- Uy
- Topish
Topish
Qidiruv natijalari
-
МАҲМУД ЗАМАХШАРИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИНИНГ АСОСИЙ ЖИҲАТЛАРИ ТАДҚИҚИ
Saidafzal SAIDJALOLOV (Muallif)Маҳмуд Замахшарий мероси бўйича асрлар давомида олиб борилган изланишларнинг асосий жиҳатларини тадқиқ ва таҳлил қилиш.
Кириш қисмида Замахшарий асарлари борасида олиб борилган тадқиқотлар ва уларнинг муаллифлари борасидаги умумий маълумотлар тақдим қилинган. Замахшарийшуносликнинг Шарқу Ғарбдаги тараққиёти ҳақида маълумотлар берилган. Аллома асарларининг юртимизда ўрганилиши ёритилган.
Услублар қисмида мақолани ёзишда фойдаланилган тарихий таҳлил, анализ, синтез, индукция, дедукция каби методларнинг аҳамияти изоҳланган ва бу борада аллома меросидан мисоллар келтирилган.
Натижалар қисмида Замахшарий меросини ўрганиш орқали тарих, исломшунослик, тафсир, ҳадис, фиқҳ, ақоид, тилшунослик, манбашунослик, грамматика ва адабиётшунослик каби турли фанларнинг муайян даврдаги ҳолати, ривожланиш тенденциялари, ўзаро таъсири, уйғун ва фарқли жиҳатлари ҳақидаги илмий хулоса ва натижалар олиш имконини бериши баён қилинган.
Муҳокама бўлими уч қисмдан иборат. Биринчи қисмда Замахшарийнинг ҳаёти ва асарлари ҳақида мўъжаз маълумотларни тақдим қилган манбалар ҳақида маълумотлар тақдим этилган. Бунда асосан табақот жанрида ёзилган асарларга аҳамият қаратилган. Тарих, тилшунослик, тафсир ва фиқҳ йўналишида ёзилган тарихий манбаларда аллома ҳаёти ва фаолиятининг акс эттирилиши баён қилинган. Иккинчи қисмда Маҳмуд Замахшарий ва унинг илмий фаолиятига бағишланган алоҳида тадқиқотлар таҳлили тақдим этилган. Замахшарий ҳаёти ва фаолияти, унинг тилшунослик ва тафсиршуносликка қўшган ҳиссасига оид изланишларда аллома асарлари сони ва мавзусининг таҳлил этилиши ўрганилган. Учинчи қисмда Маҳмуд Замахшарийнинг муайян асарига бағишланган тадқиқотларнинг кириш қисмида аллома мероси ҳақидаги маълумотлар қиёсланган. Алломанинг тилшунослик ва тафсирга оид асарлар тадқиқотлар марказида бўлиб келган. Ҳар бир тадқиқотда Замахшарий асарлари таҳлили берилган.
Хулоса қисмида қуйидагилар таъкидланган: Қадимдан муаррихлар ва мутахассислар эътиборида бўлиб келган Маҳмуд Замахшарий мероси ҳозирги даврда ҳам дунёнинг турли чеккаларида илмий изланишлар асоси бўлиб хизмат қилмоқда. Хориж тадқиқотчилари Замахшарийнинг ҳаёти ва у яшаган давр билан боғлиқ маълумотлар ҳамда алломанинг асарларида кўтарилган масалалар борасида илмий изланишлар олиб бормоқдалар. Маҳмуд Замахшарий 90 дан ортиқ асарлар муаллифидир. Улар уч қисмга бўлиб ўрганилади: 1. Матбуъ (нашр қилинган). 2. Махтут (қўлёзма). 3. Мафқуд (йўқолган). Замахшарийшуносликдаги асосий йўналишлари тилшунослик ва тафсиршуносликдир. Мақолда Замахшарий меросининг асосий жиҳатлари тадқиқ ва таҳлил қилинган.
22 - 312662606-07-2026 -
GLOBALLASHUV SHAROTIDA HUQUQIY- DEMOKRATIK ISLOHOTLARDA LIBERAL MAFKURANING JAMIYATGA TA’SIRI
Matluba YULDASHEVA (Muallif)Annotatsiya: O'zbekistonda milliy mafkuraning zamonaviy jamiyatdagi о 'rni va ahamiyatini aniqlash, uning asosiyfunks iyalar ini tahlil qilish va ularning ijtimoiy-falsafiyjihatdan qanday о ‘zgarishlar va transformatsiyalarni boshdan kechirganligini о ‘rganishdir. О ‘zbekistonning zamonaviy ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlarida milliy mafkuraning roli, uning milliy о ‘zlikni anglash, ijtimoiy barqarorlikni ta ’miniash, yoshlar tarbiyasida va ma ’naviy-mafkuraviy immunitetni shakllantirishdagi hissasini chuqur о ‘rganishni maqsad qiladi. Shu bilan birga, milliy mafkurani globalizatsiya, axborot xurujlari va zamonaviy tahdidlar sharoitida qayta talqin qilish, yangi ijtimoiy sharoitlarga moslashtirish va uning istiqboldagi rivojlanish yo jlarini aniqlash ham tadqiqotning asosiy maqsadlaridan biri hisoblanadi.
Shuningdek, maqolada analiz va sintez, kompleks yondashuv, tizimli-funksional yondashuv, kontent analiz, retrospektiv tahlil, di a I ekt ik, sinergetik, qiyosiy tahlil kabi ilmiy bilish usullaridan foydalanilgan hamda quyidagi amaliy natijatari ко 'rsatib о ‘lilgan: “ijtimoiy-siyosiy islohotlar ”ning g ‘oyaviy-majkuraviy mazmun-mohiyatifalsafaning alohidal ik va umumiylik kategoriyalari vositasida nazariy jihatdan asoslangan; jamiyat hayotidagi ijtimoiy-liberal о ‘zgarishlar-majkuraviy transformatsiyasining muhim omili ekanligining kompromistik, demokratik tendensiyalari, obyektiv va subyektiv omillari aniqlangan hamda uni boshqarishning institusional tizimini takomillashtirishga oid metodologik taklifva tavsiyalar ishlab chiqilgan; hozirgi davrda liberal va konservativ mafkuraning uyg 'unlashuvidagi metodologik muammolar tizimli yondashuv asosida turkumlashtirilgan va ularning milliy, mintaqaviy xususiyatlari ochib berilgan.
Maqolada о ‘zbek xalqi milliy mqfkurasi rivojining ma ’naviy-majkuraviy va ijtimoiy-madaniy yo ‘nalishlariga mas ’ul tashkilotlarning nazariy-metodologik, о 'quv-uslubiy faoliyatini innovatsion tarzda takomillashtirishga doir ilmiy xulosalar ishlab chiqilganligi va hozirgi global о ‘zgarishlar sharoitida liberal mafkuraning ijtimoiy ahamiyatijamiyatning murakkabliklariga moslashuvchanligi, О 'zbekistonda amalga oshirilayotgan huquqiy-demokratik islohotlarda liberal mafkuraning namoyon bo ‘lishi demokratiya, inson huquqlari, qonun ustuvorligi va davlat boshqaruvi tamoyillarini ilgari surishga intilishi tadqiq etilgan.52-593812301-04-2026 -
ДИН ВА ДИНИЙ ТАШКИЛОТЛАРНИНГ ИЖТИМОИЙ-МАЪНАВИЙ МУҲИТНИ СОҒЛОМЛАШТИРИШДАГИ ЎРНИ
Utkirbek HASANBOYEV (Muallif)Ушбу мақолада дин ва диний ташкилотларнинг жамиятда ижтимоий-маънавий муҳитни соғломлаштиришдаги ўрни ва аҳамияти илмий жиҳатдан таҳлил қилинган. Тадқиқотни амалга оширишда академик ёндашувга таянган ҳолда институционал ва функционал таҳлил, қиёсий ва тизимли таҳлил, манбашунослик ва контент-таҳлил, контекстуал таҳлил, индукция ва синтез каби усуллардан фойдаланилган.
Мақолада муқаддас манбалар ҳамда Папа Франциск, Шайх Муҳаммад Саид Рамазон ал-Бутий каби диний арбобларнинг эътирофлари асосида динни жамият фаровонлигига хизмат қилувчи илоҳий мазмуни ёритиб берилган. Диннинг кишилик жамияти тараққиётида ижтимоий муносабатларни тартибга солиш, инсон дунёқараши ва маънавий камолотини шакллантириш, аҳоли ўртасида бағрикенглик, ҳамжиҳатлик, ўзаро ҳурмат ва эзгулик каби умуминсоний қадриятларни қарор топтиришдаги аҳамияти очиб берилган.
Радикал оқимлар томонидан бузиб талқин этилаётган “такфир”, “ҳижрат” “жиҳод”, “дорул-ислом”, “дорул-куфр” каби диний-сиёсий концептларнинг асл моҳияти илмий-диний асосда ёритиб берилган. Шунингдек, диннинг регуляторлик, интегратив, коммуникатив, идентификациялаш, мотивациялаш ва легитимловчи функцияларининг ижтимоий барқарорликни таъминлаш, фуқаролик жамиятини мустаҳкамлаш ҳамда ёшларни юксак маънавият ва миллий қадриятлар руҳида тарбиялашдаги ўрни ёритилган. Ислом ташкилотлари ҳуқуқий мақоми, мақсадлари, тузилмаси, ваколат даражаси фаолияти нуқтаи-назаридан таснифланган.
Мақолада диний ташкилотларнинг қонунчилик асосидаги фаолияти, уларнинг маънавий-маърифий ишлар, хайрия тадбирлари ва ижтимоий ҳамкорлик орқали жамиятда соғлом маънавий муҳитни қарор топтиришга қўшаётган ҳиссаси илмий-назарий ёндашувлар асосида баҳоланган. Радикаллашув ва экстремизмга қарши ахборот-мафкуравий курашда диний ташкилотларнинг бугунги кундаги ўрни ва аҳамияти, ушбу фаолиятларининг долзарб йўналишлари маҳаллий воқелик ва илғор халқаро тажриба асосида таҳлил қилинган ҳамда амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.
Тадқиқот натижалари дин ва диний ташкилотларнинг жамиятда ижтимоий тараққиёт, барқарорлик ва инсонпарварлик тамойилларини мустаҳкамлашда, ижтимоий-диний вазият соғломлигини таъминлашда муҳим омиллардан бири эканлигини кўрсатади.
43-561741014-10-2026 -
СОМОНИЙЛАР ДАВЛАТИ ИСЛОМГА АСОСЛАНГАН МАҲАЛЛИЙ БОШҚАРУВНИНГ ИЛК НАМУНАСИ СИФАТИДА
Ziyodilla ZINATULLAYEV (Muallif)Мақолада Сомонийлар давлатининг ташкил топиши, давлат бошқарув тизимининг шаклланиши ҳамда маъмурий лавозимларнинг жорий этилиши бирламчи манбалар ва илмий адабиётлар асосида ёритилган.
Кириш қисмида Араб халифалигидаги сиёсий вазият, Сомонийлар давлатининг ташкил топиши, унинг маъмурий бўлиниши, давлат пойтахтининг ўзгартирилиши масалалари баён қилинган. Шунингдек, сомонийларнинг сиёсий майдонга кириб келиш сабаблари бирламчи манбалар асосида ёритилган.
Услублар қисмида мақолани ёзишда фойдаланилган тарихий таҳлил, анализ, синтез, индукция, дедукция каби методларнинг аҳамияти изоҳланган.
Натижалар қисмида Сомонийлар давлати исломга асосланган маҳаллий бошқарувнинг илк намунаси сифатида кейинги даврларда қорахонийлар, ғазнавийлар, салжуқийлар ва хоразмшоҳлар давлати учун эталон вазифасини ўтагани асосланган.
Муҳокама бўлими уч қисмдан иборат.
Биринчи қисмда Сомонхудот ўғилларининг халифаликка содиқ хизматлари эвазига Мовароуннаҳрда волийликка тайинланишлари. Кеийнчалик Исмоил ибн Аҳмад тарафидан Сомонийлар давлатига асос солиниши ва пойтахтнинг Самарқанддан Бухорога кўчирилиши сабаблари баён этилган.
Иккинчи қисмда Сомонийларнинг Мовароуннаҳрнинг шарқий чегараларидаги ғайридин туркларга қарши олиб борган ғазовот урушлари ва уларга нисбатан халифалар тарафидан бериган унвонларга тўхталиб ўтилган.
Учинчи қисмда Сомонийлар давлат бошқарув тизимининг Араб халифалиги девон тизимидан ўзлаштирилгани ҳамда маҳаллий бошқарув учун давлат идоралари ташкил этилиши ҳақида маълумотлар берилган.
Хулоса қисмида қуйидагилар таъкидланган:
– Сомонийлар Мовароуннаҳдаги илк маҳаллий мусулмон сулола бўлиб, ташқи сиёсатда халифага бўйсунган ҳолда ички бошқарувда тўлиқ мустақил бўлганлар. Сомоний ҳукмдорларнинг ўз номларидан танга зарб қилдиргани ҳамда жума хутбасида халифанинг номидан кейин ўзларини зикр эттиргани бунинг исботларидир.
– Сомонийлар ва улардан кейинги мустақил турк-мусулмон сулолалари узоқ давр тарқоқ ҳолда ривожланган Марказий Осиё минтақасини марказлашган яхлит давлатга айлантирдилар. Мовароуннаҳрда марказлашган бошқарувнинг қарор топиши натижасида ички низолар қирқилиб, савдо-сотиқ, ҳунармандчилик, деҳқончилик, боғдорчилик ривожланди, турмуш фаровонлиги ошди.
– Энг йирик икки туркий қабила – қарлуқлар ва ўғузлар сомонийлар саъй-ҳаракатлари эвазига исломни қабул қилдилар; Қорахонийлар, Ғазнавийлар, Салжуқийлар, Хоразмшоҳлар, Усмонийлар, Тулунийлар каби ислом таълимотидан озиқланган кучли бошқарувга эга марказлашган мусулмон давлатларига асос солдилар, шунингдек, кейинги даврлар давлат бошқаруви учун андоза сифатида хизмат қилдилар.
– Сомонийлар томонидан биринчи бўлиб ташкил этилган турк ва суғд чокарларидан иборат мунтазам қўшин тури кейинчалик араб халифалигида ҳам кенг тарқалиб, тарихга мамлук ғуломлари тизими деган ном билан кирди. Унинг ҳаётий кучини таъминлаган омиллардан бири ислом таълимотига асосланган марказлашга бошқарув бўлди.
11-211431815-07-2026 -
“МАЪРИФАТ ВА ДИНИЙ БАҒРИКЕНГЛИК” РЕЗОЛЮЦИЯСИНИНГ МАЗМУН-МОҲИЯТИ ҲАҚИДА
Saidafzal SAIDJALOLOV (Muallif)Мақоланинг мақсади: “Маърифат ва диний бағрикенглик” резолюциясининг мазмуни, моҳияти ва аҳамиятини очиб беришдир. Мақолани ёзишда қиёслаш, анализ, синтез, индукция ва дедукция каби методлардан фойдаланилди. Мақолада бағрикенгликнинг моҳияти, даражалари ва турлари таҳлилий баён қилинган. Жумладан, “Бағрикенглик тамойиллари декларацияси”га асосланган ҳолда бағрикенгликнинг моҳияти изоҳланган. Бағрикенгликнинг уч даражаси, унинг гендер, ирқий, миллий, лисоний, диний, мулкий ва ижтимоий каби турларининг таърифлари келтирилган.
“Маърифат ва диний бағрикенглик” резолюциясининг муқаддимаси, хатбошилари ва барча моддалари моҳияти очиб берилган. Резолюциянинг ҳуқуқий асослари бўлмиш Бирлашган Миллатлар Ташкилоти томонидан бағрикенглик борасида қабул қилинган декларация, резолюция ва ҳисоботлар ҳақида маълумотлар тақдим қилинган. Резолюцияни қабул қилиш ташаббуси айнан Ўзбекистонга тегишли экани изоҳланган. “Маърифат ва диний бағрикенглик” резолюциясининг дунёдаги тинчлик, барқарорлик ва ҳамжиҳатликни таъминлашдаги ўрнини очиб бериш муаллифнинг асосий мақсадидир.
26-343262126-06-2026 -
АРАБ ТИЛИНИ ЎҚИТИШДА ЛОЙИҲАВИЙ ТАЪЛИМ УСУЛИ
Yulduz ISMAILOVA (Muallif)Мақолада талабаларга араб тилини ўқитишда уларнинг ижодий салоҳиятларини ошириш, мустақил фикр юритиш ва тадқиқот олиб бориш (муаммони излаш, маълумотлар тўплаш, уларни таҳлил қилиш ва эришилган натижалар юзасидан хулосалар чиқариш каби) лаёқатларини шакллантириш ва ривожлантирилишни таъминловчи лойиҳавий таълим усулидан фойдаланиш йўллари ёритилган. Лойиҳавий таълим усули XIX асрнинг иккинчи ярмида АҚШ қишлоқ хўжалиги мактабларида америкалик олим Ж. Дьюи ва унинг шогирди В. Х. Килпатрик томонидан қўлланила бошлаган ва аслида кўплаб мамлакатлар учун янги эмас. Мазкур таълим усулидан Ўзбекистонда XX асрнинг 90-йилларидан бери шахсга йўналтирилган таълим усули сифатида таълим олувчиларнинг дарсдан ташқари мустақил ишларини ташкил этишда фойдаланиб келинмоқда. Унга муаммоли таълим асос бўлиб хизмат қилиб, бу технология таълим жараёнида ўқитувчи томонидан муаммоли вазиятлар қўйилиши ва лойиҳа иштирокчиларининг ушбу муаммони ҳал этиш орқали маълум интеллектуал маҳсулот яратишларига қаратилган. Лойиҳа иши доирасида талабаларни чет тилидаги турли материаллар билан ишлаш ва ўз мутахассисликлари бўйича мустақил таржима қилишга ўргатиш уларнинг келажакдаги касбий фаолиятига замин яратади ва алоҳида аҳамият касб этади.
66-703592727-06-2026 -
ГЛОБАЛЛАШУВ ШАРОИТИДА МИНЕРАЛ-ХОМАШЁ КОМПЛЕКСИНИНГ ЭКОЛОГИК-ИҚТИСОДИЙ МОДЕЛИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ
Abduvali ISADJANOV (Muallif)Мақоланинг мақсади қазиб чиқарувчи саноат комплексининг Ўзбекистон иқтисодиётида тутган ўрни, мамлакатнинг минерал-хомашё комплексининг экологик-иқтисодий моделини шакллантириш муаммолари ва минерал-хомашё ресурсларининг мамлакатнинг иқтисодий ривожланишига таъсири. Қўйилган мақсадга эришиш учун қуйидаги тадқиқот вазифалари амалга оширилган: Ўзбекистон минерал-хомашё комплексининг барқарор ривожланиши, тизимли таҳлил асосида мамлакатнинг минерал-хомашё комплексининг ҳозирги ҳолати ва иқтисодий ўсиш муаммолари, модернизация жараёнларининг таъсири, ушбу комлекснинг салоҳияти ва ривожланишининг устувор йўналишлари, тегишли чора-тадбирлар ва механизмларни тавсия этиш. Мақолада Ўзбекистон минерал ресурсларининг хусусиятлари, минерал-ҳомашё комплексининг ривожланиш тажрибаси таҳлил қилинган. Замонавий экологик вазиятда мамлакатнинг минерал-хомашё комлексининг барқарор ривожланиш хусиятлари, устувор йўналишлари кўриб чиқилган. Асосий эътибор мамлакатнинг минерал хомашё комплексининг ривожланишига экологик муаммоларнинг таъсири кўриб чиқилган. Минерал-хомашё комплексининг самарали ривожланиши учун айрим чора-тадбирлар амалга оширилиши асосланган, шу жумладан: тармоқ корхоналарини модернизациялаш ва технологик жиҳатдан такомиллаштириш, табиий муҳитга салбий таъсир этувчи омилларни камайтириш; маҳаллий, минтақавий ва миллий даражада ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг экологик жиҳатларини эътиборга олиш; экологик хавфсизлик даражасини ошириш, экологик таҳдидлар мониторингини самарасини кучайтириш ва тегишли комплекс чора-тадбирларни режалаштириш ва амалга ошириш эвазига уларнинг иқтисодиётга таъсирини камайтириш ва бартараф этиш; экологик жиҳатдан ифлосланган худуларни реабилитация қилиш ва биосфера фаолиятини тиклаш. Мамлакатнинг минерал-хомашё комплексини барқарор ривожланишининг бир қатор омиллари асослаб берилган, шу жумладан, стараплардан, венчур фондлардан, эко-инновациялардан фойдаланиш, инфраструктурани ривожлантириш. Тадқиқот усуллари: тизимли таҳлил, таҳлил ва синтез усули, омиллар асосида таҳлил, шу жумладан ретроспектив ва истиқболни аниқлаш усуллари.
279 – 2871342524-06-2026 -
«КАЛИЛА ВА ДИМНА» - ЖАҲОН АДАБИЁТИ ЁДГОРЛИГИ
Moldir KIZDARBEKOVA (Muallif)«Калила ва Димна» - бу шунчаки эртаклар тўплами эмас, балки қадимги Ҳинд илдизларидан Европа адабиётига ўтган жаҳон адабиётининг ҳақиқий ёдгорлигидир. Ҳиндистонда «Панчатантра» номи билан пайдо бўлган асар ўзининг чуқур фалсафий мазмуни ва ёрқин аллегориялари туфайли кенг шуҳрат қозонди ва турли тилларга кўплаб таржималар қилинди ва асрлар давомида турли маданият ва даврларнинг одамларини илҳомлантиришда ва ўргатишда давом этмоқда. Асрлар, маданиятлар босиб ўтган бу асар ўзининг долзарблиги ва маъно теранлигини сақлаб қолган.
Мақолада ушбу ноёб китобни турли адабий анъаналар ва фалсафий тизимларни бирлаштирган ҳодиса сифатида кўриб чиқиб, чуқур таҳлил қилинган. Муаллиф «Калила ва Димна»нинг яратилиш тарихини, қадимги ҳинд илдизларидан классикага айланган ва кейинги адабиётга катта таъсир кўрсатган ал-Муқаффа яратган арабча вариантигача ўрганган. Мақолада матнни янги маънолар ва маданий контекстлар билан бойитган турли хил мослашувлар ва таржималарнинг хусусиятлари, бу асар араб дунёсида қандай қабул қилинганлиги, форс адабиёти ривожига қандай таъсир қилганлиги ва унинг сюжетлари ва образлари Европа маданиятида қандай қайта талқин қилинганлиги таҳлил қилинган. Асарнинг жанр хусусиятларини таҳлил қилишга алоҳида эътибор қаратилган. Муаллиф «Калила ва Димна»ни эртак, масал ва фалсафий рисоланинг синтези деб билади. Ҳайвонлар нигоҳи орқали ҳикоя қилинган ҳар бир воқеа чуқур маънога эга бўлиб, дўстлик ва хиёнат, донолик ва аҳмоқлик, куч ва адолат каби абадий мавзуларни очиб беради. Ҳайвон образлари, аллегорик сюжетлар орқали чуқур фалсафий ғояларни етказишда муаллиф томонидан қўлланган бадиий услублар таҳлил қилинган. «Калила ва Димна»нинг жаҳон адабиёти ривожига қўшган ҳиссаси баҳоланади. Ушбу асар эртак жанрининг шаклланишига, шунингдек, турли даврларнинг кўплаб ёзувчи ва мутафаккирлари ижодига қандай таъсир қилгани кўриб чиқилади. «Калила ва Димна»даги таълимотлар келиб чиқиши қадимий бўлишига қарамай ўз аҳамиятини йўқотмаганлиги кўрсатилган. Бу сабоқлар замонавий одамларга ҳаётий муаммоларни ҳал қилиш ва ахлоқий ўзини ўзи яхшилаш учун қандай фойдали бўлиши мумкинлигини таҳлил қилади.
«Калила ва Димна» қадимги Ҳиндистондан Европа адабиётига етиб келган мангу донолик манбасидир. Эртаклар, масаллар ва фалсафий мулоҳазалар тўплами инсон табиати ва жамиятини чуқур таҳлил қилади. Асар нафақат жаҳон адабиётини бойитди, балки эртак жанрининг ривожланишига, Шарқ ва Ғарб фалсафий тафаккурига ҳам сезиларли таъсир кўрсатди. Бугунги кунда ҳам долзарб бўлиб келаётган дўстлик, хиёнат, куч ва адолат мавзулари «Калила ва Димна»ни ўзини ва атрофидаги дунёни яхшироқ тушунишга интилган ҳар бир киши учун қимматли ўқишга айлантиради.
49-603292520-07-2026 -
АХЛОҚИЙ ВОРИСЛИК – ИЖТИМОИЙ-ФАЛСАФИЙ, ТАРИХИЙ ҲОДИСА СИФАТИДА
Matlyuba QAHHOROVA, Mavluda RAXIMSHIKOVA (Muallif)Мазкур мақолада фалсафий қонуниятлардан бири ворисликнинг ўзига хос жиҳатлари, унинг хулқ-одоб қадриятларини шакллантиришдаги ўрни ва роли тадқиқ этилган. Ижтимоий тараққиёт ва ворислик қонунияти, ворисликка қонуниятига кўра диалектик ҳамда синергетик ривожланиш масалалари ёритилган. Ворисликнинг асосий турларидан бири ахлоқий қадриятлар ворислиги, унинг мазмун-моҳияти, ривожланиш қонуниниятлари ҳамда замонавий жамият ҳаётидаги аҳамияти маънавий-ахлоқий мерос асосида таҳлил қилинган. Мақолада диалектик, синергетик, тарихий-маданий таҳлил, ворисийлик, фанлараро ёндашув, анализ, синтез ҳамда этнопедагогик усуллардан фойдаланилган. Шунингдек, ахлоқшунослик (этика) категориялари, унинг мезоний тушунчалари, ахлоқий принциплар, ахлоқий норма ва меъёрлар, хулқ, одоб, ахлоқ тушунчаларининг нисбати, уларнинг мазмун моҳияти ва ахлоқий қадриятларнинг жамият ҳаётидаги аҳамияти ворислик қонунияти асосида очиб берилган. Ворисликнинг позитив ва негатив жиҳатлари, уларнинг авлоддан-авлодга ўтиб бориши натижасида жамият муҳитининг шаклланиши ва унинг маънавий қиёфасининг намоён бўлиш тенденциялари таҳлил этилиб қиёсий таҳлил этилган. Мақолада келтирилган натижалар асосида ворислик категориясининг тарихий жиҳатдан объектив, реал идрок этиш, унга назарий ва амалий жиҳатдан тўғри ёндошиш, жамиятда рўй бераётган воқеликни оқилона англашга имкон яратиши асосланган. Муаллиф ахлоқий тараққиётининг негизида ҳам ворислик қонунияти ётиши амалий мисоллар билан изоҳлаб берган. Шу билан бирга унда хулқ-одоб қадриятлари борасидаги ворислик (инсон ахлоқий камолоти) аждодлар яратган маданиятни, маънавиятни ўрганиш, инновацияларни ривожлантириш, ҳаётга татбиқ этишдаги узвийликни ташкил этиши, авлодлар ўтмиш меросини маълум қонуниятлар асосида қабул қилиши ва ўзидан кейинги авлодларга узатиши жараёнлари таҳлил қилинган.
102-1122992102-07-2026 -
БОГОСЛОВСКИЙ ДИСКУРС ЧЕРЕЗ ПРИЗМУ ТОЛКОВАНИЯ “АЛ-ФАТИХА” В ТАФСИРЕ АБУ МАНСУРА АЛ-МАТУРИДИ «ТА’ВИЛАТ АХЛ АС-СУННА»
Ravil ADYGAMOV (Muallif)Введение. Учение известного центральноазиатского богослова сыграло векторообразующую роль в формировании мировоззрения не только мусульман Центральной Азии, но также России, Афганистана, Индии, Ближнего Востока, суннитов Ирана, и даже некоторых европейских регионов. В этой связи его изучение, введение в научный оборот видится весьма актуальной задачей.
Цель. Цель данной статьи исследовать особенности и методологию тафсира «Та‘вилат ахл сунна». Выявить источники автора, использованные при написании данного труда. Провести анализ содержания тафсира суры «ал-Фатиха» и выявить идеи Абу Мансура ал-Матуриди.
Материалы и методы. Источниковедения базу исследования составили изданные тафсиры богослова, представляющие собой научную редакцию труда, проведённую исследователями из арабских стран и Турции. В ходе исследования были использованы методы анализа и синтеза, а также историко сравнительный метод.
Результаты и выводы исследования. С целью выявления проблематики тафсира был применён метод анализа, который позволил выявить основную методологию труда, его источники и особенности, а также основные вопросы исламского права и вероучения в толковании суры «ал-Фатиха». В частности, было выявлено, что богослов затрагивал вопросы, связанные с «Басмаллой», обязательностью чтения суры «ал-Фатиха» в молитве, божественных атрибутов, истита`а. Это дало возможность провести сравнение тафсира ал-Матуриди с известным тафсиром та-Табари и выявить, что первый по своему содержанию не менее значим чем второй. Синтез полученных данных дал возможность сделать выводы о том, что ал-Матуриди в рамках толкования суры «ал-Фатиха» выступал с апологетикой ханафитской богословской школы.
88 - 953512204-07-2026 -
استخدام الطرائق المعاصرة في تدريس اللغة العربية
Yulduz ISMAILOVA (Muallif)استخدام الطرائق المعاصرة في تدريس اللغة العربية
تشهد جمهورية أوزبكستان-اآلن- نشاطا ً ملحوظاَ يتمثل في إجراء اإلصالحات الكبيرة في جميع مجاالت الحياة و خاصة في مجالي التربية والتعليم
،وتتمحور أهدافنا في هذا المجال حول إعداد الكوادرمن المتخصصين اعتمادا على أحدث أساليب تكنولوجيا التعليم، ونحن اآلن بصدد إجراء األبحا
ث والدراسات وتصميم البرامج التعليمية وتأليف الكتب المدرسية بهدف إعداد سلسلة تعليمية متكاملة للغة العربية تستند إلى أسس التكنولوجيا الحديثة واألسالي
ب المتطورة، ونود اإلشارة إلى أنّ قيام األبحاث و الدراسات على أسس التكنولوجيا الحديثة و األساليب المتطورة سيساعد - بال شك - في رفع مستوى التدري
س في أكاديمية أوزباكستان اإلسالمية الدولية و اكتساب المهارات الضرورية في تعلم اللغة العربية عند الطالب، ومن أحد طرائق تدريس اللغات األجنبية الحديث
ة التي يستفيد منه مدرسو اللغات األجنبية ما نسميه طريقة(المشروع) أو(أسلوب استخدام المشاريع الدراسية للطالب). يمكن القول إنّ استخدام األسالي
ب الحديثة مثل المشاريع الدراسية يساعد على رفع مستوى االستقالل الدراسي وإبداعات الطالب و اكتساب المهارات الضرورية في تعلم اللغات األجنبية.
، ففي أيامنا هذه نحن نالحظ سيطرة الحاسوب على جميع مجاالت الحياة ويستعين كثير من المدرسين بأجهزةالحاسوب كوسيلة تعليمية و توضيحية في تدري
س الموضوعات المختلفة، كما نستطيع أن نستفيد من شبكة اإلنترنت لتصميم الدروس و إرسال الواجبات إلى الطالب عبر العناوين البريدية، وأيضا بإمكاننا أ
ن.نستخدم اإلنترنت إلجراء االتصال المباشر بين المدرس و الطالب،فضال عن استفادة الطالب أنفسهم من شبكة اإلنترنت للتعلم الذاتي أو الفرد159 - 162472929-06-2026
