- Uy
- Topish
Topish
Qidiruv natijalari
-
“Al-Mufassal fi san’ati-l-e’rob” asarining manbalari
Malika NASIROVA, Saida ASQAROVA (Muallif)Ushbu maqolada Mahmud Zamaxshariy o‘zining arab tili grammatikasiga oid “al-Mufassal fi san’ati-l-e’rob” asarini yozishda foydalangan manbalar tahlili keltirilgan. Olim grammatikaga oid har bir qoidani kuchli dalillar bilan asoslagan. Ma’lumki, arab tilida eng to‘g‘ri matn – bu Qur’oni karim oyatlari. Shu bilan birga Zamaxshariy bu asarida Qur’on qiroatlari, qiroatlar o‘rtasidagi jumla tarkibi hamda ma’noga ta’sirini yoritib bergan.
52-54172152026-08-03 -
ДИНШУНОСЛИК ТАЪЛИМ ЙЎНАЛИШИ ТАЛАБАЛАРИДА КАСБИЙ СИФАТЛАРНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ ЛИНГВОДИДАКТИК ШАРТ-ШАРОИТЛАРИ
Dilbar Karimdjonovna XASANOVA (Muallif)Лингвистика ва дидактиканинг интеграцияси ҳисобланадиган ушбу тил таълимининг назарияси тилларни ўқитишда қонуниятларни ишлаб чиқади. Лингводидактика методологик асослар, таълимнинг мақсадлари, усуллари, мазмуни, воситалари, шакллари ва фанлараро алоқаларини ўз ичига олади. Ж.Жалоловнинг таърифига кўра, лингводидактика таълимнинг мақсад ва мазмуни, метод, шакл ва воситилари билан бирганликда бошқа фанларга алоқадорлиги, тил аспектлари ҳисобланадиган грамматика, лексика, фонетикага доир материалларни ўқитишда ҳамда тинглаб-тушуниш, гапириш, ўқиш ва ёзув каби тил кўникмаларини шакллантиришда методологик асос бўлиб хизмат қилади.
111-114248132026-08-19 -
АРАБ ТИЛИДА كاد ВА УНГА ЎХШАШ ФЕЪЛЛАРНИ ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ
Нигора МУЛЛАСОДИКОВА (Muallif)Араб тили қадимий тил бўлиши билан бир қаторда ўзининг мукаммал грамматик қурилишига, гўзал лаҳжаларига ва бетакрор сўз бойлигига эгадир. Юртимизда ҳам араб тилига бўлган қизиқиш ортиб бормоқда, уни тил сифатида ўрганиш ва ўргатишга бўлган талаб кўпаймоқда. Мақолада араб тилига хос бўлган грамматикасининг бир жиҳати очиб берилган.
40-45332242026-08-03 -
АРАБ ТИЛИДА ОРТТИРMА ДАРАЖADАГИ СИФАТЛАРНИНГ СТРУКТУРАВИЙ ВА СИНТАКТИК ХУСУСИЯТЛАРИ
Малика NASIROVA, Зуҳра ERIMMATOVA (Muallif)Мazkur maqolada arab tili grammatikasi nahv bo‘limiga oid fe’lning vazifadosh shakllaridan biri orttirma darajadagi sifatning yasalishi va sintaktik xususiyatlari tahlillari keltirilgan. Ushbu mavzu doirasida bir qancha nahvshunos olimlarning qarashlari, jumladan alloma Mahmud Zamaxshariyning arab tili grammatikasida mumtoz manba sifatida qаdrlanadigan “al-Mufassal fi san’ati-l-e’rob” asaridan fikrlari keltirilgan. Shu bilan birga fe’ldan yasalgan ismlardan bo‘lmish orttirma daraja sifati fe’lning sintaktik vazifasini to‘liq bajarishi yoki bajara olmasligi to‘g‘risida mo‘tabar manbalardan misollar keltirildi. Nahvshunos olimlar o‘rtasida bo‘lib o‘tgan mashhur ‘’surma’’ bahsli munozarasi muxtasar yoritib berildi.
3-6211232026-08-03 -
ARAB TILSHUNOSLIGI TARIXI: BASRA GRAMMATIKA MAKTABI
Малика НАСИРОВА (Muallif)Mazkur maqola arab tilshunosligi maktablarining eng birinchisi Basra maktabi va uning vakillari, ular yozib qoldirgan bebaho ilmiy meros haqida ma’lumot beradi. Unda Basra maktabining paydo bo‘lishi, vakillari , ularning asarlari moʻtabar manbalargan tayangan holda batafsil bayon qilingan. Abu-l-Asvad Dualiydan boshlanib al-Mubarridgacha davom etgan ushbu maktab tilshunoslarining faoliyati, ustoz-shogirlik an’analari aks etgan.
55-60291312026-08-03 -
МУҲАММАД АЛ-МУЪИЗЗИЙНИНГ «ТАСРИФ УЛ-АФЪАЛ» АСАРИДА АРАБ ТИЛИДАГИ ФЕЪЛЛАРНИНГ ТУРЛАРИ
Акбар КАЗАКБАЕВ (Muallif)Соҳа мутахассиси сифатида шарқшунос, арабиунослар учун араб тили ва унинг грамматикасини ўрганишда сарф ва наҳв уламоларининг давримизга қадар етиб келган асарларини тадқиқ этиш ҳозирги куннинг долзарб масалаларидан бири ҳисобланади. Шундай олимлардан бири Муҳаммад ибн Аби ал-Қосим ал-Муъиззий бўлиб, унинг “Тасриф ул-аф’ол” асарини ушбу мақола доирасида тадқиқ қилиш мақсад қилинди.
30-33150202026-08-02 -
ARAB TILSHUNOSLIGI TARIXI: KUFA GRAMMATIKA MAKTABI
Malika NASIROVA (Muallif)Mazkur maqola arab tilshunosligi maktablarining dastlabkilaridan biri bo‘lgan Kufa maktabi va uning vakillari, ular yozib qoldirgan bebaho ilmiy meros haqida ma’lumot beradi. Unda Kufa maktabining paydo bo‘lishi, vakillari, ularning asarlari moʻtabar manbalarga tayangan holda batafsil bayon qilingan. Abu Ja’far ar-Ru’asiydan boshlanib as-Sa’labgacha davom etgan ushbu maktab tilshunoslarining faoliyati, ustoz-shogirlik an’analari aks etgan.
36-39336392026-08-03 -
АРАБ ТИЛИДА МАЙЛ ШАКЛЛАРИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАХЛИЛИ
Xojiakbar NURIDDINOV (Muallif)Ушбу мавзу ўзбек ва рус тилидаги илмий манбаларда ҳам тўлиқ ёритилмаганлиги, аксарият холларда манбалар араб тилида ёритилган наҳв китобларида мавжуд бўлган, лекин ўзбек ва рус манбаларда бўлмаган қоидаларга эҳтиёж сезилади. Шундан келиб чиқиб, араб тилида хохиш-истак майлининг шакли ва унга оид семантик хусусиятларни араб манбалари асосида ўрганиш ва ўзбек тили билан қиёсий таҳлилини амалга ошириш тақозо этади.
78-81184172026-08-02 -
«МИФТАҲУ-Л-УЛУМ» АСАРИНИНГ ҚЎЛЁЗМА, ТОШБОСМА НУСХАЛАРИ ВА ЗАМОНАВИЙ НАШРЛАРИ
Акмалхон Аҳмад ўғли АКМАЛХОНОВ (Muallif)Мазкур мақолада Абу Яъқуб Саккокий ва унинг ёзган қимматли илмий асарлари, хусусан, ҳозирда ҳам ўз аҳамиятини йўқотмаган «Мифтаҳу-л-улум» асарининг қўлёзма, тошбосма, замонавий нашрлари ҳақида бирламчи манбалар асосида маълумотлар берилган. Шунингдек, «Мифтаҳу-л-улум» асарига ёзилган шарҳларнинг хусусиятлари, наҳв ва сарф бўлимларининг бошқа соҳа адабиётларидан фарқли жиҳатлари, муаллифнинг ўзига хос ёндашувга эга эканлиги ҳам баён қилинган.
22-28408162026-08-02 -
МАҲМУД ЗАМАХШАРИЙНИНГ АРАБ ИЛМЛАРИ РИВОЖIDAGI ЎРНИ
Баҳодир Баҳрамович ПИРМУҲАМЕДОВ (Muallif)Мазкур тадқиқотда Маҳмуд Замахшарийнинг араб илмлари ривожига қўшган ҳиссаси таҳлил қилиниб, унинг тилшунослик, грамматика, лексикология, аруз ва адаб илмларига оид асарлари ҳақида маълумот берилади. Хусусан, ўрта аср араб адабиётида машҳур бўлган “Маърузалар илми” таърифи, унинг келиб чиқиш тарихи, бу йўналишда ёзган олимлар ва уларнинг асарлари таҳлил қилинади. Шунингдек, “Маърузалар илми” аҳамияти ва бу йўналишда ёзилган китобларнинг мазмун моҳияти ҳақида фикр юритилади. Тадқиқотда Маҳмуд Замахшарийнинг араб илмлари таснифига киритилган “Маърузалар илми” йўналишида яратилган “Рабийъу-л-аброр” асари, алломанинг уни яратишдан мақсади ёритилиб, асарнинг мазмун моҳияти қисқача таҳлил қилинган.
55-58125152026-08-03 -
“МУҚАДДАМАТУ-Л-АДАБ” АСАРИДА “ҲАРФ” КАТЕГОРИЯСИНИНГ ЁРИТИЛИШ ПРИНЦИПЛАРИ
Дилфуза САГДУЛЛАЕВА (Muallif)Мазкур мацолада араб тилидаги сўз туркуми тизимида “уарф ” категориясининг ўрни ва таснифи масаласи илмий жиҳатдан таҳлил этилган. Араб граммапгистлари ва шарцшунос олимларнинг қарашлари қиёсий жиҳатдан ўрганилиб, “ҳарф” тушунчасининг ўзбек тилидаги қўлланилиши билан фарцли жиҳатлари очиб берилган. Тадқиқотнинг асосий объекта Маумуд Замахшарийнинг “Муқаддамату-л-адаб” асари бўлиб, ундаҳарф туркуми (ёрдамчи сўзлар)нинг структур-грамматик хусусиятлари мумтоз ва замонавий шарқ тилшуносларининг бу борадаги фикрлари асосида қиёсий-назарий жиҳатдан таҳлил қилинган.
25-28467282026-05-21 -
АРАБ ТИЛИ ЗАМОНАВИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ ШАКЛЛАНИШИДА СОЦИОЛИНГВИСТИК ТАМОЙИЛЛАР
Мўътабархон МАДАЕВА (Muallif)Инсоният тараққиётида илмий адабиётларнинг адабий қадрият сифатида сақланиши, адабий ёдгорликларни илмий ўрганишда сомий тиллар гуруҳига кирувчи араб тили грамматикаси, лингвистика илми замонавий лингвистика, лингвомаданиятшунослик, социолингвистика каби соҳаларга эътибор берила бошланди. Жамиятдаги тил терминологиясининг бойишига ижтимоий-сиёсий жараённинг таъсири анъанавий тилшунослик муаммолари, йўналишларини илмий-тадқиқ қилинишида ўзига хос мактаб ва ижтимоий характерга боғлиқлигини намоён қилмоқда.
94-96337172026-08-03 -
Arab tilini o‘rganishning o‘ziga xos jihatlari
Bahromjon DAMINOV, Dilorom YUSUPOVA (Muallif)Annotatsiya: Ushbu maqolada arab tilini o‘rganish jarayonida o‘zbekzabon talabalar uchun mavjud sharoitlar, qulayliklar, paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan to‘siqlar, qiyinchiliklar, ularni hal etishda o‘qituvchi va talabalarning vazifalari xususida so‘z boradi. Xususan arab tilini o‘rgatishda qadimda va hozirgi kunda qo‘llanilayotgan uslublar, metodlar va texnologiyalar, jumladan ularning o‘ziga xos yutuq va kamchiliklari haqida ҳам қисқача тўхталиб ўтилади.
90-94417212026-08-03 -
АРАБ ТИЛИДА СЎРОҚ ОЛМОШЛАРИ ВА УЛАРНИНГ ГАПДАГИ ВАЗИФАЛАРИ
Cамариддин АХМЕДОВ, Бузаҳро БЕГМАТОВА (Muallif)Маълумки, араб тили грамматикасида олмошлар алоҳида сўз туркуми ҳисобланмайди. Улар исм сўз туркумининг бир қисми ҳисобланади ва шунинг учун ҳам унинг турлари “االشارة اسماء - кўрсатувчи ёки ишора қилувчи (предметларни) исмлар, االستفهام اسماء - сўровчи (предметлар ҳақида) исмлар,الموصولة اسماء - боғловчи исмлар” дея номланган. اإلستفهام اسماء - ўзбек тилидаги сўроқ олмошларига тўғри келади ва ушбу мақолада сўроқ олмошлари ва уларнинг гапдаги грамматик вазифалари хусусида мулоҳазалар юритилган.
48-51130142026-08-03 -
ЧЕТ ТИЛИНИ ЎРГАНИШДА НУТҚНИ ТИНГЛАБ ТУШУНИШДАГИ МУАММОЛАР
Бахромжон ДАМИНОВ (Muallif)Нутқ фаолияти турларининг ҳар бирининг ўзига хос қийинчиликлари мавжуд. Тинглаб тушунишда содир бўладиган қийинчиликлар ҳам бир талай. Уларни билиш чет тилини ўргатишда ҳал қилувчи зарурий шартлардандир. Идрок этиш, жумладан, нутқни идрок этиб тушуниш муаммолари жаҳон руҳшунослигида анча муфассал ишлаб чиқилган. Мазкур мақолада шу муаммоларни ечиш йўллари кўрсатилган.
36-42103192026-08-03 -
ЧЕТ ТИЛЛАРИНИ ЎРГАНИШДА ҚЎШИҚЛАРНИНГ МУҲИМ ХУСУСИЯТЛАРИ
Durdona ESHBOEVA (Muallif)Ушбу тадқиқотнинг мақсади хорижий тилларни, хусусан, инглиз тилини ўрганишда қўшиқнинг муҳим жиҳатларини кўрсатишдир. Биз ҳаммамиз биламизки, қўшиқлар ҳис-туйғулар манбаи, яъни биз куйлаганимизда ёки тинглаганимизда йиғлаймиз, куламиз, ўтмиш ёки келажак ҳақида ўйлаймиз. Қизиғи шундаки, қўшиқ ҳатто янги тилларни ўрганишимизга ёрдам беради, айниқса ёш болалар учун.
43-45175152026-08-19 -
АРАБ ТИЛШУНОСЛИГИ ТАРИХИДА КУФА МАКТАБИНИНГ ЎРНИ
Бахромхўжа МАХАМАДХОДЖАЕВ (Muallif)VII-VIII аср араб тилшунослигининг дастлабки марказлари Ироқнинг Басра ва Куфа шаҳарлари ҳисобланган. Басра ва Куфа шаҳарларида иккита лисоний мактаб ташкил топган бўлиб, улар ўртасида тилшуносликнинг кўпгина масалалари юзасидан «фикрлар жанги», қизғин баҳслар, мунозаралар олиб борилган. Мақолада Куфа мактабининг ривожланиш тарихи ва ҳозирги араб грамматикасига қўшган хиссаси ва асосчилари ҳақида маълумот берилади.
36-39329222026-08-03 -
“МИФТОҲУ-Л-УЛУМ” АСАРИДА СИНТАКТИК ЎЗГАРИШЛАР ВА УЛАРНИНГ САБАБЛАРИ БАЁНИ
Акмалхон АКМАЛХОНОВ (Muallif)Ушбу мақола Саккокийнинг араб филологияси бўйича фундаментал асари — “ Мифтоҳу-л-улум ” (Илмлар Калити) даги синтактик ўзгаришлар ва уларнинг юзага келиш сабабларини н аз арий-ам алий жиҳатдан чуқур ёритишга багишланган. Тадқиқотда мазкур асарнинг наҳвга оид қисмидаги айрим грамматик қоидалар, хусусан, сўзларнинг келишик категориясидаги ўзгариш тартиби, алоҳида турланишга зга сўзлар ва сўз бирикмаси тузилишида юз берган нозик фарцлар таллия этилади.
12-15503282026-05-19 -
АЛИШЕР НАВОИЙ БУЮК ТИЛШУНОС СИФАТИДА
Насиба Сайидмахамадовна САЙИДИРАХИМОВА (Muallif)Мақолада, ўзбек тилининг асосчиси, буюк шоир ва мутафаккир Алишер Навоийнинг ўзбек тилшунослик илмига қўшган ҳиссаси, тил сатҳлари ва бирликларига доир лингвистик қарашлари хусусида сўз юритилади. Шунингдек, унда Навоийнинг тил фалсафаси, умумий тилшунослик масалалари тил ва тафаккур, тилларнинг пайдо бўлиши; фонетика, лексикология ва грамматикага оид фикрлари форс ва ўзбек тилининг қиёсига бағишланган “Муҳокаматул-луғатайн” асари мисолида таҳлил қилинади.
13-16139212026-08-03 -
АРАБ ТИЛИ ГРАММАТИКАСИДА “ИШТИҒОЛ” ВА “МАФЪУЛ МУТЛАҚ” МАСАЛАЛАРИНИНГ ЁРИТИЛИШИ
Азизбек Батирович ИСАМУТДИНОВ (Muallif)Мақолада араб тилида иштиғол ва мафъул мутлақ масалалари Шайх Мустафо ибн Муҳаммад Салим ибн Муҳиддин ибн Мустафо ал-Ғалойинийнинг “الدروس جامع العربية “асари асосида баён қилинган. Шунингдек, иштиғол қоидасида тўлдирувчининг феълдан олдинга ўтганида тушум ёки бош келишикда келиш ўринларига алоҳида эътибор қаратилган. Мафъул мутлақ масаласида эса мафъул мутлақ бўлиб келаётган масдарларнинг қай даражада барқарор бўлиб келиши ёки барқарор бўлмаслиги, шунингдек, мафъул мутлақнинг ўринбосарлари ҳақида сўз боради.
31-33113182026-08-03 -
ОЛМОШЛАР ВА УЛАРНИНГ АРАБ ТИЛИДАГИ ЎРНИ
Хожиакбар НУРИДДИНОВ (Muallif)Араб тилида олмош исм туркумига киради ва у дамир мунфасила, исми ишора, дамир фасл, дамир муттасила, дамир аъаид, исми мавсула, исми истифҳом турларига бўлинади У гапда мустақил исм шаклида, феълда шахсни ифодалашда акс этади.
44-48122212026-08-05 -
YOSH O‘RGANUVCHILARNING TIL O‘RGANISH BO‘YICHA PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Durdona ESHBOEVA (Muallif)Maqolada maktabgacha yoshdagi va ingliz tilini o‘rganuvchi bolalarning til o‘rganishdagi yoshga doir lingvo-psixologik qobiliyatlari va xususiyatlari muhokama qilinadi. Dastlab, maqolada yosh o‘rganuvchilarning ba’zi yosh xususiyatlari ko‘rsatilgan bo‘lib, so‘ngra o‘qituvchilar uchun ularni o‘qitishning ba’zi usullari keltirilgan. Umuman olganda, hayotining dastlabki davrida bolalar turli xil ma’lumotlarni, shuningdek, chet tillarini tez o‘zlashtirish uchun juda yaxshi qobiliyatlarga ega bo‘ladilar.
98-101193192026-08-19 -
YOSH O‘RGANUVCHILARNING TIL O‘RGANISH BO‘YICHA PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Durdona ESHBOEVA (Muallif)Maqolada maktabgacha yoshdagi va ingliz tilini o‘rganuvchi bolalarning til o‘rganishdagi yoshga doir lingvo-psixologik qobiliyatlari va xususiyatlari muhokama qilinadi. Dastlab, maqolada yosh o‘rganuvchilarning ba’zi yosh xususiyatlari ko‘rsatilgan bo‘lib, so‘ngra o‘qituvchilar uchun ularni o‘qitishning ba’zi usullari keltirilgan. Umuman olganda, hayotining dastlabki davrida bolalar turli xil ma’lumotlarni, shuningdek, chet tillarini tez o‘zlashtirish uchun juda yaxshi qobiliyatlarga ega bo‘ladilar.
98-101175172026-08-19 -
АБУ ЯЪҚУБ САККОКИЙНИНГ “МИФТОҲУ-Л-УЛУМ” АСАРИДА “МУРАККАБ” ЁРДАМЧИ СЎЗЛАР ТАЛҚИНИ
Акмалхон АКМАЛХОНОВ (Muallif)Араб тили грамматикасида ҳажм жиҳатдан оз ҳарфлардан ташкил топган туркум ёрдамчи сўзлар ҳисобланади. Мазкур тилда синтактик ўзгаришлар мураккаб бўлганлиги боис ёрдамчи сўзлар гап таркибида кўп қўлланади. Бу мураккабликларни ёрдамчи сўзлар маълум маънода соддалаштиради. Оз ҳарфлардан ташкил топганлигига қарамай, ёрдамчи сўзларнинг семантик майдони кенг саналади. Мазкур мақолада шу каби масалалар ёритилади.
24-28193162026-08-01 -
ТИЛШУНОСЛИКДА ТЕРМИНЛАРНИ ТАСНИФЛАШ МУАММОЛАРИ
Шохида АБДУЛЛАЕВА (Muallif)Терминлар мантиқий, лингвистик, илмий ва бошқа тамойилларга кўра турли хил таснифларга ажратилади. Терминлар касбий соҳада юзага келадиган ҳодисалар, концепциялар, феноменларни тавсифлаш воситалари саналади. Термин контекстдан ташқарида моҳият касб этмайди. Мақолада терминологик тушунчаларни таснифлаш зарурати, терминологик лексиканинг фарқли хусусиятлари, терминологияни тартибга солиш ва тизимлаштиришда таснифлаш тизимини яратиш зарурлиги таҳлил қилинган.
102-105338182026-08-02

