- الرئيسية
- إبحث
إبحث
إبحث ضمن النتائج
-
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЙ ФЕНОМЕН НЕГАТИВНОГО ВОЗДЕЙСТВИЯ СОЦИАЛЬНЫХ СЕТЕЙ НА ПОЛИТИЧЕСКОЕ ВОСПИТАНИЕ СТУДЕНТОВ
Timur Sobirovich SATTAROV (Muallif)Целью настоящей статьи является комплексный анализ психологического феномена негативного воздействия социальных сетей на политическое воспитание студенческой молодежи и разработка педагогических подходов к минимизации этого воздействия в контексте Стратегии развития Нового Узбекистана. Методологическую основу исследования составили: теоретический анализ трудов узбекских и зарубежных ученых в области политической психологии, педагогики и медиаисследований; эмпирическое анкетирование 60 студентов Ташкентского государственного университета востоковедения в возрасте 18–23 лет, включавшее три диагностических блока (источники политической информации, эмоциональные реакции, готовность к межполитическому диалогу); анализ нормативно-правовых документов, включая Стратегию «Узбекистан – 2030», Закон «О государственной молодежной политике» и Концепцию воспитания молодежи в духе патриотизма. В результате исследования выявлены и детально систематизированы четыре ключевых психологических механизма деструктивного воздействия социальных сетей на политическое сознание студентов: формирование «эхо-камер» и алгоритмическая идеологическая поляризация; развитие клипового мышления и деградация способности к системному политическому анализу; эмоционализация политического восприятия через механизмы дофаминовой зависимости; формирование иллюзии компетентности на фоне поверхностного потребления политического контента. Эмпирически установлено, что 88% опрошенных используют социальные сети как основной источник политической информации; 63% испытывают преимущественно тревогу и раздражение при потреблении политического контента; лишь 28% готовы к конструктивному диалогу с носителями иных политических взглядов; 52% демонстрируют элементы дегуманизации политических оппонентов. На основе синтеза теоретических и эмпирических данных обоснована необходимость внедрения в образовательный процесс высшей школы Узбекистана интегрированной педагогической модели формирования идеологического иммунитета, включающей когнитивный компонент (курсы медиаграмотности, фактчекинга, понимания алгоритмов), эмоционально-ценностный компонент (интерактивные методы, дебаты, ролевые игры) и поведенческий компонент (реальное гражданское участие, волонтерство, студенческое самоуправление). Практическая значимость работы определяется возможностью использования разработанных рекомендаций в деятельности кураторов академических групп, преподавателей социально-гуманитарных дисциплин, специалистов по воспитательной работе и психологической службе вузов Узбекистана.
78-873392124-07-2026 -
HADIS TO‘PLAMLARIDA AXLOQ VA TARBIYAGA OID TERMINLARNING LUG‘AVIY VA ISTILOHIY TAHLILI
Muhabbatxon AGZAMOVA (Muallif)Islom dini о zining asosiy manbalari Qur 'oni karim va hadislar orqali nafaqat ihodat masalalarini, balki axloqiy fazilatlar, jamiyatda tinch-totuv hayot kechirish, о ‘zaro hurmat, insof sabr, halollik kabi umuminsoniy qadriyatlami ham keng targ ‘ih etadi. Payg ‘ambar Muhammad (s.a.v.)ning “Men go'zal xulqni mukammallashtirish uchun yuborildim ” — degan so ‘zlari hu dinning markazida axloqiy tarhiyaning turganini aniq ifodalaydi va hadis ilmidagi axloqiy-tarbiyaviy terminlarni о ‘rganish mustaqil ilmiy yo ‘nalish sifatida shakllangan. Hadis to ‘plamlarida keng o‘rin olgan “Kitob al-Adab” bohlari orqali Rasululloh (s.a.v.)ning axloqiy fazilatlari, insonlar o'rtasidagi ijtimoiy munosahatlarga old ко ‘rsatmalari, kundalik hayotga tathiq etilishi lozim ho ‘Igan odob-axloq me ’yorlari hayon etiladi.
Hadis to ‘plamlarida axloqiy-tarbiyaviy mazmundagi rivoyatlar alohida kitohlar va boblar shaklida jamlangan. Masalan, Imom Buxoriy о ‘zining “al-Jome ‘ as-Sahih ” asarida “Kitob al-Adab ” bobida J28 kichik bob ostida 250 gayaqin hadis keltirgan ho ‘Isa, “al-Adah al-Mufrad” nomli alohida asarini hutkul axloqiy mavzularga hag ‘ishlagan. Shuningdek, Imom Termiziyda “Kitob al-hirr va as-sila ”, Imom Muslimda “Kitob al-birr”, Imom Abu Dovudda “Kitob al-adab ”, Imom Dorimiyda “Kitab al-raqoiq ” kabi boblar mavjud ho ‘lib, ularda axloqiy-tarbiyaviy hadislarjamlangan.
Bu hoblarda ко ‘p uchraydigan asosiy tushunchalar - adah, birr, raqoiq, zuhd, xulq, rahm, sabr, shukr kabi lug ‘aviy va istilohiy jihatdan hoy ma ’noga ega terminlar asosida shakllangan. Masalan, “adah ” lug ‘atda “go ‘zal odoh, muomala madaniyati, axloqiy go ‘zallik ” ma 'nolarini hildiradi. Istilohda esa hu - Rasululloh (s.a.v.) sunnatiga asoslangan axloqiy amallar tizimini anglatadi. “Birr ” esa “yaxshilik, ezgulik qilish ” degani bo ‘Isa, istilohda buAllohga itoat, ota-onaga ehtirom, yetimlarga mehr-shafqat kabi keng ijtimoiy xulq-atvorlarni qamrab oladi.
Turli tnuhaddislar tomonidan tuzilgan mashhur hadis majmualari, jumladan, “Kutub as-sitta ” (old ishonchli hadis to ‘plamijda ushbu mavzuning alohida yoritilishi hadis ilmi doirasida “adab” tushunchasi qanday diniy, axloqiy va ijtimoiy ahamiyatga ega ekanini yaqqol namoyon etadi. Bu asarlarda faqat fiqhiy уoki aqidaviy masalalar emas, balki axloqiy fazilatlar, odob-axloq qoidalari, ijtimoiy muomala madaniyati va shaxsiy komillik haqidagi hadislar ham alohida bo ‘Hmlardajamlangan. Mazkur bo ‘Hmlarda axloqiy mavzular doirasi juda keng bo jib, rostgo ‘ylik, halollik, sabr-toqat, tavoze, shukr va qanoat, mehr-oqibat, saxovat, о 'zini tiyish, qo ‘shnichilik va qarindoshlik rishtalari, ota-onaga hurmat, bolalar tarbiyasi, jamiyatda tinch-totuvyashash kabi ко ‘plab axloqiy qadriyatlar atroflicha yoritilgan. Bunday mavzularning sahih hadislar asosida yoritilishi ularning din asosidagi muhim о 'rni va zamonaviy axloqning qanday ijtimoiy ahamiyatga ega ekanini ко ‘rsatadi.
Ushbu maqolada hadis to ‘plamlarida axloq va tarbiyaga oid terminlar, tushunchalar lug ‘aviy va istilohiy tahlili qilingan.20-293813018-05-2026
