DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2022/1/66%20-%2074الكلمات المفتاحية:
дин омили миссионерлик прозелтитизм Насронийликка мослаштириш динлараро диалог контекстуализация классик ҳамда замонавий воситалаالملخص
Инсоният тарихида XX аср йирик давлатлар томонидан ўз таъсир доираларини кенгайтириш учун олиб борилган курашлар даври бўлди. Бу жараёнда Осиё ва Африка мамлакатлари асосий кураш майдонига айланди. Бунда нефть ва нефть маҳсулотларига бўлган эҳтиёжнинг ортиши натижасида ёқилғининг қимматлашиши ва йирик давлатларнинг энергетик заҳиралар устидан назорат ўрнатиш учун улар жойлашган ҳудудларга ўз таъсирларини ўтказишга ҳаракат қила бошлаши муҳим аҳамият касб этди. Бу муаммо ҳозир ҳам долзарблигича қолиб, йирик давлатлар миссионерликдан айнан шундай геосиёсий мақсадлар йўлида фойдаланмоқдалар, десак муболаға бўлмайди. Миссионерларнинг бугунги кундаги фаолияти ҳеч бир минтақа, ҳеч бир давлат бундай таҳдиддан ҳоли эмаслигини кўрсатади. Бундай ҳолатларнинг олдини олиш учун эса миссионерликнинг моҳиятини тўғри ва чуқурроқ англаш, уни бартараф этиш йўлида мақсадли, тизимли ва тадрижий фаолият олиб бориш талаб этилади.
Миссионерликни амалга ошириш усуллари деб, ушбу амалиётни самарали равишда амалга ошириш учун, муайян тажриба ва илмий асосга таянган ҳолда ишлаб чиқилган ҳамда тизимлилик характерига эга назарий хатти-ҳаракатлар мажмуасига айтилади.
Ушбу мақола, айнан, миссионер ташкилотлар ўз тарафдорларини кўпайтириш мақсадида фойдаланилаётган услуб ва воситалар ҳамда уларнинг таҳлилига бағишланган. Шунингдек, замонлар ўтгани сайин миссионерлик услуб ва воситалари ҳам такомиллашиб, бугунги кунда насронийликка мослаштириш, маданий мослашув, контекстуализация ва динлараро диалоги классик усуллар билан бир пайтда, янги, замонавий усул ва воситалар, жумладан, теле, аудио, видео, радио ва компьютер технологияларидан кенг фойдаланилаётгани каби масалалар ҳам таҳлил қилинган.
Айни дамда, миссионерлик фаолиятда инсон психикаси билан боғлиқ факторларга алоҳида урғу берилиши, психологик жиҳатдан бир шахснинг эътиқодини ўзгартириш қандай босқичларда амалга оширилиши конкрет мисоллар асосида ёритилган.
Мавжуд тенденциялар миссионерларнинг маҳаллий халқларга хос бўлган либосларни кийиши, ибодат давомида маҳаллий динларга хос бўлган атамаларни ўзлаштириши (Аллоҳ, Тангри, Худованд, Иблис) ҳам кўрсатилмоқда. Ўзбекистон мисолида олсак, баъзи христиан ташкилотлари томонидан масиҳийликни тарғиб қилишда Алишер Навоий шеърларидаги муайян мисралардан фойдаланишга уриниш ҳолатлари инкультурациянинг бир кўриниши дейиш мумкин.
التنزيلات
المراجع
1. Gazi, E. (2002). Misyonerlik ve Misyonerlerin Çalısma metotları. Ankara: Dıyanet Ilmı Dergı.
2. Sevgı, A. H. (2016). Tarıhı Süreç Içerısınde Mısyonerlık ve Mısyonerlerın Yetım Faalıyetlerı. Istanbul: Insamer.
3. Sınası, Gündüz; Mehmet, Aydın. (2002). Mısyonerlık. Istanbul: Kaknüs Yayınları.
4. Tascı, E. (2006). Dın sosyolojısı açısından mısyonerlık ve günümüz ıslam toplulukları. Istanbul.
5. Вегерт, В. (1992). Янгича дунёқараш бўйича ҳаёт. Дрезден, 23.
6. Ворохобов, А. (2019). Христианское послание и его контекстуализация. Журнал Нижегородской духовной семинарии, 10-15.
7. Навоий, А. (1988). Қора кўзим. Тошкент.
8. Нажмиддинов, Ж. (2008). Миссионерлик: кеча ва бугун. (стр. 41). Тошкент: «Тошкент ислом университети« нашриёт-матбаа бирлашмаси.
9. Очилдиев, А.; Нажмиддинов, Ж. (2009). Миссионерлик моҳият, мақсадлар, оқибатлар ва олдини олиш йўллари. Тошкент: «Тошкент ислом университети« нашриёт-матбаа бирлашмаси.
10. Ҳасанбоев, Ў. (2013). Ўзбекистонда давлат ва дин муносабатлари: диний ташкилотлар, оқимлар, мафкўравий курашнинг долзарб йўналишлари. Тошкент: «Тошкент ислом университети« нашриёт-матбаа бирлашмаси.
11. Чирков, Н. (2018). Инкулътурация христианства в контексте межкулътурного и межрелигиозного диалога Римскоғкатолической церкви. Религия и кулътура, 144-155.
12. Kalandarova, D. (2020). Religion and social identity analysis in virtualspace. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 1164-1168.
13. Домагальская Н., Торалиева Г. Миссионеры несут в Кыргызстан новую веру и еду. 2005 год. https://iwpr.net/ru/global-voices/missionery-nesut-v-kyrgyzstan-novuyu-veru-i-edu
14. Andrew McGowan «How December 25 Became Christmas« (http://www.bib-arch.org/e-features/christmas.asp.)
15. Иеҳованинг Шоҳидлари: улар нимага ишонадилар?,Ташкилот томонидан нашр этилган тарқатма варақа. – Гамбург: 2005.
16. https://www.ccirussia.org/about/index.html 13.08.2021
17. https://globalrecordings.net/en/about 14.07.2021

