مجلد 7 عدد Special Issue 2 (2024)


						معاينة مجلد 7 عدد Special Issue 2 (2024)
مجلد 7 عدد Special Issue 2 (2024)
منشور: 2026-08-05

مقالات

“АЛ-МУСТАСФО” АСАРИДАГИ ИЖТИМОИЙ МАСАЛАЛАР ЕЧИМИ

Наргиза Тахировна АБДУРАХМАНОВА (المؤلف)

Мақолада ҳанафий олим имом Ҳофизиддин Абул Баракот Насафийнинг асаридаги ижтимоий масалалар ҳақида сўз юритилган. Асардаги “Никоҳ”, “Талоқ”, “Нафақа” бўлимлари ёритилиб, бугунги кунда у билан боғлиқ муаммолар баён этилган.  Шу билан бир қаторда, “ал-Мустасфо” асари орқали оилавий ҳаётда юзага келадиган муаммолар юзасидан ечимлар берилган.

62-64
83
19

‍‌ПРОФЕССОР ШАРЪИЙ ЖЎЗЖОНИЙ

Абдураҳим МАННОНОВ، Насимахон МАННОНОВА (المؤلف)

Мақолада таниқли сиёсий ва давлат арбоби, исломшунос ҳамда тасаввуфшунос олим Абдулҳаким Шаръий Жўзжоний билан 1972 йилда Афғонистонда кечган илк танишув хотиралари ёритилган. Матнда олимнинг Кобул университети «Шаръиёт» факультетини тамомлагандан сўнг Маданият ва ахборот вазирлиги тизимидаги нашриётлардаги фаолияти, хусусан, Фольклоршунослик бўлими мудири сифатидаги меҳнат фаолияти ҳақида қисқача маълумот берилган. 

124-128
385
11

Ислом иқтисодиётида шартномалар: мазмуни ва тамойиллари

Durdonaxon Ravshan qizi TOʻLQUNOVA (المؤلف)

Mazkur maqolada shartnomalarda maqsadlar va ma’nolar alohida e’tiborga egaligi  va shartnomalarning natijaviy yakuniga ta’siri yoritilgan. Uning qaysi holatlarda qoʻllanilishi va bu qoida qanday kelib chiqish manbalari tahlil qilingan. Bitimlarning turlari, ularning maqsadiga koʻra guruhlarga ajratilishi tasniflangan. Xulosada esa, bitimlardagi har bir soʻzning kuchi hamda ahamiyati, ularning ta’siri qanday oqibatlarga olib kelishi keltirib oʻtilgan.

120-123
173
19

THE SIGNIFICANCE OF ECONOMIC AFFAIRS IN ISLAMIC CIVILIZATION

Avazbek Oybekovich GANIYEV (المؤلف)

This article delves into the intricate financial structures and institutions that underpin the economic framework of Islamic civilization. From the foundational principles to the contemporary manifestations, we explore the evolution of economic systems within the Organization of Islamic Cooperation (OIC) and the pivotal role played by institutions such as the Islamic Development Bank (IDB) in fostering economic growth and development across Muslim-majority nations.

115-119
183
20

ХИЛВАТ ТАСАВВУФИЙ ҲОЛЛАРНИ ЧАҚИРИШНИНГ ПСИХОЛОГИК УСУЛИ СИФАТИДА

Хўжагелди АЛИМОВ (المؤلف)

Мазкур мақола тасаввуф таълимоти ва амалиётининг муҳим унсурларидан бири бўлган хилват масаласига бағишланган. Маълумки, хилват тасаввуфий ҳолларни пайдо қилишнинг психологик усулларидан бири ҳисобланади. Хилватнинг психологик жиҳатдан устун томонлари ва камчиликлари мақолада келтирилади. Хилватнинг вазифаларидан бири – Аллоҳга яқинлик натижаси ўлароқ пайдо бўладиган ҳоллар – фано ва бақоларни пайдо қилишдир. Жисмоний хилват билан руҳоний хилват ўртасидаги диалектик ўзаро алоқани албатта ўрнатиш зарурлиги ҳар бир солиҳдан талаб этилади.

111-114
348
14

ДЕСТРУКТИВ СЕКТАЛАРНИНГ ЁШЛАР МАЪНАВИЙ КАМОЛОТИГА САЛБИЙ ТАЪСИРИ

Эргаш Кулдашевич АХМЕДОВ (المؤلف)

Ушбу мақолада деструктив секталарнинг хусусиятлари очиб берилган, ҳамда бундай секталарнинг ёшлар маънавиятига таъсири ҳақида фикр юритилган. Унда деструктив секта тушунчасига таъриф берилган ва бундай секталарнинг инсонлар ва жамият ҳаётига салбий таъсири ёритилган. Шунингдек, деструктив секталар ўзларининг миссионерлик фаолиятида ҳали онги етарли даражада ривожланмаган ва ҳаётий тажрибага эга бўлмаган ёшларга катта эътибор қаратаётганлиги, уларнинг онги, дунёқараши ва қалбини эгаллаш орқали маънавий жиҳатдан қарам қилишга интилиши хатарли тус олаётганлиги алоҳида таъкидланади. Ёшларнинг бундай секталар таъсирига тушиб қолиши нафақат уларнинг маънавий қашшоқлашувига, шунингдек, миллий маънавият таназзулига, тузатиб бўлмайдиган ижтимоий инқирозларга олиб келиши мумкинлиги айтилади.

105-110
217
17

АНАЛИЗ ИСТОРИИ И ЭВОЛЮЦИИ МЕТОДОВ ОСВОБОЖДЕНИЯ ЧЕЛОВЕКА ОТ ВЛИЯНИЯ ДЕСТРУКТИВНЫХ СЕКТ

Нурылла Кеунимжаевич ТУРАМБЕТОВ (المؤلف)

В статье представлен анализ истории и эволюции методов освобождения от влияния деструктивных сект. Рассмотрены различные подходы и стратегии, применяемые на протяжении времени, начиная от первых попыток вмешательства и заканчивая современными методами, такими как метод стратегического взаимодействия Стива Хассана. Оценены изменения в подходах к борьбе с сектами и адаптация этих методов к новым вызовам и условиям.

101-104
326
16

XITOY VA O‘ZBЕKISTONNING TRANSPORT SOHASIDAGI HAMKORLIGINI RIVOJLANTIRISHNING STRATЕGIK YO‘NALISHLARI

Mirabbos Ilyos o‘g‘li MIRG‘IYOSOV (المؤلف)

Mazkur maqolada Xitoy Xalq Rеspublikasi va O‘zbеkiston Respublikasi o‘rtasidagi transport sohasida hamkorlikni rivojlantirishning stratеgik yo‘nalishlari tahlil qilingan. Yo‘l qurilish, infratuzulmalarni shakllantirish, zamonaviy kam xarajat tеxnologiyalarni joriy qilish va approbatsiyadan o‘tkazish, muxandislik va konstruktorlik bo‘yicha Xitoy va O‘zbеkiston o‘rtasida ilmiy yangiliklar bilan almashinish va ushbu sohada band bo‘lgan olimlar, yosh izlanuvchilar va tadqiqotchilar, namunali va a’lo baholarda o‘qib kеlayotgan magistratura va bakalavriatura talabalari O‘zbеkistondan Xitoyning tеgishli ilmiy tadqiqot institutlariga, еtuk kompaniyalariga malaka oshirish uchun yuborish va shunga mutanosib ravishda Xitoyning yеtuk olimlarini mamlakatimizga jalb qilish va xalqaro konfеrеntsiyalar tashkil etish, sеminar trеyninglarni amalga oshirish yoki intеraktiv muloqatlarni yo‘lga qo‘yish va boshqa tadbirlarni faol amalga oshirish va ularning tajribalarini o‘rganish uchun sharoitlar yaratish va amalga oshirish transport sohasini yanada rivojlantirishga va uning zamonaviylashuviga hissa qo‘shilishi aniq bo‘ladi.

95-100
236
13

ЗАМОНАВИЙ ХАЛҚАРО СИЁСИЙ МУНОСАБАТЛАРНИНГ УСТУВОР ЙЎНАЛИШЛАРИ ВА МУАММОЛАРИ

Фазлиддин РАВШАНОВ (المؤلف)

ушбу мақолада замонавий сиёсий макон сиёсий жараёнлар, ғоялар, манфаатлар шаклланадиган ва амалга ошириладиган муҳит, сиёсий кучлар, жамият ва давлат ўртасидаги ўзаро ҳамкорлик майдони, ундаги давр талаблари ва асосий масалаларга эътибор қаратилади. Мақолада шу каби, замонавий сиёсий маконни акс эттирувчи глобаллашув ва халқаро муносабатлар, сиёсий беқарорлик ва можаролар, трансформация ва киберхавфсизлик, сиёсий экстремизм ва популизмнинг кучайиши, цивилизация ичида ўсиб бораётган иқтисодий тенгсизлик ижтимоий кескинлик каби устувор йўналишлар таҳлил қилинган.

87-94
382
14

ҚАДРИЯТГА АЙЛАНГАН ЭЗГУ ФАЗИЛАТ

Nilufar MAXSUDOVA (المؤلف)

Ушбу мақола Ўзбек халқининг аждодлардан авлодларга ўтиб келаётган умрбоқий қадриятига айланиб улгурган эзгу фазилатлардан бири – сахийликка бағишланади. Муаллиф ушбу мақолада мазкур фазилат нима учун Ўзбек миллий қиёфасининг ажралмас бир қисмига айланишининг сабаб ва омилларини баён этган ва уни бир қатор мисоллар орқали таҳлил қилган. Шунингдек, муаллиф сахийлик ва бағрикенгликни улуғловчи асарлар, ушбу фазилат бобида халққа намуна бўлган буюк сиймолар бундай эзгу фазилатни қадриятга айланишидаги асосий омиллардан бири сифатида кўрсатади.

82-86
68
21

ЖАДИДЛАРНИНГ ДИНИЙ ВА МИЛЛИЙ БАҒРИКЕНГЛИГИ

Дилшод Муталибович КЕНЖАЕВ (المؤلف)

Мазкур мақолада XIX аср охири – XX аср бошларида Ўрта Осиёда вужудга келган миллий      тараққийпарварлар ҳаракати – жадидчилик ҳарақати вакилларининг жамиятни маънавий ислоҳ қилиш борасидаги фаолияти, миллий зиёлиларнинг жамиятдаги долзарб муаммоларни умуминсоний ва миллий қадриятлар асосида ҳал этиш, уларнинг ватандошлари ўртасида диний ва миллий бағрикенгликни тарғиб этишда таянган тамойиллари таҳлили амалга оширилган.

74-81
163
18

ИМОМ МОТУРИДИЙ АСАРЛАРИДА ТАКФИР ВА БОҒИЙЛИК МАСАЛАЛАРИНИНГ ЁРИТИЛИШИ

Жўрабек Собирбоевич СОДИҚОВ (المؤلف)

Бугунги куннинг долзарб мавзуларидан бири, шубҳасиз, “такфир” масаласи ҳисобланади. Чунки, ҳозирги пайтда кўплаб мутаассиб фирқалар томонидан мусулмонларни кофирга чиқаришда ҳаддан ошиш, яъни куфр саналмайдиган ишларда ҳам кофирликда айблаш ҳолатлари кузатилмоқда. Бу ҳолат бўлса мотуридийлик эътиқодига кўра боғийлик саналади. В связи с этим, для преодоления этих проблем большое значение имеет изучение научное наследие Имама Матуриди и эффективное их использование в борьбе с фанатизмом.

70-73
223
18

МОВАРОУННАҲРДАГИ ИЖТИМОИЙ-МАДАНИЙ ҲАЁТ РИВОЖИДА ИСЛОМ ДИНИНИНГ ТУТГАН ЎРНИ

Maҳфуза АЛИМОВА (المؤلف)

IX аср Мовароуннаҳр маданияти ва маънавий ҳаётида жуда катта ижобий ўзгаришлар рўй бердики, улар нафақат Ўрта Осиё, балки бутун мусулмон Шарқи тарихида ўчмас из қолдирди. Маънавий ҳаётда эски динлар ўрнига ислом мустаҳкам ўрин эгаллади. Қадимий ва бой маданиятга эга бўлган Мовароуннаҳр араб халифалиги таркибига киргач, унинг ижтимоий-иқтисодий ва маданий ҳаётида фаол роль ўйнай бошлади.

65-69
103
17

РОЛЬ УСТНОЙ ТРАДИЦИИ В ФОРМИРОВАНИИ ЖАНРА МАНАКИБ

Разия Балтабаевна МАТИБАЕВА (المؤلف)

В этой статье исследуется роль устной традиции в формировании жанра манакиб. Рассматривается, как устные предания, легенды и сказания о пророке Мухаммаде (с.а.в.) и его сподвижниках повлияли на развитие этой литературной формы. Анализируются отличительные особенности устного народного творчества, отраженные в манакибах. Можно сделать вывод, что устная традиция сыграла ключевую роль в генезисе жанра манакиб, повлияв на его тематику, стиль и поэтическую технику.

3-7
263
19

ТУРКИСТОН ТАРИХИДА ВАҚФ МУЛКЧИЛИГИ

Иродахон Мухтаровна ГАФУРОВА (المؤلف)

Мақолада исломий меъморий обидалар ва уларнинг вақф мулклари статистикаси, вақф хўжаликлари фаолиятининг умумий жиҳатлари, вақфга оид тарихий ҳужжатлар таҳлилига эътибор қаратилган. Халқимиз олийҳиммат, қўли очиқ, сахий бўлгани учун масжид ва мадрасаларнинг иншоотлари шу вақфлар ёрдамида бунёд этилгани тадқиқ ва таҳлил қилинган.

58-61
220
16

ЖАМИЯТ БАРҚАРОРЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШДА ОИЛА ВА НИКОҲ МУНОСАБАТЛАРИНИНГ ЎРНИ

Маҳмудали Роҳаталиевич ДЕҲҚОНОВ (المؤلف)

Мақолада жамият тараққиётининг муҳим бўғини бўлган оила ва никоҳ муносабатларининг долзарб ижтимоий масалларидан бири бўлиб қолаётганлиги кўрсатиб ўтилган. Шарқ мамлакатлари ижтимоий ҳаётида ўзбек менталитетининг дунёга ҳавас қилгудек оилавий муносабатларида оиланинг диний ва фалсафий моҳияти масаласига эътибор қаратилган. Ўзбек менталитети етуклик жабҳасида ўрнак бўла оладиган оила тизими, унинг ички омили жамиятнинг ижтимоий-сиёсий, маданий ва маънавий ҳаётида, аввало, оилавий муносабатлар бўйича ислом диний манбаларида ёритилиши бўйича фикр-мулоҳазалар ибрат сифатида зикр қилинган. Мақолада оилавий муносабатлар соҳасидаги илмий ва диний билимлар пойдеворида муҳим ўрин тутган оила мустаҳкамлиги жамиятнинг барқарорлиги, тинчлиги, осойишталигини таъминловчи муҳим омил бўлиб бўлиб қолаётганлиги ўз аксини топган. Зеро, жамиятнинг қудрати бўлиши мустаҳкам оила ва никоҳ муносабатларига боғлиқдир.

54-57
189
16

БАҲОУДДИН НАҚШБАНД РУБОИЙЛАРИДАГИ ИНСОН ТУШУНЧАСИНИНГ ФАЛСАФИЙ ТАҲЛИЛИ

Гулчеҳра Нигматовна НАВРЎЗОВА (المؤلف)

Мақолада Нақшбандия таълимотига оид асосий манбалар “Мақомоти Хожа Баҳоуддин Нақшбанд” ва “Рубоиёти Хожа Нақшбанд” асарларида ёзилган икки рубоийдаги “Ҳеч” иборасининг фалсафий таҳлили асосида Баҳоуддин Нақшбандни инсон тушунчасининг мазмун-моҳияти ёритилган. Инсон  зоҳиран Олами Сағир - Кичик Олам бўлсада, ботинан Олами Кабир - Катта Олам ва бутун борлиқни ўзида мужассам этган жамъ этувчи борлиқ эканлиги ҳамда унинг боқий ва фоний томонлари ёритилган.  

49-53
75
16

МЕСТОИМЕНИЯ И ИХ МЕСТО В АРАБСКОЙ ГРАММАТИКЕ

Хожиакбар НУРИДДИНОВ (المؤلف)

В арабском языке местоимение относится к группе существительных и делится на виды дамир мунфасила, исми ишара, дамир фасл, дамир муттасила, дамир а'аид, исми мавсула, исми истифхом.

44-48
119
21

FORS TILIDA TINISH BELGINING O‘RNI

Bexzod DJAFAROV ، Zokir ARIFDJANOV (المؤلف)

Tinish belgilari – til yozuv tizimida yordamchi vazifani bajaradigan elementlari hisoblanadi. Aksar tillarining yozuv tizimida tinish belgilari mavjud bo‘lib, ular deyarli bir xil vazifani bajaradilar. Aslida sintaktik tarzda shakllantiradigan tinish belgilari matnni idrok etish, tushunish, xususan, ovoz chiqarib o‘qishda intonatsiyani shakllantirishni (ayniqsa, semantik pauza va mantiqiy urg‘uni ajratib ko‘rsatishni) osonlashadi. Tinish belgilar orasida vergul keng qo‘llaniladi. Bu belgining ishlatilishida ba’zi xos xususiyatlari mavjud. Mazkur ishda fors tilida vergulning ana shu xususiyatalari so’nggi yillardagi ba’zi o’zgarishlar ko‘rib chiqildi.

40-43
196
15

СТРАТЕГИИ ОСВОЕНИЯ КАТЕГОРИИ СРАВНЕНИЯ В ОНТОГЕНЕЗЕ РЕЧИ

Вероника Викторовна МЯКОТА (المؤلف)

В статье рассматриваются и анализируются некоторые стратегии освоения сравнения в русском языке детьми. Иллюстративный материал – собиравшиеся более 10 лет наблюдения за речью русскоязычных детей и билингвов (узбекский и русский языки), также это родительские дневники наблюдений за речью детей от 0 до 15 лет. Сравнение в детской речи- это не только системный элемент языка, но и явление, свидетельствующее о развитии когнитивных способностей ребенка и его языковой картины мира, об освоении им метафорических значений. Сравнение есть один из первых признаков начала освоения метафоры. Для выявления стратегий освоения категории сравнения автором было проанализировано около 900 языковых единиц со значением сравнения из речи детей, также было выяснено вложенное ребенком субъективное значение.

33-39
545
15

“ТАРИХИ ГАРДИЗИЙ” АСАРИНИНГ МАНБАШУНОСЛИК ТАДҚИҚИ

Сарвар Атабулло ўғли САИДОВ (المؤلف)

Ушбу мақола XI аср ислом илм-фанининг машҳур намояндаларидан бири, тарихчи, географ олим Абу Саид Абдулҳай ибн Заҳҳок ибн Маҳмуд Гардизийнинг “Тарихи Гардизий” асарининг манбашунослик тадқиқига бағишланган. Мазкур асар исломдан олдинги давр ва ислом тарихи борасида ёзилган қимматли манбалардан бири ҳисобланади. Унда ислом оламидаги машҳур шахслар, ҳукмдорларнинг фаолияти, ижтимоий-сиёсий воқеалар борасида кўплаб ноёб маълумотлар қайд этилган бўлиб, мақолада ушбу маълумотлар қиёсий жиҳатдан очиб берилган.

30-32
296
23

XITOY ADABIYOTIDA ZAMONAVIY DRAMANING ISLOHATI (ХХ ASR IKKINCHI YARMI)

Shahnoza Turabuddinovna KOMILOVA (المؤلف)

Mazkur maqolada XX asr ikkinchi yarmi xitoy adabiyotida drama janri  islohotlari xususida so‘z yuritiladi. Shu bilan bir qatorda maqolada XX asr boshlarida janrning avvalgi shaklidan tubdan farqli jihatlari, shakllanish omillari hususida ham so‘z yuritiladi. ХХ asr ikkinchi yarmi 80-90 yillariga kelib janrning yangi talqinlari, dramaturglar yaratgan asarlari, g‘arb drama nazariyasi ta'sir masalalari, tarjimalarning o‘rni kabi masalalar imkon qadar bayon etilgan.

24-29
332
19

ПРОБЛЕМЫ КОМПЕТЕНЦИИ УЧИТЕЛЯ АРАБСКОГО ЯЗЫКА

Мадинабону Тургуновна КАДИРОВА (المؤلف)

В данной статье рассматриваются понятия компетенции и компетентности в педагогике, этапы их внедрения в систему образования. Анализируются объективные и субъективные факторы, обуславливающие потребность в изучении арабского языка. Особое внимание уделяется использованию современных образовательных технологий для достижения результатов обучения и его адаптации к требованиям рынка труда. Подчеркивается важность предоставления знаний и навыков, необходимых для работы любого профессионала, а также распространения арабского языка и компьютеризации его обучения.

16-23
339
19

АБУ ҲАФС НАСАФИЙ “КИТОБУ-Л-ҚАНД” АСАРИНИНГ ҚЎЛЁЗМАЛАРИ

Дурбек Абиджанович РАХИМДЖАНОВ (المؤلف)

Ушбу мақолада ўрта асрлар қомусий олими Абу Ҳафс Насафийнинг ноёб манбалардан саналган “Китобу-л-қанд” асари ва унинг қўлёзмалари ҳақида атрофлича маълумот берилган. Шунингдек, қўлёзмалар дунёнинг қайси кутубхоналарида қандай ҳолатда сақланаётгани ва уларнинг мазмун-моҳиятига тўхталиб ўтилган.

12-15
297
14

МИР АБДУЛКАРИМ БУХОРИЙ ВА УНИНГ МАРКАЗИЙ ОСИЁ ТАРИХИГА ОИД АСАРИ

Наргиза ИСМАТОВА (المؤلف)

Мақола XVIII аср охири – XIX аср бошларида яшаган сайёҳ, тарихчи ҳамда дипломат Мир Абдулкарим бин Мир Исмоил Бухорий ҳамда унинг форс тилида ёзилган Марказий Осиё тарихига оид асари таҳлилига бағишланган. Тадқиқотда асар муаллифининг ҳаёти ва фаолиятига доир маълумотлар тақдим этилиши баробарида китобнинг минтақа тарихи ҳамда географиясини тадқиқ этишдаги илмий аҳамияти ёритилган.

8-11
181
15