- Uy
- Topish
Topish
Qidiruv natijalari
-
ҲАДИСЛАРНИ ШАРҲЛАШ ИЛМИ ТАРИХИ
Дониёр Махаматвалиевич МУРАТОВ (Muallif)Ушбу мақолада ҳадисларни шарҳлаш илмининг тарихи, шаклланиши ва ривожланиш босқичлари таҳлил қилинади. Саҳобий ва тобеийлардан бошланган изоҳ анъаналари, классик шарҳчилар мероси ҳамда илмий усуллар ёритилиб, унинг ислом илмлари тизимидаги аҳамияти очиб берилади. Ҳадисларни шарҳлаш илми ҳақида таъриф ҳамда ҳазирги кунда бу илмнинг муҳим экани кўрсатиб берилган.
25-30237302026-08-10 -
“МУСНАД” ТЎПЛАМЛАРИНИНГ ЖАМЛАНИШ БОСҚИЧЛАРИ
Даврон НУРМУҲАМЕДОВ (Muallif)Мақолада Пайғамбар (с.а.в.) ҳаётлик даврида саҳобалар ҳаётида ҳадисларнинг ўрни, саҳобаларнинг ҳадисларга бўлган кучли қизиқиши ҳадис тўпламлари ва манбалар асосида таҳлил қилинган. Саҳобалар давридаги ҳадислар ёзилиши, жамланиши ва тўпламлар яратилишининг илк босқичи бўлмиш китобат жараёни манбалардан олинган фактлар асосида кўрсатиб берилган. Ҳадис тўпламларининг илк шакли бўлган муснад асарларининг ҳадис илми ривожидаги аҳамиятига тўхталинган.
49-55262172026-08-03 -
ИШОНЧЛИ ХАДИСЛАРНИ САРАЛАШ ҚОИДАЛАРИ
Акмал УЛУҒМУРОТОВ (Muallif)“Мусталахул ҳадис” илмига оид бўлган “таҳаммул” ( )нинг турлари масалаларини кўриб чиқиш мазкур мақоланинг мақсади ҳисобланади. «Мусталахул ҳадис» илми ҳадисни қабул қилиш ёки рад этиш учун матн ва санадиг аҳволларини текширадиган қоида ҳамда усулларни ўрганади. Мазкур усул ва қоидаларни пухта ўрганган одам ҳадиснинг матнини, санадини ва уларнинг қайси турга мансублигини ўрганиш имконига эга бўлади.
52-56270132026-08-02 -
ҲАДИС ИЛМИДА РОВИЙЛАР ТАРИХИНИ БИЛИШНИНГ АҲАМИЯТИ
Маҳфуза Фахруддиновна АЛИМОВА (Muallif)Ҳадис илмида ҳар бир ривоятнинг таркибий қисми бўлган иснодга алоҳида эътибор қаратилган. Иснод хабарни ривоят қилувчиси билан боғлаб туради. Муҳаддислар санад билан иснодни бир маънода қўллаганлар. Ҳадиснинг бошланишида уни биринчи бўлиб айтган ва эшитган кишидан бошлаб, ҳадисларни тўпловчига қадар барча шахсларнинг исмлари бирма-бир кўрсатиб чиқилади ва бу ҳадиснинг асоси, далили ҳисобланади. Ҳадиснинг ҳақиқий ёки сохта экани уламолар томонидан исмларни таққослаш йўли билан текширилган. Ҳадисни нақл қилувчи кишиларнинг яшаган йиллари ва бошқа ижобий сифатлари қўйилган шартларга тўғри келса, иснод тўғри бўлса ҳадис ҳам ишончли деб ҳисобланган.
36-39176192026-08-19 -
МУСНАД АСАРЛАРИНИНГ ИЛК ҲАДИС ТЎПЛАМИ СИФАТИДА ШАКЛЛАНИШ БОСҚИЧЛАРИ
Даврон НУРМУҲАМЕДОВ (Muallif)Мақолада Пайғамбар (с.а.в.) ҳаётлик даврида саҳобалар ҳаётида ҳадисларнинг ўрни, саҳобаларнинг ҳадисларга бўлган кучли қизиқиши ҳадис тўпламлари ва манбалар асосида таҳлил қилинган. Саҳобалар давридаги ҳадислар ёзилиши, жамланиши ва тўпламлар яратилишининг илк босқичи бўлмиш китобат жараёни манбалардан олинган фактлар асосида кўрсатиб берилган. Ҳадис тўпламларининг илк шакли бўлган муснад асарларининг ҳадис илми ривожидаги аҳамиятига тўхталинган.
48-51213182026-08-03 -
МОВАРОУННАҲР УЛАМОЛАРИНИНГ ҲАДИС ИЛМИ РИВОЖИГА ҚЎШГАН ҲИССАСИ
Дурбек РАҲИМЖОНОВ (Muallif)Ушбу мақолада Мовароуннаҳр уламоларининг ҳадис илми ривожига қўшган ҳиссалари кўрсатиб берилган. VII асрда бу ўлкага кириб келган ислом дини билан бир қаторда ҳадислар ва ҳадис илми ҳам кириб келди. Бу ўлкадан чиққан Имом Бухорий, Имом Термизий, Доримий каби муҳаддис олимлар 10 мингдан ортиқ энг ишончли саҳиҳ ҳадисларни ўзларининг тўпламларига жамладилар. Шунингдек, ислом илмларидан ақида, фиқҳ, тасаввуф каби илм соҳалари вакиллари ҳам ҳадис илми ривожига ўзларининг муносиб ҳиссалрини қўшдилар.
32-36299282026-08-03 -
АҚИДА МАСАЛАЛАРИДА ОҲОД ҲАДИСЛАРНИ ҚЎЛЛАШ УСУЛЛАРИ
Muхammadjon Abduхalim o‘g‘li ABDUХAMIDOV (Muallif)Мазкур мақолада мотуридийлик таълимоти асосида ақидага оид қабр азоби, мункар-накир саволи каби масалаларда ҳадислардан, хусусан, оҳод ҳадислардан фойдаланиш шартлари, уларни қўллаш усуллари, бу борада салаф уламоларнинг қўйган талаблари, оҳод ҳадис билан собит бўлган масалага ишонмаганларнинг даражалари ҳамда ақидага оид масалада оҳод ҳадислардан фойдаланиб бўлмаслигини иддао қилувчи тоифаларнинг фикрлари ва уларга раддиялар таҳлили амалга оширилган.
27-30258202026-07-25 -
ҲАДИС РОВИЙЛАРИНИ ЖОЙ НИСБАСИГА АСОСАН ТАРТИБЛАШ
Фахритдин ХУДАЙНАЗАРОВ (Muallif)Ушбу мақолада ҳадис ровийларини ватанларига асосан тартиблаш ҳақида сўз юритилади. Мақолада таълим муассасаларда ҳадисшунослик фанини ўқитиш жараёнида ўқувчиларга билим бериш, уларнинг билим қобилиятини ривожлантириш, уларга соф Ислом ақидасини тушинтириш каби муҳим вазифалар ҳал қилинади. Ҳадис ровийларини ватанларига асосан тартиблашга доир олиб борилган тадқиқотлардан мисоллар келтирилиб, бу борадаги баъзи таҳлиллар берилади.
52-54216162026-08-03 -
“AS-SIHOHU-S-SITTA” HADIS TO‘PLAMLARIDAGI FITNALAR BOBLARINING MANBASHUBOSLIK TAHLILI VA UNING AHAMIYATI
Xabibullo SAGDIEV, Ahrorxon ABDURASHIDOV (Muallif)Ushbu maqolada "as-Sihohu-s-sitta" hadis to 'plandarida keltirilgan Fitna boblari chuqur tahlil qilinib, ularning ijtimoiy va axloqiy barqarorldmi ta minlashdagi о ‘mi о ‘rganilgan. Fitna. nafaqat diniy nizolar, balki ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy masalalarda ham yuzaga keladigan murakkabliklar bilan bog ‘liq bo 'lgan hodisa sifatida ко ‘rib chiqilgan. /mom Buxoriy, /тот Muslim, /тот Termiziy va boshqa hadis olimlarining Fitna boblariga kiritgan hadislarining ahamiyati ochib berilgan. Maqola Fitna boblarining diniy va axloqiy hayotga ta 'sirini о ‘rganish istagida bo'lgan tadqiqotchilar va talabalar uchun muhim manba ho ‘lib xizmat qiladi.
95-100251172026-04-10 -
ИМОМ ДОРИМИЙ ИЛМИЙ ФАОЛИЯТИ ХУСУСИДА
Дониёр МУРАТОВ (Muallif)Мазкур мақолада ислам илмида чуқур из цолдирган Самарқандлик машҳур муҳаддис Абдуллоҳ ибн Абдураҳмон Доримийнинг ҳаёти ва илмий фаолияти ўрганилган. Муаллиф унинг ҳадис илмидаги ўрнини, ровиилар ишончлилиги ҳақидаги фикрларини ҳамда ёзган асарлари, хусусан, “Сунан” асарининг аҳамиятини таҳлил қилади. Шунингдек, имомнинг тақводорлиги, ҳофизлиги ва қози сифатидаги фаолияти ҳақидаги маълумотлар тақдим этилган.
90-94304242026-04-10 -
МАРКАЗИЙ ОСИЁ ХАЛҚЛАРИ МАЪНАВИЙ ТАРАҚҚИЁТИДА МУҲАДДИСЛАРНИНГ ЎРНИ
Дурбек РАХИМДЖАНОВ, Лаззат РЫСБЕКОВА (Muallif)Мақолада Марказий Осиёда ҳадис илмининг шаклланиши, ривожланиши ва унда муҳаддис олимларнинг ўрни ҳақида сўз боради. Мақолада, шунингдек, илк ҳадис етказувчилар турли соҳа вакиллари бўлиб, ҳадис ва ҳикматларни одамларга етказишда фаол бўлганликлари ҳам очиб берилган. Маълумотлар минтақанинг маънавий тарихи билан боғлиқ бирламчи манбалар маълумотлари асосида ёритилган.
16-20242192026-08-03 -
ҲАДИСЛАРНИНГ ЎРТА АСРЛАРДА МОВАРОУННАҲР МАЪНАВИЙ ҲАЁТИДА ТУТГАН ЎРНИ
Дурбек Обиджонович РАҲИМЖОНОВ, Жаҳонгир НУРМАТОВ (Muallif)Ушбу мақолада ҳадисларнинг XI-XII асрларда Мовароуннаҳр маънавий ҳаётида тутган ўрни ҳақида сўз кетади. Ўлкада фаолият юритган муҳаддис олимлар, улар ривоят қилган ҳадис мавзулари, ҳадисларда минтақадаги маънавий муҳитнинг акс этиши ҳақида маълумот берилган.
46-50171212026-08-01 -
Шошлик муҳаддисларнинг Марвдаги фаолияти
Нематулло МУХАМЕДОВ (Muallif)IX-XII асрлар Мусулмон Ренессанси даври сифатида эътироф этилган. Ушбу даврда Марказий Осиёда илмфан ва маданият, айниқса, ислом илмлари тараққий қилган. Бухоро, Самарқанд, Насаф, Термиз, Хива, Марв, Шош каби қадимий шаҳарлар ислом дунёсидаги илмфан ва маданият марказлари сифатида машҳур бўлган. Жумладан, Тошкент – ўрта аср манбаларида Шош деб номланиб, бу ердан ҳадис, фиқҳ каби ислом илмларида кўплаб таниқли олимлар етишиб чиққан. Милодий IX аср ҳадис илмида катта ютуқлар қўлга киритилгани боис “ҳадис илмининг олтин асри” деб юритилади.
Мақолада ўрта асрларда (IX-XII) яшаган Шошлик муҳаддисларнинг минтақа илмий марказларида ва Марвдаги фаолияти таҳлил қилинган. Шунингдек, Шош воҳасида ҳадис илмини ривожланишида ўрта асрлардаги анъанага мувофиқ Самарқанд, Бухоро, Хива, Насаф, Термиз ҳамда минтақадаги Марв, Қазвин каби турли шаҳарлардаги мадрасаларда фаолият кўрсатган олимлар ўртасидаги илмий ҳамкорлик масалалари тадқиқ этилган.
3-7221162026-08-03 -
“АЛ-КУТУБ АС-СИТТА” ТЎПЛАМЛАРИНИНГ ЖАМЛАНИШИДА ИЛМИЙ МУҲИТНИНГ АҲАМИЯТИ
Гулноза АЛИЖОНОВА (Muallif)Ҳадиси шарифлар ислом динининг Қуръони каримдан кейинги ўринда турувчи иккинчи манбаси ҳисобланади. Таъкидлаш лозимки, ҳадис илми минглаб муҳаддислар томонидан ўзига хос тарзда алоҳида илм сифатида шаклланди. “Ал-Кутуб ас-ситта” тўпламлари ҳам ишончли мажмуалар сифатида юзага келиши узоқ вақт давом этди. Ушбу мақолада “ал-Кутуб ас-ситта” тўпламларининг шаклланиш жараёнига сабаб бўлган омиллардан biri – илмий муҳит таҳлил қилинган.
91-94187172026-08-03 -
“ЗУЖОЖАТ АЛ-МАСОБИҲ” АСАРИ ҲАДИС ТЎПЛАМИ СИФАТИДА
Дониёр МУРАТОВ (Muallif)Мазкур мақолада ҳанафий олимларидан ҳисобланган Абул Ҳасанот Ҳайдарободий ва унинг «Зужожат ал-масобиҳ» асари ҳақида маълумот беради. Ушбу асарга асос бўлган китоблар ҳамда «Зужожат ал-масобиҳ», «Мишкот ал-масобиҳ» каби манбаларнинг услуби ҳамда фиқҳий жиҳатлари тадқиқ қилинган. Шунингдек, мақолада ёритилган асарларнинг ҳадис тўпламлари тури ҳақида ҳам зикр қилинган. Кейинги асрларда ёзилган ҳадис китоблари ўзларидан олдин таълиф этилган манбаларга асосланганини кўриш мумкин.
82-86375252026-08-03 -
МУСТАДРАК ВА МУСТАХРАЖ ТУРИДАГИ АСАРЛАР
Дониёр МУРАТОВ (Muallif)Ушбу мақолада асосий эътибор 3/9 асрдан кейин пайдо бўлган ҳадис тўпламларидан икки хили мустадрак ва мустахраж тўғрисида сўз юритилган. Бу мустадрак ва мустахраж турлар имом Бухорий, Термизий ва бошқа муҳаддисларнинг асарларига қўшимча тарзда ёзилган, бошқача қилиб айтганда муҳаддис ўзидан олдин ўтган олимнинг асарлига тўлдириши сифатида таълиф этган китоблардир.
14-17140192026-08-02 -
XIX–XX ASRLARDA HINDISTONDA MADANIY HAYOT VA HADIS ILMI RIVOJI
Kobil YUSUPOV (Muallif)Maqolaning asosiy maqsadi, 19-20-asrlarda Hindistonda madaniy hayot va hadis ilmining rivojlanishini о ‘rganish, shu davrning taniqli hanafiy olimi Zafar Ahmad Tahonaviy (vaf. 1394/1974) faoliyatini tahlil qilishdir. Shuningdek, Hindistondagi ilmiy maktablar va ularning o‘zaro aloqalari, Devbanddagi “Dorul ulum” maktabi olimlarining hadis ilmiga qo ‘shgan hissalari va dunyo miqyosidagi olimlarning ularniyuqori baholaganfikrlari ham ко ‘rib chiqiladi.
83-88282232026-05-16 -
IMOM TERMIZIY “SUNAN” ASARI TAFSIR BOBIDA “NISO” SURASI TAFSIRIGA OID HADISLAR TAHLILI
Ahad RAYMBERDIYEV (Muallif)Hadis ilmi islom manbashunosligining asosiy tarmoqlaridan biri bo ‘lib, Qur ’oni karim oyatlarini to‘g‘ri talqin qilishda, tafsir metodikasini boyitishda muhim manba sifatida e ’tirof etiladi. Bu Um doirasida shakllangan yirik hadis to ‘plamlari orasida ImomAbu Iso Muhammad ibn Iso at-Termiziyning (824-892) “Sunan”asarida “Niso”surasiningmerosvasiyat, ota-onaga yaxshilik, ayollarning ijtimoiy о ‘rni kabi dolzarb mavzular bilan bog ‘liq oyatlari sharhlangan hadislar orqali ochib beriladi. Ayniqsa, meros masalasidagi tafovutlar, ayol-erkakning huquqlari va bu tafovutlaming shariatdagi asoslari mufassal yoritilgan. Hadislarda bayon etilgan voqealar asosida musulmon jamiyatida adolat, ijtimoiy tenglik va huquqiy tafovutlar masalalari ham yoritilgan. Maqola hadis ilmi bilan tafsir ilmi о ‘rtasidagi bog ‘liqlikni ко ‘rsatib, Qur ’oni karim oyatlarining chuqur talqinida hadislarning о ‘rni naqadar muhim ekanini ta ’kidlaydi.
74-79321292026-05-16 -
IMOM ABU HANIFANI MUHADDIS SIFATIDA TAN OLMAYDIGANLARGA RADDIYALAR
Gulchexra SIDIKOVA (Muallif)Ushbu maqola fiqh i/mining yirik namoyondalaridan biri va muhaddis olim Imom A ’zam Abu Hanifa (r.h.)ning hadis ilmidagi o'rni va ta’sirini о ‘rganishga qaratilgan. Abu Hanifa (r.h.) dunyoga eng ко ‘p tarqalgan mazhab asoschisi bo ‘lib, uning ilmiy faoliyati, ayniqsa hadislarni sharhlash, ulardan fiqhiy hukmlar chiqarishda qo ‘llangan usullar haqida chuqur tahlil qilinadi. Maqola hadislarni to ‘plash, ularni to ‘g ‘ri tushunish va qo ‘Hash, shuningdek, Imom A zamning hadis ilmi bo'yicha ishlab chiqqan metodlari haqida ham batafsil ma ’lumot beradi. Ushbu maqolada, Abu Hanifa (r.h.)ning hadis ilmini rivojlantirishdagi xizmatlari, uning hadislar haqidagi ehtiyotkorlik va tanqidiy yondoshuvi tahlil qilinadi.
64-66470332026-05-15 -
АБУ ҲАФС НАСАФИЙНИНГ «КИТОБ АЛ-ҚАНД» АСАРИ МОВАРОУННАҲР ҲАДИС ИЛМИ ТАРИХИ БЎЙИЧА МУҲИМ МАНБА
Дурбек Обиджонович РАҲИМЖОНОВ (Muallif)Абу Ҳафс Насафийнинг «Китоб ал-қанд» асари VIII-XII асрлардаги Мовароуннаҳрдаги ҳадис илми тараққиёти бўйича манбалар орасида энг кўп маълумотни ўзида мужассам қилган асардир. Бу манба XX аср бошларига қадар йўқолган асарлар қаторида саналиб келар эди. Унинг кашф этилиши Марказий Осиёда ҳадис илми тараққиётига оид тарихни ёритишда катта янгилик бўлди.
89-92241202026-08-03 -
ҲАДИС ТЎПЛАМЛАРИДА ФАРОИЗ ИЛМИ МАСАЛАЛАРИНИНГ ЁРИТИЛИШИ
МАСАЙИТОВ Саиджамол МАСАЙИТОВ (Muallif)Тадқиқотчи ушбу мақолада Ўрта асрларда илм-фан марказларига айланган Марказий Осиё шаҳарлари ва бу марказлардан етишиб чиққан ва фаннинг турли соҳалари ривожига катта ҳисса қўшган олимлар ҳақида сўз юритади. Маҳаллий аҳолининг ислом динини қабул қилиши ва Мовароуннҳрдаги сиёсий вазият илм-фан ривожига катта туртки бўлди ва шу сабабдан ҳам ислом илмларининг кўплаб соҳаларида, хусусан, фиқҳ соҳасида кўплаб олимлар етишиб чиқди. Ислом ҳуқуқида мерос масаласи мураккаб, бироқ айни пайтда фиқҳнинг бошқа соҳаларига қараганда ҳуқуқий тизимга кўра маҳорат билан ҳал этилган ҳуқуқий масаладир. Мерос илми Қуръон билан бир қаторда суннат асосида яратилгани сабабли, бу илмнинг ривожига муҳаддисларнинг ҳам салмоқли ҳиссалари қўшилганини кўриш мумкин. Мақолада Имом Бухорий, Имом ат-Термизий ва Имом Доримий каби машҳур муҳаддисларнинг фароиз масаласини ҳал этишда қанчалик ҳисса қўшгани сўз юритилади.
52-55300222026-07-30 -
Жарҳ ва таъдил ҳақида мулоҳазалар
Фахриддин ХУДОЙНАЗАРОВ (Muallif)Ушбу мақолада муҳаддислар асарларида ишлатган жарҳ ва таъдил атамалари таҳлили орқали уларнинг ўзига хос методи ёритиб берилади.Ҳадисшуносликда жарҳ ва таъдил илми – ровийларнинг айбу нуқсонлари ёки адолатини кўрсатиб бериш билан юксак аҳамиятга эга.Жарҳ ва таъдил илми ҳақида муҳаддис уламоларнинг қарашлари билан мисоллар келтирилиб, бу борадаги баъзи таҳлиллар берилади.
161-165267122026-08-03 -
Sahobiy-roviylar faoliyati
Robiyaxon HAMROQULOVA (Muallif)Annotatsiya: Mazkur maqola eng ko‘p hadis rivoyat qilgan sahobiylar hayoti ва ularning hadislar tarqalishidagi o‘rni haqidagi ma’lumotlarni o‘zida jamlagan ва мавзуга aloqador bir qancha tahlillar berilgan. Muallif maqolani yoritishда mashhur sahobiylarning faoliyatini ochib beruvchi birlamchi manbalarga murojaat qilgan. Natijada, o‘quvchیدa ishonchli ва ob’ektiv ma’lumotlar shakllanishiga zamin yaratgan.
122-124250222026-08-03 -
“Саҳиҳ ал-Бухорий”даги табобатга доир ҳадислар шарҳининг қиёсий таҳлили
Лазизахон АЛИДЖАНОВА (Muallif)“Саҳиҳ ал-Бухорий” номи билан машҳур “ал-Жомеъ ас-саҳиҳ” Пайғамбар (с.а.в.)нинг энг ишончли ҳадислари тўплами ҳисобланади. Ушбу тўплам 194-256/810-870 йилда яшаб ўтган буюк муҳаддис Муҳаммад ибн Исмоил ал-Бухорий томонларидан йиғилган. “Саҳиҳ ал-Бухорий”да ҳадислар нафақат фиқҳ масалалари бўйича, балки илоҳиёт, адаб ва тиб масалалари бўйича ҳам алоҳида китоб ҳолатида берилган.
114-117415192026-08-03 -
АБУ ҲАФС НАСАФИЙНИНГ ҲАДИС ИЛМИ РИВОЖИГА ҚЎШГАН ҲИССАСИ
Дурбек РАХИМДЖАНОВ (Muallif)Абу Ҳафс Насафий ўз даври ҳадис илмининг етук билимдонларидан эди. У Мовароуннаҳрнинг етакчи муҳаддислари билан мулоқотда бўлиб, улардан дарс олди. Олим, ўзининг гувоҳлик беришича, 550 шайхдан ҳадис ривоят қилган. У ўз шайхларини «Ти‘дод аш-шуйух ли-‘Умар мустатриф ‘ало-л-ҳуруф мустатир» («Алифбо тартибида берилган Умарнинг устозлари саноғи») асарида бирма-бир санаб ўтган. Афсуски, кўп муаллифлар томонидан нақл этилган бу асар бизгача етиб келмаган.
49-51202172026-08-03

