- Uy
- Topish
Topish
Qidiruv natijalari
-
АХЛОҚИЙ ВОРИСЛИК – ИЖТИМОИЙ-ФАЛСАФИЙ, ТАРИХИЙ ҲОДИСА СИФАТИДА
Matlyuba QAHHOROVA, Mavluda RAXIMSHIKOVA (Muallif)Мазкур мақолада фалсафий қонуниятлардан бири ворисликнинг ўзига хос жиҳатлари, унинг хулқ-одоб қадриятларини шакллантиришдаги ўрни ва роли тадқиқ этилган. Ижтимоий тараққиёт ва ворислик қонунияти, ворисликка қонуниятига кўра диалектик ҳамда синергетик ривожланиш масалалари ёритилган. Ворисликнинг асосий турларидан бири ахлоқий қадриятлар ворислиги, унинг мазмун-моҳияти, ривожланиш қонуниниятлари ҳамда замонавий жамият ҳаётидаги аҳамияти маънавий-ахлоқий мерос асосида таҳлил қилинган. Мақолада диалектик, синергетик, тарихий-маданий таҳлил, ворисийлик, фанлараро ёндашув, анализ, синтез ҳамда этнопедагогик усуллардан фойдаланилган. Шунингдек, ахлоқшунослик (этика) категориялари, унинг мезоний тушунчалари, ахлоқий принциплар, ахлоқий норма ва меъёрлар, хулқ, одоб, ахлоқ тушунчаларининг нисбати, уларнинг мазмун моҳияти ва ахлоқий қадриятларнинг жамият ҳаётидаги аҳамияти ворислик қонунияти асосида очиб берилган. Ворисликнинг позитив ва негатив жиҳатлари, уларнинг авлоддан-авлодга ўтиб бориши натижасида жамият муҳитининг шаклланиши ва унинг маънавий қиёфасининг намоён бўлиш тенденциялари таҳлил этилиб қиёсий таҳлил этилган. Мақолада келтирилган натижалар асосида ворислик категориясининг тарихий жиҳатдан объектив, реал идрок этиш, унга назарий ва амалий жиҳатдан тўғри ёндошиш, жамиятда рўй бераётган воқеликни оқилона англашга имкон яратиши асосланган. Муаллиф ахлоқий тараққиётининг негизида ҳам ворислик қонунияти ётиши амалий мисоллар билан изоҳлаб берган. Шу билан бирга унда хулқ-одоб қадриятлари борасидаги ворислик (инсон ахлоқий камолоти) аждодлар яратган маданиятни, маънавиятни ўрганиш, инновацияларни ривожлантириш, ҳаётга татбиқ этишдаги узвийликни ташкил этиши, авлодлар ўтмиш меросини маълум қонуниятлар асосида қабул қилиши ва ўзидан кейинги авлодларга узатиши жараёнлари таҳлил қилинган.
102-1122992102-07-2026 -
АХЛОҚ, АХЛОҚИЙ МЕЗОН ВА АХЛОҚИЙ МЕЪЁР ҲАҚИДАГИ ҚАРАШЛАР ЭВОЛЮЦИЯСИ
Matlyuba QAHHOROVA, Bakhtiyor ABSATTAROV (Muallif)Мазкур мақолада ахлоқ, ахлоқий мезон ва ахлоқий меъёр тушунчалари фалсафий нуқтаи-назардан қиёсий таҳлил қилинган. Шунингдек, Шарқ ва Ғарб файласуф олимларининг ахлоқий қарашлари, ахлоқ муайян жамиятда кишиларнинг ўзаро муносабатларини тартибга солиб турувчи ва ўша жамиятдаги бирлик, барқарорликни таъминлашга хизмат қилувчи меъёрлар эканлиги, уларнинг шахс ва, асосан, жамият манфаати ва эҳтиёжига хизмат қилиши, амалда иш бериши уларнинг мавжудлигини оқловчи бирламчи мезон сифатида мақола мавзуи доирасида батафсил очиб берилган.
Ахлоқ кўпроқ инсоннинг эзгуликка йўғрилган фазилатларини ўзида акс эттириши. Инсоннинг ички дунёсига қанчалик чуқур кириб борсангиз ёки ҳар бир миллат дунёқарашини ўзига хос жиҳатларини қиёсий таҳлил қилинганда ахлоқий мезон ва ахлоқий меъёр масаласида шунчалик турли-туманлик мавжудлигини келтириб ўтилган.
Ахлоқий мезон ва ахлоқий меъёрни белгилашда адолат тушунчаси ҳам ўзига хос аҳамият касб этиши. Зеро, адолат ўзига хос ахлоқий категория бўлиб, ижтимоий ҳаётда, давлат ва жамият бошқарувида муҳим ўрин эгаллаганлиги. Адолатнинг ахлоқшуносликда категория сифатида қарор топиши, шаклланиш эволюцияси жуда узоқ тарихга бориб тақалиши, хусусан, адолатга интилиш ибтидоий жамоа тузуми даврида уруғ ичида ўзига хос анъана ва урфларни шакллантирилганлиги изоҳланган.
110 - 1152842229-06-2026 -
ALI AL-QARINING HAYOTI VA ILMIY MEROSI
Islom UBAYDULLAYEV (Muallif)Ushbu maqolada yoshlar tarbiyasida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan Ali al-Qarining “Anvorul qur’on va asrorul furqon” asari haqida mulohaza yuritiladi.
Ali al-Qarining ilmiy merosi va hayoti, ayniqsa, “Anvorul Qur’on va asrorul furqon” asari XVI–XVII asrlarda Movarounnahr va Hijozning ilmiy va ma’naviy rivojlanishida kata ahamiyatga ega bo‘lgan. Ushbu maqolada mazkur asarni o‘rganish va tadqiq qilish asnosida Qur’on va hadis ilmi rivojlanishining o‘ziga hos jihatlari va xususiyatlari bayon qilinadi.
Asarda ilmiy tahlil qilingan hadislarning yoshlar mafkurasi va ongiga, ularning axloqiy tarbiyasiga ijobiy ta’sirining muhim ahamiyati yoritiladi. Ilmsizlik tufayli bemazhablik yo‘liga kirib qolgan yoshlarni qaytarish, ularni to‘g‘ri tushunchalar bilan tarbiyalash zarur masalalardan biri sifatida qaraladi.
Maqolada Ali al-Qarining ta’lim olgan ustozlari, ta’lim bergan shogirdlari va yozgan kitoblari, ilm talab qilib ko‘plab yurtlarni kezib chiqqanligi, turli mamlakatlar madaniyatidan ham bohabar bo‘lganligi va nihoyat makkada muqim yashab qolganligi haqida ham batafsil yoritilgan. Bundan tashqari olimning ilmiy merosi Hanafiy mazhabi, undagi arkonlar bo‘yicha ham naqadar nodir namuna ekanligi to‘g‘risida ham ma’lumot beradi.
67 - 742512427-06-2026
