DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2023/1/46-56Ключевые слова:
религиозные свободы права человека свобода совести религиозные организации религиозные убеждения религиозное образование верующие ООН Стратегия действий веротерпимость религиозный экстремизм «черный список» Государственный департамент США.Аннотация
В статье рассматриваются вопросы обеспечения религиозной свободы, исторические аспекты формирования данных взглядов в Центральной Азии и их развитие. Автором статьи представлен краткий обзор религиозной политики государства в первые годы независимости и ее результатов в сфере свободы вероисповедания.
Автор отмечает, что реформы, проведенные в Узбекистане в последние годы, оказали положительное влияние на все аспекты жизни общества, в том числе в сфере свободы вероисповедания. В частности, основные в этом направлении задачи были четко отражены в Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Узбекистана на 2017-2021 годы.
Указывается, что реформы, начатые в религиозной сфере в стране, в первую очередь, направлены на создание условий для свободы вероисповедания и защиту прав и интересов граждан.
По мнению автора, изменения создали благоприятные организационно-правовые условия для реализации конституционных прав на свободу вероисповедания, значительно усилили правовые гарантии свободы деятельности религиозных организаций. В частности, в июне 2020 года была утверждена Национальная стратегия Республики Узбекистан по правам человека, которая предусматривала совершенствование правовых механизмов обеспечения свободы совести в стране. В июле 2021 года принята новая редакция Закона Республики Узбекистан «О свободе совести и религиозных организациях».
В статье отмечается, что в октябре 2017 г. специальный докладчик Совета ООН по правам человека по вопросам свободы религии и убеждений А. Шахид впервые за 15 лет посетил Узбекистан и подготовил 12 рекомендаций. По итогам его визита Парламентом Республики Узбекистан принята «Дорожная карта» по обеспечению свободы вероисповедания. По оценкам автора, утверждение данной « Дорожной карты» свидетельствует о том, что реформы в этой сфере приобрели необратимый характер.
Автор также подчеркивает, что в октябре 2020 года Республика Узбекистан была избрана членом Совета по правам человека – одного из самых влиятельных межправительственных органов в системе ООН. В декабре 2020 г. Госдепартамент США исключил Узбекистан из списка стран, находящихся под особым наблюдением на основании значительных, конкретных достижений, которых он добился за последние годы.
По мнению автора, тот факт, что работа в этом направлении отражена в стратегии развития нового Узбекистана на 2022-2026 годы в виде 74 целей по задачам укрепления и расширения межнационального согласия и межконфессиональной толерантности в обществе – показывает, что вопрос обеспечения свободы вероисповедания не сошел с повестки дня правительства.
Вместе с тем большое значение сегодня имеет глубокий анализ результатов реформ, осуществленных в сфере свободы вероисповедания за этот короткий период, а также раскрытие их сути и доведение их до широкой общественности.
Скачивания
Библиографические ссылки
1. «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. (2021 yil 05-07). From O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi: https://lex.uz/docs/5491534.
2. «Isxod boevikov iz Sirii ne reshaet problemu terrorizma, zayavil Mirzieev». (2017). From РИА "Новости": https://ria.ru/20171207/1510457248.html
3. «Mehr-5» operatsiyasi: 93 nafar o‘zbekistonlik Suriyadan olib kelindi. (2021). From https://www.gazeta.uz/uz/2021/04/30/mehr/
4. Brownback, S. (2018). Религиозная свобода: уроки истории для современного мира. From Ofitsialnыy sayt posolstva SShA v Respubliki Uzbekistan: https://uz.usembassy.gov/ru/religious-freedom-the-lessons-of-history-for-a-modern-world-ru/
5. Nadine Maenza, Nury Turkel. (2022). 2022 Annual Report Full Version United States Commission on International Religious Freedom. From website the United States Commission on International Religious Freedom: https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2022%20Annual%20Report.pdf.
6. Nematullo Mukhamedov & Nurulloh Turambetov (2021). The origins of religious tolerance in Central Asia. International journal of social science & interdisciplinary research ISSN:2277-3630 Impact Factor: 7.429,10 (12), 68-73.Retrieved from https://www.gejournal.net/index.php/IJSSIR/article/view/105
7. Pompeo, M. (2020). State Department Removes Uzbekistan from “Special Watch List” for Religious Freedom Violations. From https://globalengage.org/: https://globalengage.org/updates/view/state-department-removes-uzbekistan-from-special-watch-list-for-religious-freedom-violations
8. Roth, K. (2018). World Report 2018: The Pushback Against the Populist Challenge. From https://www.hrw.org: https://www.hrw.org/ru/world-report/2018/country-chapters/313738
9. S. Frederick Starr and Svante E. Cornell. (2018). "Uzbekistan: A New Model for Reform in the Muslim World?". Washington DC.
10. State, t. U. (2020). 2020 Report on International Religious Freedom: Uzbekistan. From website the U.S. Department of State: https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/uzbekistan/
11. State, t. U. (2021). 2021 Report on International Religious Freedom: Uzbekistan. From website the U.S. Department of State: https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/uzbekistan/
12. T.Akhmedov. (2021 йил 03-06). Uzbekistan is adapting counterterrorism strategy to modern threats. From https://www.eureporter.co: https://www.eureporter.co/world/uzbekistan/2021/06/03/uzbekistan-is-adapting-counterterrorism-strategy-to-modern-threats/
13. Tony Perkins, Gayle Manchin, Nadine Maenza. (2020). 2020 Annual Report United States Commission on International Religious Freedom. From website the United States Commission on International Religious Freedom: https://www.uscirf.gov/publications/2020-annual-report
14. Yeniseyev, M. (2018). Uzbekistanis view extremism as main threat to Central Asia. From https://central.asia-news.com: https://central.asia-news.com/en_GB/articles/cnmi_ca/features/2018/03/01/feature-02
15. BMT Bosh Assambleyasi O‘zbekiston ishlab chiqqan rezolyusiyani qabul qildi. (2018 yil 13-12). From https://www.gazeta.uz: https://www.gazeta.uz/uz/2018/12/13/bmt-rezolyutsiya/
16. Din ishlar bo‘yicha qo‘mitaning 2022 yilda amalga oshirgan ishlari sarhisobi. (2023). From Дин ишлар бўйича қўмитанинг расмий веб-сайти: https://religions.uz/news/detail?id=1809
17. Diniy ta’lim borasida batafsil ma’lumotga egamizmi? (2021). From Din ishlar bo‘yicha qo‘mitaning rasmiy veb-sayti: https://religions.uz/news/detail?id=1570
18. Diniy erkinlik sohasidagi o‘zgarishlar — mamlakatda amalga oshirilayotgan siyosiy-huquqiy islohotlarning muhim qismi. (2020 yil 21-05). From Халқ сўзи газетаси расмий веб-сайти: https://xs.uz/uzkr/post/dinij-erkinlik-sohasidagi-ozgarishlar-mamlakatda-amalga-oshirilayotgan-siyosij-huquqij-islohotlarning-muhim-qismi
19. Diniy erkinliklar sarhadi qaerda? (2022). From https://anhor.uz: https://anhor.uz/uz/news/dinij-jerkinliklar-sar-adi-aerda/
20. Jadidlarning g‘oyaviy asoslari, yutuq va xatolari. (2022). From https://www.uzanalytics.com/tarix/10076/.
21. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi. (2013). From https://constitution.uz: https://constitution.uz/uz/pages/humanrights
22. Markaziy Osiyoda dinlar tarixi va diniy bag‘rikenglik. (2021). From https://bugun.uz/2021/11/12/markaziy-osiyoda-dinlar-tarixi-va-diniy-bagrikenglik/
23. Rezolyusiya Soveta bezopasnosti OON №2396. (2017). From Ofitsialnыy sayt OON: https://www.un.org/securitycouncil/ru/content/sres23962017
24. Saidov, A. (2019). Diniy jamoatlar va muayyan e’tiqodlarga amal qiladigan jamoatlarning huquq sub’ektiligiga doir rahbariy prinsiplar. (G‘. Mirzo, Trans.) Varshava: Poligrfaus Jacek Adamiak.
25. SMTI eksperti: Xalqaro konferensiyani o‘tkazishdan mintaqa mamlakatlari manfaatdor. (2020). From https://kun.uz: https://kun.uz/news/2020/09/24/smti-eksperti-xalqaro-konferensiyani-otkazishdan-mintaqa-mamlakatlari-manfaatdor
26. T.Axmedov. (2020 yil 08-12). AQSh O‘zbekistondagi diniy erkinliklarni ta’minlash bo‘yicha islohotlarni tan oldi. From xabar.uz: http://m.xabar.uz/jamiyat/aqsh-ozbekistondagi-diniy-erkinliklarni-taminlash-boyicha
27. T.Axmedov. (2020 yil 08-12). Millatlararo totuvlik va dinlararo bag‘rikenglik — yuksalish poydevori. “Yangi O‘zbekiston” gazetasi. B. 4.
28. T.Axmedov. (2020). Religiya adaptiruetsya k pandemicheskoy realnosti. From O‘zbekiston milliy axborot agentligi: https://uza.uz/ru/posts/religiya-adaptiruetsya-k-pandemicheskoy-realnosti-01-07-2020
29. T.Axmedov. (2021). 10 dekabr – Xalqaro inson huquqlari kuni. From https://aniq.uz: https://aniq.uz/yangiliklar/10-dekabr-xalqaro-inson-huquqlari-kuni?utm_source=telegram&utm_medium=social_post&utm_campaign=aniq&utm_content=10-dekabr-xalqaro-inson-huquqlari-kuni
30. T.Axmedov. (2021 yil 06-04). O‘zbekistonda ekstremizmga qarshi kurash borasidagi yondashuvlar konseptual jihatdan o‘zgarmoqda. Xalq so‘zi, pp. 1-2.
31. Teraktы i besporyadki v Uzbekistane v 1999–2005 gg. Spravka. (2009). From RIA "Novosti": https://ria.ru/20090526/172345801.html
32. O‘zbekiston BMTning Inson huquqlari bo‘yicha Kengashiga saylandi. (2020). From Dunyo axborot agentligi: https://www.dunyo.info/cyrl/site/inner/ozbekiston_bmtning_inson_%D2%B3uquqlari_boyicha_kengashiga_saylandi-5nv
33. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita huzuridagi Konfessiyalar ishlari kengashi tarkibi. (2022). From Din ishlari bo‘yicha qo‘mitaning rasmiy veb-sayti: https://religions.uz/pages/view?id=13
34. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Saudiya Arabistoni delegatsiyasi bilan ziyoratchilarimiz uchun yanada qulay sharoitlar yaratish masalalarini muhokama qildi. (2022). From O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti: https://president.uz/uz/lists/view/5568
35. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining milliy strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni. (2020 yil 22-06). From Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi: https://lex.uz/docs/4872355
36. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. (2017 yil 02-07). From Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi: https://lex.uz/acts/3107036
37. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «2022–2026 yillarga mo‘ljallangan yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida» Farmoni. (2022 yil 28-01). From Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi: https://lex.uz/docs/5841063
38. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Terroristik, ekstremistik yoki boshqa taqiqlangan tashkilot va guruhlar tarkibiga adashib kirib qolgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarini jinoiy javobgarlikdan ozod etish tartibini takomillashtirish to‘g‘risida»gi Farmoni. (2018 yil 19-09). From Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi: https://lex.uz/docs/3911773
39. O‘zbekiston: Diniy erkinlikni ta’minlash sari. (2020). From https://cabar.asia/uz: https://cabar.asia/uz/uzbekiston-dinij-erkinlikni-taminlash-sari
40. O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy idorasi qanday tashkil etilgan edi? (2022). From O‘zbekiston milliy axborot agentligi: https://uza.uz/uz/posts/orta-osiyo-va-qozogiston-musulmonlari-diniy-idorasi-qanday-tashkil-etilgan-edi_405794
41. Sh.Mirziyoev. (2017). Ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash, muqaddas dinimizning sofligini asrash – davr talabi. From https://daryo.uz: https://daryo.uz/k/2017/06/15/shavkat-mirziyoyevning-ijtimoiy-barqarorlikni taminlash-muqaddas-dinimizning-sofligini-asrash-davr-talabi-mavzusidagi-anjumanda-sozlagan-nutqi/
42. Sh.Mirziyoev. (2017). O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoev BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida nutq so‘zladi. From O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti: https://president.uz/uz/lists/view/1063
43. Sh.Mirziyoev. (2018 yil 07-12). Prezident Shavkat Mirziyoevning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 26 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruzasi. From O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti: https://president.uz/uz/lists/view/2180
44. Yangi tahrirdagi «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga sharh. (2021 yil 06-07). From Xalq so‘zi gazetasi rasmiy veb-sayti: https://xs.uz/uzkr/post/yangi-tahrirdagi-vizhdon-erkinligi-va-dinij-tashkilotlar-togrisidagi-ozbekiston-respublikasi-qonuniga-sharh

