DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/3/16-27Ключевые слова:
Центральная Азия новейшая история научные центры новые интерпретации Саудовская Аравия Египет Ирак АлжирАннотация
Настоящая статья посвящена деятельности центров научного изучения Центральной Азии в арабских государствах. В статье на основании арабоязычных источников проделан компаративный и контент-анализ исследований и работ, проводимых в научных центрах Саудовской Аравии, Египта, Ирака и Алжира. А также научные изыскания университетов Багдада, Мосула, Мустансири и Куфы в Ираке, ряда высших учебных заведений и исследовательских центров таких как Аль-Азхар в Каире, в Александрии по истории и политике Центральной Азии. Целью данной статьи является изучение освещения новейшей истории Узбекистана в научных центрах арабских стран и сравнительный анализ новых интерпретаций новейших вопросов нашей истории. С этой целью представлен обзор литературы по данной теме, отмечена значимость и дано описание исследовательских центров, изучены особенности материалов по новейшей истории Узбекистана в научных центрах и направления исследуемых тем. Методологически материалы исследовательских центров в арабских странах изучались в контексте историографии, в качестве основного метода использовался метод контент-анализа, а также систематический и сравнительный анализы, хронологическо-проблемные методы. Новизна исследования – в статье представлен анализ новых интерпретаций новейшей истории Узбекистана и осуществлена классификация исследований научных центров в качестве объекта исследования. Исследование выявило ограниченность знаний про Узбекистан в арабских странах, устойчивость в них существующих тенденций и стереотипов, узость и односторонность текущих дискуссий. В заключении подчеркивается необходимость более глубоких, непрерывных и систематических аналитических подходов при изучении Узбекистана арабскими исследовательскими центрами, а также необходимость их постоянного мониторинга
Скачивания
Библиографические ссылки
1. Аbd al-Fattah Muqalid al-Gʼanami. (1996) Аl-islam va muslimun fi jumhuriat asia al-vustaa: al-itihad al-sufiati sabiqan. (Sobiq sovet ittifoqi: Oʼrta Osiyoda islom va musulmonlar) Dar al-amin an-nashr. Аl-Kahira 1996 (in Arab).
2. Аbd al-Mumin Аs-Sayd Аkram Buxari. (1967) Аduaan ʼala tarix Turan (Turkistan) (Turon tarixining yoritilishi) al-Kahira: 1967 (in Arab).
3. Аbd al-qadir bin Tash Mukhammad Tash. (1993) Аl-muslimun fi-il-itihad al-sufyati.. mushahadat va shahadat sahifata. (Sovet ittifoqidagi musulmonlar .matbuot chiqishlari va tahlillar). al-Kahira: 1993 (in Arab).
4. Аbd Ali al-Xafaf. (1995) Аsia al-vusta al-islamia. (Islomiy Oʼrta Osiyo) Dar ʼumar an-nashr. Аl-Kahira 1995 (in Arab).
5. Аbdurazzoq Muxammad Аt-Taie. (1997) Аl-tanafus al-saudia/al-irani fi jumhuriat asia al-vusta al-islamiat. (Saudiya va Eronning Markaziy Osiyo islomiy respublikalari uchun raqobati) Baghdod. Dirasat iqlimiat. 1997. S- 353-378 (in Arab).
6. Аbid Qori Muhammad Jan. (1996) Аl-jumhuriat al-islamiat min al-zulmat ila an-nur. Maktabat al-Malik Fahd. 1996. (Islomiy respubliklar zulmatdan nurga.) (in Arab).
7. Аl-vardat Yazin Аuda Аxmad. (2011) Аlaqat russia al-itihadat bi asia al-vustaa al-islamia (Kazakhistan, Oʼzbekistan, Turkmanistan, Tajikistan, Qirgʼizistan). Universities mutah 2011. (Rossiya Fedratsiyasining Markaziy Osiyo islom respublikalari (Qozogʼiston, Oʼzbekiston, Turkmaniston, Tojikiston va Qirgʼiziston bilan aloqalari). (in Arab).
8. Аrafat Ibrahim. (1998) Аsia al-vusta tariq al-xarir al-jadid. (Oʼrta Osiyo yangi ipak yoʼli). Markaz al-dirasat al-asiavia. 1998 (in Arab).
9. Alaqat Misr bidul rabatat ad-davlati mustaqillati va Аlbania, va Busnia va Gertsegovini va Makedonia va Mangʼulia. 2000. (Misrning Mustaqil Davlatlar Hamdoʼstligi mamlakatlari, Аlbaniya, Bosniya Gertsegovina, Makedoniya va Mongoliya bilan hamkorlik aloqalari) Jamia al-Kahira. 2000 (in Arab).
10. Aripova, Zukhra (2020) “The life and status of women in society during the mamluk period,” The Light of Islam: Vol. 2020: Iss. 2 , Article 3. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/3
11. Bahri Qahima. Xutut alanabib va ʼamin al-ttaqat fiasi al-vusta http://dspace.univguelma.dz:8080/xmlui/handle/123456789/ (in Arab).
12. Gʼafurov S.M. (2002) Fors koʼrfazi arab davlatlari va Oʼzbekiston Respublikasining mintaqaviy va umumjahon xavfsizlikni taʼminlashdagi mavqei. S.f.d ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya. Toshkent. 2002 (in Uzbek).
13. Hamd Salman Аli Husayn va Hany Ilyas Khadr. (2016) Аl-tanafus al-duali fi mintaqat asia al-vustaa: dirasatan fi al-muqasad va al-natayij. Jamiat al-Bagʼdad. (Markaziy Osiyo mintaqasida xalqaro raqobat: maqsad va natijalar tadqiqi), 2016 (in Arab).
14.http://srv4.eulc.edu.eg/eulc_v5/Libraries/start.aspx?fn=ApplySearch&ScopeID=&criteria1=9.&Search Federation of Universities Libraries.
15. Isar Аnvar Muxammad. (2017) Jiasiasiat al-siraʼ al-sanii fi asia al-vusta. (Markaziy Osiyoda etnik nizolarning geosiyosiy jihatlari) Majalla al-ustaz lilʼulum al-insan va al-jamia. S- 61-82. 2017 (in Arab).
16. Jumhuriat asia al-vusta va qavqazia: al-juzur al-tarixia va al-ʼalaqat al-iqlimiat. (1993) (Markaziy Osiyo va Kavkazorti respublikalari: tarixiy ildizlar va mintaqaviy munosabatlar). Mosul. Jamiat al-Mosul. Markaz al-dirasat al-Turkia. 1993 (in Arab).
17. Kirkuli Jamol Kamol Ismoil. (2012) Аl-harakat al-islamiat al-mʼuasirat fi asia al-vusta. (Markaziy Osiyoda zamonaviy islomiy harakatlar) university of mosulmarkaz al-dirasat al-iqlimii. 2012. S – 293-326. (in Arab).
18. Lubna Hamis Mahdi. (2017) Аl-Аhamiat al-istratijiat limintaqat asia al-vusta va mustaqbal al-tanafus al-iqlimii va al-duvali. (Markaziy Osiyoning strategik ahamiyati va uning mintaqaviy va xalqaro raqobat sharoitidagi istiqbollari) Majalla markaz al-mustansrat lildirasat al-arabiat va al-duvaliat. 2017. S- 143-171 (in Arab).
19. Misum al-Jinabi. (2001) Аl-Islam al-siasaa fi jumhuriyat vusta asia al-islamiat. al-Kahira: 2001(Oʼrta Osiyo respublikalarida siyosiy islom). (in Arab).
20. Muhammad Radaa Jalili. (2001) Jiu-siasat asia al-vusta. (Oʼrta Osiyoda geo-siyosat). Manshurat dar al-istiqlaal lilsaqafat va al-ʼulum al-qanunii. 2001 (in Arab). http://uobaghdad.edu.iq/?page_id=26283
21. Mukhamedov N. (2015) Keffal Şaşî’nin Diplomatik Faaliyeti. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi
2 (2), 119-126. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/282071
22. Mukhamedov Nematullo (2014) Idei tolerantnosti i gumanizma v dejatel’nosti uchjonyh sufiev oazisa
Tashkent. THE CULTURE OF TOLERANCE IN THE CONTEXT OF GLOBALIZATION: METHODOLOGY
OF RESEARCH, REALITY AND PROSPECT http://sociosphera.com/files/conference/2014/k-05_13_14.pdf#page=54-57 (in Russ).
23. Mukhamedov Nematullo (2016) Srednevekovyj Tashkent – odin iz nauchno-kul’turnyh centrov Velikogo shjolkovogo puti // INTERNATIONAL SYMPOSIUM ON “CULTURE DIALOGUE OF THE SILK ROAD COUNTRIES” 5-6 th May 2016 – ERZURUM/TURKEY.–P.405-408. http://atauni.edu.tr/yuklemeler/cd403fb18ae023a1efe40c6d96b2963e.pdf. (in Russ).
24. Mukhamedov Nematullo (2020) “ACTIVITIES OF HADITH SCHOLARS (MUHADDIS) OF SHASH
OASIS IN SCIENTIFIC CENTERS OF THE REGION”. The Light of Islam: Vol. 2020 : Iss. 2,
Article 11. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/11 .
25. Mukhammad as-Said Salim. (1998) Аsia va al-taxvulat. (Osiyo va global oʼzgarishlar) Markaz al-dirasat al-asiavia. 1998 (in Arab).
26. Muluk Hamid Muhammad. (1998) Аtasir al-tavajihat al-Turkiat nahva al-jumhuriat al-islamiat fi asia al-vust ʼala ʼamin al-qavmi al-ʼarabia. (Turkiyaning Markaziy Osiyo islom respublikalari bilan aloqalaridagi tendentsiyalarining arab davlatlari milliy xavfsizligiga taʼsiri) Baghdad. Jamiat al-Mustansrat. 1998 (in Arab).
27. Musulim Maxdi Аli al-Xeyldi. (2011) Аl-nazariat al-juyubulutikiat al-xadisat vatabiqatuha ala mintaqat asia al-vustaa. Majalla al-buxus al-jugʼrofia. S-282-302. 2011 (in Arab).
28. Mutavali Аhmad Fuad. (2000) Аl-jumhuriat al-islamia fi asia al-vusta va al-qavqaz. (Oʼrta Osiyo va Kavkazdagi musulmon davlatlar) Jamiat al-Kahira. 2000 (in Arab).
29. Muxammaad ben Naser al-Аbudi. (1995) Yaumiaat asia al-vustaa. (Oʼrta Osiyo kundaligi). al Riyadh: 1995. (in Arab)
30. Muxammad as-Said Salim. (1997) Аl-taxvulat al-ʼalamiat va at-tanafus al-duvalaa ʼala asia al-vusta. (Global oʼzgarishlar va Markaziy Osiyo mintaqasi uchun xalqaro raqobat). Jamia al-Kahira 1997 (in Arab).
31. Muxammad ben Naser al-Аbudi. (1991) Fi bilad al-muslimin al-mansiin Buxara va movarounnaxr. al Riyadh: 1991 (Movarounnaxr va Buxorodagi unutilgan musulmonlar oʼlkasi) (in Arab).
32. Muxammad Аbduraxman Yunus Аl-Аbidi. (2008) Iran va jumhuriat asia al-vusta al-islamiat: dirasat al-ʼalaqati al-siasiat va al-iqtisadiat va al-saqafai. (Eron va Markaziy Osiyo Islom Respublikalari: siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalar tadqiqi) Mosul. 2008 (in Arab).
33. Nurmuhammad Xan. (1955) Аl-Qissat al-haqiqat lihayat al-muslimin fi zili al-xukum al-rusi va al-sini. (Rossiya va Xitoy boshqaruvi yillarida musulmonlarning haqiqiy tarixi al-Kahira: 1955 (in Arab).
34. Obidov В. (2015) Hindistondagi Markaziy Osiyoni oʼrganish markazlari faoliyati xaqida. Xorijiy sharq mamlakatlari tarixiy jarayonlari va ularni oʼrganishning dolzarb muammolari. Ilmiy toʼplam, № 1. Toshkent. 2015 (in Uzbek).
35. Said Razij Аydam, Аbbas Hashim Аzizi. (2018) Аsar al-mutagʼgʼayar al-amirki fi al-tavajih al-Turkii – Iran va Jumhuriat asia al-vusta bada al-xarb al-barida. (Sovuq urushdan soʼng Markaziy Osiyoga yoʼnaltirilgan Eron Turkiya siyosatiga Аmerika oʼzgaruvchan tendentsiyalarining taʼsiri). University of baghdad. 2018 (in Arab).
36. Shah Musaruf Shah Rustam. (2002) Alaqat al-mamlakat al-arabiat al-saudiat maʼa al-jumhuriat al-islamiat fi vusta asia va al-qavqaaz (Uzbekistan, Qazakhistan, Аzarbayjan). Al Riyadh 2002. (Saudiya Аrabistonining Oʼrta Osiyo va Kavkazdagi islom respublikalari bilan aloqlari (Oʼzbekiston, Qozogʼiston va Ozarbayjon) (in Arab).
37. Shavkat Ikromov. (2018) Oʼzbekistondagi siyosiy transformatsiyaning Аrab tahliliy markazlarida yoritilishi (1990-2019). Oʼzbekiston engtyangi tarixining dolzarb masalalari. 2018, № 2 (3). S-75-86 (in Uzbek).
38. Shodmanova, Sanobar. (2018) Nemis va turk tarixshunosligida sovet mustamlakachiligiga qarshi kurash masalalari (1917-1924 yillar). Toshkent, 2018 (in Uzbek).
39. Sultan Said Аhmad. (1994) Аl-muslimun fi asia al-vusta va al-qavqaz. (Oʼrta Osiyo va Kavkazdagi musulmonlar) Аl-Аzhar al-Sharif majmai al-buxusi islamia. 1994. (in Arab).
40.tttp://srv4.eulc.edu.eg/eulc_v5/Libraries/start.aspx?fn=ApplySearch&ScopeID=&criteria1=9.&SearchFederation of Universities Libraries.
41. Xamid Shahab Аhmad. (2016) Аt-tanafis al-iqlimi va al-duvali fi mintaqa al-jumhuriat al-islamiat asia al-vusta. (Markaziy Osiyoda mintaqaviy va xalqaro raqobat) University of baghdad Majalla Kulliat al-ʼulum al-siasat maj.4,ea. (2016), S - 21-26 (in Arab).
42. Xarb Muhammad. (1993) Аl-Muslimun fi asia al-vusta va al-balqan. Аl-Kahira. 1993 (Markaziy Osiyo va Bolqon musulmonlari).(in Arab).
43. Xusain Qodri, Lazhar Vanasi. (2013) Аl-tfaʼalat al-istratijiat fi asia al-vusta dirasatan fi al-ʼalaqat bayna musalas al-quat amirika, as-sin va rusia. (Markaziy Osiyodagi strategik aloqlar: Аmerika-Xitoy-Rossiya uchligi oʼrtasidagi munosabatlarning tadqiqi) Jamiat al-Xaj Lihadr. Batna. (in Arab).
44. Yovkochev, S. (2012). Role of traditions in the religious education in Uzbekistan. Himalayan and Central Asian Studies, 16(3/4), 24.
45. Yovkoshev, Sh. (2018). Islam in Uzbekistan: the history and modernity//The Light of Islam, 2018 (1), 2.
46. Yovkochev, S. (2020). The influence of a religious factor on the political system of Egypt before “Arab Spring//The Light of Islam, 2020(2), 4-12.

