- Uy
- Topish
Topish
Qidiruv natijalari
-
НАҚШБАНДИЯ-МУЖАДДИДИЯ ТАРИҚАТИ РИВОЖИНИ ЎРГАНИШНИНГ НАЗАРИЙ АСОСЛАРИ
Феруза МИРЗАЕВА (Muallif)Ушбу мақолада нақшбандия-мужаддидия тариқатининг келиб чиқиши, мазкур тариқатни Ўрта Осиёда тарқалиши ва ривожланишининг ўзига хос хусусиятлари, тасаввуф таълимотида тутган ўрни ва аҳамияти, тариқат шайхларининг жамият маънавий ҳаётидаги роли манбалар ёрдамида таҳлил қилинган.
72-76201182026-08-03 -
ШАЙХ ХОВАНД ТАҲУР ЗИЁРАТГОҲИНИНГ МАРКАЗИЙ ОСИЁ ИСЛОМ МАДАНИЯТИДА ТУТГАН ЎРНИ
Неъматулло МУХАМЕДОВ (Muallif)Ушбу мақолада Шайх Умар Боғистонийнинг ўғли Шайх Хованд Таҳур ҳаёти ва фаолияти ўрта аср қўлёзма манбалари асосида тадқиқ этилган. Шайх Хованд Таҳур ёдгорлик мажмуасидаги мақбара, масжид каби турли маданий иншоотлар қисқача тарихи баён этилган. Муҳими, Шайх Хованд Таҳур мажмуасининг минтақа ислом маданиятида ўзига хос ўрин тутиши манбалар ёрдамида таҳлил қилинган.
5-9304132026-08-06 -
МОВАРОУННАҲРДАГИ ИЖТИМОИЙ-МАДАНИЙ ҲАЁТ РИВОЖИДА ИСЛОМ ДИНИНИНГ ТУТГАН ЎРНИ
Maҳфуза АЛИМОВА (Muallif)IX аср Мовароуннаҳр маданияти ва маънавий ҳаётида жуда катта ижобий ўзгаришлар рўй бердики, улар нафақат Ўрта Осиё, балки бутун мусулмон Шарқи тарихида ўчмас из қолдирди. Маънавий ҳаётда эски динлар ўрнига ислом мустаҳкам ўрин эгаллади. Қадимий ва бой маданиятга эга бўлган Мовароуннаҳр араб халифалиги таркибига киргач, унинг ижтимоий-иқтисодий ва маданий ҳаётида фаол роль ўйнай бошлади.
65-69109172026-08-06 -
XVI-XVII ASRLARDA O‘RTA OSIYODA TASAVVUF
Юсупджан Арипович САДИКОВ (Muallif)Maqolada XVI-XVII asrlarda O‘rta Osiyodagi turli diniy yo‘nalishlar o‘z aksini topgan. Ayniqsa, o‘sha davrdagi tasavvuf, uning xoqonlar va oddiy xalq o‘rtasidagi tutgan o‘rni ochib berilgan. Shuningdek, ushbu asr allomalarining ismlari va o‘sha davridagi jamotchilik fikrining shakllanishiga ulkan ta’sir o‘tkazgan diniy, ilmiy asarlari keltirilgan.
60-63252132026-08-04 -
МUHAMMAD SHARIF DAVLAT BOSHQARUVI HAQIDA
Yusupdjan Aripovich SADIKOV (Muallif)Maqolada XVI asr oxiri va XVII asr boshlarida Markaziy Osiyoda oʻzbek davlatchiligi, uning maʼmuriy apparati va usullari taqdim etilgan. Oʻsha davr olimi-faylasuf va shoir Muhammad Sharif Buxoriyning “Favaid Khaqaniya” asarida ifodalangan davlatchilik va davlat boshqaruvi haqidagi qarashlar aks ettirilgan.
50-52312272026-08-12 -
ЎЗБЕКИСТОННИНГ ИҚЛИМ ЎЗГАРИШИГА ҚАРШИ КУРАШИШ ВА ЭКОЛОГИК БАРҚАРОРЛИК БЎЙИЧА ТАШАББУСЛАРИ
Мухтор Махмудович НАЗИРОВ (Muallif)Мақолада 2025 йилдаги глобал экологик вазият, иқлим ўзгариши ва унинг Марказий Осиё ҳамда Ўзбекистонга таъсири таҳлил қилинади. Президент Шавкат Мирзиёевнинг халқаро ташаббуслари, “яшил иқтисодиёт”га ўтиш стратегияси ва минтақавий ҳамкорлик масалалари ёритилган. Орол фожиаси, сув ресурслари ва барқарор ривожланиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилган.
25-30396152026-09-19 -
КИТОБ ТУМАНИДАГИ ТАСАВВУФ ВАКИЛЛАРИ НОМЛАРИ БИЛАН БОҒЛИҚ ЗИЁРАТГОҲЛАР
Санабар ДЖУРАЕВА (Muallif)Мазкур мақолада Марказий Осиёга ислом дини кириб келгач, қадимги диний тасаввурлар, маҳаллий аҳоли орасидаги турли диний қарашлар билан боғлиқ культлар (санам, уй хўжалиги воситалари) янги дин шакли билан қоришиб аҳоли ҳаётида регулятор (бошқарувчи) вазифасини бажарганлиги, суфийлик авлиёлар культининг шаклланишига омил бўлганлиги, яъни ўзининг тақвоси, билими билан машҳур бўлган тасаввуф вакиллари (муршид, шайх, пир, эшонлар) ҳаёти давомида ёки вафотидан кейин ҳам авлиё сифатида ҳурматга сазовор бўлиб, уларнинг қабрлари ибодат, зиёрат объектига айланганлиги тасаввуфчи олимлар: Хўжа Неъматуллоҳ Валий ва Ҳазрати Башир зиёратгоҳлари мисолида илмий фактлар билан асослаб берилган.
22-26416222026-08-03 -
IX АСРДА МОВАРОУННАҲР ШАҲАРЛАРИДАГИ МАДАНИЙ ҲАЁТ ВА ИЛМИЙ МУҲИТ
Махфуза АЛИМОВА (Muallif)IX аср Мовароуннаҳр маданияти ва маънавий ҳаётида жуда катта ижобий ўзгаришлар рўй бердики, улар нафақат Ўрта Осиё, балки бутун мусулмон Шарқи тарихида ўчмас из қолдирди. Маънавий ҳаётда эски динлар ўрнига ислом мустаҳкам ўрин эгаллади. Қадимий ва бой маданиятга эга бўлган Мовароуннаҳр араб халифалиги таркибига киргач, унинг ижтимоий-иқтисодий ва маданий ҳаётида фаол роль ўйнай бошлади.
3-5195192026-08-02 -
МАРКАЗИЙ ОСИЁДА ТУРИЗМНИНГ РИВОЖЛАНИШИДА МОБИЛ ИЛОВАЛАРНИНГ ҲИССАСИ
Alimjon DADAMUXAMEDOV (Muallif)Маълумки ҳудудларни жадал ривожлантириш, аҳоли даромадлари ва турмуш даражасини ошириш, шунингдек, инвестицион жозибадорликни яхшилашга ёрдам берувчи стратегик тармоқлардан biri сифатида Марказий Осиё ва Ўзбекистонда туризмни ривожлантириш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Замонавий ахборот технологиялари зиёрат туризмини ривожлантиришга салмоқли ҳисса қўшмоқда. Зиёрат туризмида интернет-туристик хизматларни реклама қилиш, ҳозирги вақтда, саёҳат агентлигининг самарали веб-сайтини яратмасдан, унинг ишини автоматлаштириш жараёнини амалга оша олмайди.
101-106298182026-08-06 -
ЎРТА АСР МАРКАЗИЙ ОСИЁ БОШҚАРУВИГА ОИД МАНБАЛАР ТАҲЛИЛИ
Зиёдилла ЗИНАТУЛЛАЕВ (Muallif)Мақолада IX-XII асрларда Марказий Осиёда ҳукм сурган сомонийлар, газнавийлар, қорахониилар, салжуқиилар ва хоразмшоҳлар каби давлатларининг тарихи, маданияти, дини, ҳукмдорлари, ижтимоий ва иқтисодий ҳолати, бошқарув тизими, пул-молия сиёсати, хирож йигими ва бошқа масалалар ҳақидаги қимматли маълумотлар берувчи бирламчи манбаларнинг ёзилиш тарихи, услуби, мазмуни, кўлёзмалари, таржималари ва замонавий нашрларининг манбашунослик таҳлили амалга оширилган.
54-59431212026-04-08 -
МАРКАЗИЙ ОСИЁДА ҲАЗРАТ АЛИ НОМИ БИЛАН БОҒЛИҚ ЗИЁРАТГОҲЛАР
Шухрат ТОХТИЕВ (Muallif)Мақолада Ҳазрат Али шахсини шиалар ўртасида илоҳийлаштирилиши туфайли турли ривоятларнинг келиб чиқишига ва ҳозирги Ўзбекистон, Тожикистон, Озарбайжон, Туркманистон ва Афғонистон ҳудудларида ҳам халифа Али номи билан боғлиқ муқаддас жойлар вужудга келгани ёритилган бўлиб, шиалар Макка ва Мадина шаҳарларига ҳаж зиёрати вақтида амал қилинадиган тартиб-қоидалар, удум ва маросимларни бажариши каби шундай тартиб-қоидалар асосида ўзларининг муқаддас шаҳарларини ҳам зиёрат этишлари аниқланган.
107-111290162026-08-02 -
ИСЛОМ МАФКУРАСИДА САЁҲАТ ОМИЛИ: МОҲИЯТ ВА АҲАМИЯТ
Гулдона Мамановна ТАНИЕВА (Muallif)Саёҳат ислом динининг ёйилишида ва ислом цивилизацияси тараққиётида жуда муҳим омил саналади. Ўрта асрларда мусулмонларнинг илм ўрганиш, савдо иши, элчилик алоқалари ва ҳаж қилиш мақсадларида амалга оширилган саёҳатлари халқаро маданий алоқалар ривожи, ислом маданиятининг кенг ёйилиши учун катта имконият яратган. Шу маънода сафар омили Марказий Осиё мусулмонлари ҳаётида ўзига хос ижтимоий, иқтисодий, маънавий ва маърифий жиҳатларга эга бўлган.
55-58174162026-08-01 -
ЎЗБЕКИСТОНДАГИ БАҒРИКЕНГЛИК СИЁСАТИНИНГ ХАЛҚАРО ДАРАЖАДАГИ НАМОЙИШИ
Саидумархон Сирожиддин ўғли БУРГУТХОНОВ (Muallif)Мазкур мақолада Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг БМТ Бош Ассамблеясидаги нутқи асосида мамлакатнинг бағрикенглик сиёсатининг халқаро даражадаги стратегик намоёни таҳлил қилинади. Марказий Осиёда минтақавий тинчликни мустаҳкамлаш, глобал экологик таҳдидларга қарши курашиш ҳамда халқлар, маданиятлар ва цивилизациялар ўртасидаги мулоқотни ривожлантириш Ўзбекистоннинг “жаҳолатга қарши маърифат” тамойилига асосланган бағрикенглик позициясининг узвий давомидир. Мамлакатнинг устувор йўналишлари, жумладан, ёшларни тинчлик руҳида тарбиялаш ва халқаро ҳамкорликни чуқурлаштириш бўйича аниқ таклифлари кўриб чиқилади.
88-91159252026-09-19 -
XI-XII АСРЛАРДА МОВАРОУННАҲРДА ДАВЛАТ БОШҚАРУВИ ТИЗИМИНИНГ ЭВОЛЮЦИЯСИ
Зиёдилла ЗИНАТУЛЛАЕВ (Muallif)Мақолада келиб чиқиши туркийлардан бўлган ва Марказий Осиёда ўз давлатларига асос солган мусулмон сулолалари ҳамда уларнинг бошқарув тизими бирламчи манбалар ва илмий адабиётлар асосида ёритилган. Шунингдек, сомонийлар девон тизимининг кейинги сулолалар томонидан ўзлаштирилиб такомиллаштирилгани ва маҳаллий анъаналар асосида бойитилгани ҳамда вазирликлар, муҳим унвон, мансаб ва лавозимлар ҳақида ҳам маълумотлар берилган.
74-80244262026-08-03 -
ҲОЗИРГИ КУНДА МАРКАЗИЙ ОСИЁ ДАВЛАТЛАРИНИНГ ҲАМКОРЛИГИ ВА ИНТЕГРАЦИЯСИНИ МУСТАҲКАМЛАШ ЙЎНАЛИШЛАРИ
Шухрат ТОХТИЕВ (Muallif)Ushbu maqola Markaziy Osiyo mamlakatlarida (Qozog'iston, Qirg'iziston, Tajikistan, Turkmaniston va O'zbekiston) mintaqaviy hamkorlik va integratsiyani chuqurlashtirishning asosiy yo ‘nalishlarini ко ‘rib chiqadi. Tahiti integratsiyaning siyosiy, iqtisodiy, geostrategik va ijtimoiy-madaniy shartlariga asoslanadi. Quyidagi ustuvor yo'nalishlar ajratib ко ‘rsatilgan: iqtisodiy integratsiya va savdo; energiya va suv resurslari; transport va tranzit; xavfsizlik va terrorizmga qarshi kurash; raqamli transformatsiya va ta 'Um; institutsional rivojlanish; va mintaqaviy hamkorlik formatlari. Har bir yo ‘nalish bo ‘yicha alohida mexanizmlar, amalga oshirish bosqichlari va asosiy to ‘siqlarni bartaraf etish ho ‘yicha tavsiyalar taklif etiladi.
103-107344352026-05-20 -
МАРКАЗИЙ ОСИЁГА ИСЛОМ ДИНИ АНЪАНАЛАРИНИНГ КИРИБ КЕЛИШИ
Илхомжон БЕКМИРЗАЕВ (Muallif)Ушбу мақолада асосий эътибор Марказий Осиё жумладан Мовароуннаҳр марказий шаҳарлари ҳисобланган Бухоро ва Самарқандда саккизинчи ва ўн учинчи асрларда ислом илмлари тараққиёти ва ислом анъаналарининг минтақага кириб келиши ва ривожланиши ҳақида бирламчи манбаларга таянган ҳолда маълумотлар берилади.
14-22314162026-08-02 -
MAMLUKLAR DAVRIDAGI ARAB-QIPCHOQ LUG‘ATLARINING O‘RGANILISHI
Dildora Talibjonovna NASIROVA (Muallif)Ushbu maqolada mamluklar, ularning kelib chiqishi, XIII-XV asrlarda ular tomondan Misr hukumatining boshqarilishi, turkiy tillar, xususan qipchoq tilining yuzaga kelishi, uning o‘sha davrdagi ahamiyati, mamluklar davrida fan va madaniyatning gullab yashnaganligi haqidagi ma’lumotlar tadqiq etiladi, hamda Misr, Suriya, Oltin O‘rda va Markaziy Osiyoda yaratilgan arab-qipchoq tilidagi lingvistik va leksikografik lug‘atlar ko‘rib chiqiladi.
29-32317142026-07-28 -
ҚУРЪОНИ КАРИМ ҚЎЛЁЗМА НУСХАЛАРИНИНГ МАНБАШУНОСЛИК ТАҲЛИЛИ
Неъматулло НАСРУЛЛАЕВ (Muallif)Ушбу мақолада Қуръони каримнинг Абу Райҳон Беруний номидаги ЎзР ФАШИда сақланаётган бир қатор ноёб нусхаларининг манбашунослик таҳлили ҳақида сўз боради. Муаллиф томонидан Қуръони карим қўлёзмаларининг жами 28 та IX-XIX асрлар орасига тегишли Марказий Осиё шаҳарларида кўчирилган нусхалар кўриб чиқилган. Фонддаги бундай ноёб маънавий бойлик нусхалар республиканинг бошқа фондларида деярли учрамайди. Улар ўзининг қадимийлиги, хатининг нафислиги, тўлиқ ва яхши сақланиши билан бошқа фонд нусхаларидан ажралиб туради.
30-35343172026-08-19 -
ТУРКИЙ ТИЛЛИ ДАВЛАТЛАР ЎРТАСИДАГИ ИНТЕГРАЦИОН ЖАРАЁНЛАРНИНГ РИВОЖЛАНИШИ
Жавоҳирхон СОБИРОВ (Muallif)Ушбу мақолада Туркий тилли давлатлар ҳамкорлик кенгашининг халқаро алоқалардаги роли ёритилган. Бундан ташқари, туркийзабон халқларнинг келиб чиқиши тарихли, маданияти, тили ва динининг яқинлиги ҳақида сўз юритилади. Мақолада Марказий Осиё мамлакатларини Туркий тилли давлатлар ҳамкорлик кенгашидаги иштирокининг аҳамияти ва ташкилот доирасида интеграцион жараёнларга таъсири каби масалаларга доир фикр-мулоҳазалар баён этилган.
102-105270202026-08-02 -
ИЛОҲИЁТНИ РАЦИОНАЛ ТАМОЙИЛЛАР ВОСИТАСИДА ТУШУНИШ
Рамзиддин ИСАКДЖАНОВ (Muallif)Дунёда дин ва фалсафа уйғунлиги борасида кўплаб илмий-тадқиқот ишлари мавжуд бўлиб, уларда Марказий Осиё мутафаккирларининг фалсафий таълимотлари мазкур минтақа маънавий меросининг муҳим қисми сифатида тадқиқ этилган. Марказий Осиёдаги мантиқий-гносеологик ғоялар тарихини ўрганиш нафақат ўтмиш маданияти ва фалсафасини, балки ҳозирги даврга хос ғоявий жараёнларни тўғри тушунишга ҳам имкон беради. Ибн Синонинг илоҳиётга доир мероси жаҳон олимлари томонидан ўрганилишда давом этмоқда.
91-98239222026-08-03 -
O‘ZBEKISTONNING XALQARO TERRORIZMGA QARSHI KURASHI VA REABILITATSIYA MARKAZLARI
Odiljon ERNAZAROV (Muallif)Ushbu maqolada xalqaro miqyosda terrorizmga qarshi kurashishning zamonaviy mexanizmlari, xususan, BMT tomonidan 2006 yilda qabul qilingan “Terrorizmga qarshi global strategiya”ning mohiyati va uning Markaziy Osiyo davlatlarida tatbiqi tahlil qilinadi. Strategiya terrorizmning ildiz sabablarini bartaraf etish, xalqaro hamkorlikni kuchaytirish, moliyaviy manbalarni to‘sish hamda jabrlanganlarga yordam berish kabi yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi. Tadqiqotda Interpol, Europol, NATO, Yevropa Ittifoqi, ShHT singari xalqaro tuzilmalar doirasidagi hamkorlikning o‘rni va ahamiyati ko‘rsatilgan. Ayniqsa, BMTning “Markaziy Osiyo uchun Terrorizmga qarshi global strategiyasi” (UNGCTS) mintaqaviy xavfsizlikni mustahkamlashda muhim rol o‘ynayotgani ta’kidlanadi.
31-33232152026-09-19 -
MUSULMON DUNYOSIDA MAHALLA TIZIMI – IJTIMOIY MUNOSABATLAR VA DINLARARO MULOQOT PLATFORMASI
Odiljon ERNAZAROV (Muallif)Mazkur maqolada musulmon dunyosida mahalla tizimining shakllanish tarixi hamda uning ijtimoiy va dinlararo munosabatlardagi o‘rni tahlil qilinadi. Mahalla nafaqat hududiy birlik, balki ijtimoiy nazorat, o‘zaro yordam, diniy hayot va iqtisodiy hamkorlikni ta’minlovchi muhim institut sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda Makka va Madinadagi dastlabki joylashuvlardan boshlab, Umaviylar, Abbosiylar va Usmonlilar davrida mahalla tizimining rivojlanish bosqichlari yoritiladi. Shuningdek, Markaziy Osiyo, Yaqin Sharq va Andalusiya shaharlari misolida turli din vakillarining bir hududda yoki qo‘shni mahallalarda yashash tajribasi tahlil qilinadi. Maqolada mahalla tizimi diniy va etnik farqlarni saqlagan holda ijtimoiy integratsiya, qo‘shnichilik va hamkorlikni ta’minlaganligi asoslab beriladi.
71-76232222026-08-13 -
ҲАДИС ТЎПЛАМЛАРИДА ФАРОИЗ ИЛМИ МАСАЛАЛАРИНИНГ ЁРИТИЛИШИ
МАСАЙИТОВ Саиджамол МАСАЙИТОВ (Muallif)Тадқиқотчи ушбу мақолада Ўрта асрларда илм-фан марказларига айланган Марказий Осиё шаҳарлари ва бу марказлардан етишиб чиққан ва фаннинг турли соҳалари ривожига катта ҳисса қўшган олимлар ҳақида сўз юритади. Маҳаллий аҳолининг ислом динини қабул қилиши ва Мовароуннҳрдаги сиёсий вазият илм-фан ривожига катта туртки бўлди ва шу сабабдан ҳам ислом илмларининг кўплаб соҳаларида, хусусан, фиқҳ соҳасида кўплаб олимлар етишиб чиқди. Ислом ҳуқуқида мерос масаласи мураккаб, бироқ айни пайтда фиқҳнинг бошқа соҳаларига қараганда ҳуқуқий тизимга кўра маҳорат билан ҳал этилган ҳуқуқий масаладир. Мерос илми Қуръон билан бир қаторда суннат асосида яратилгани сабабли, бу илмнинг ривожига муҳаддисларнинг ҳам салмоқли ҳиссалари қўшилганини кўриш мумкин. Мақолада Имом Бухорий, Имом ат-Термизий ва Имом Доримий каби машҳур муҳаддисларнинг фароиз масаласини ҳал этишда қанчалик ҳисса қўшгани сўз юритилади.
52-55300222026-07-30 -
Бухоро амирлиги сиёсий ва диний ҳаётида Жуйбор шайхларининг ўрни
Шухрат ТОХТИЕВ (Muallif)Мақола XVI асрда Ўрта Осиёнинг сиёсий ва диний ҳаётида етакчи рол ўййнаган Жуйбор шайхларининг хўжалигига бағишланган. Унда тарихий манбалар асосида Жуйбор шайхларининг иш усуллари ва ўша давр деҳқонларнинг мавқеи ёритилган. Шунингдек, мақолада кўп ҳолларда ишлаб чиқариш воситаларидан маҳрум бўлган қишлоқ ва шаҳар меҳнаткаш аҳоли қатлами бутунлай йирик ер эгаларига қарам бўлганлигини қайд этилади.
8-13201242026-08-03 -
XVI аср I-ярмига оид манбаларда Тошкент шаҳри ва вилояти топонимларининг ёритилиши
Гўзал ХИДИРОВА, Эркин ХИДИРОВ (Muallif)Тошкент асрлар давомида Марказий Осиё халқларининг ижтимоий-иқтисодий ва маданий-маънавий ривожланишида муҳим ўрин тутган ҳамда ўзининг қадим тарихига эга шаҳар ҳисобланади. Унинг қадимийлигини аниқлашда топонимларнинг ҳам ўрни беқиёсдир. Олимлар биргина Чоч топоними Тошкент шаҳрининг ёшини икки минг йилдан ошиқ дейишга асос бўлишини таъкидлашган. Бунда ёзма манбаларда қайд этилган жой номларини ўрганиш муҳим аҳамият касб этади.
27-32212192026-08-03

