Mualliflar

  • Utkirbek HASANBOYEV INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY OF UZBEKISTAN Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2026/2/23-29

Kalit so‘zlar:

Diniy vaziyat diniy omil din va davlat munosabatlari sekulyarizm vijdon erkinligi konfessiyalararo muloqot diniy barqarorlik radikallashuv deradikalizatsiya milliy xavfsizlik.

Annotasiya

Mazkur maqolada “diniy vaziyat” tushunchasining ilmiy-nazariy asoslari, uning jamiyat hayotidagi o‘rni hamda ijtimoiy-siyosiy jarayonlarga ta’siri kompleks tarzda tahlil qilingan. Tadqiqotda diniy vaziyat tushunchasining zamonaviy dinshunoslik, sotsiologiya va siyosatshunoslikdagi talqinlari o‘rganilib, Pol Tilik, A.N. Leshinskiy, R.A. Lopatkin kabi olimlarning nazariy qarashlari asosida ushbu tushunchaning mohiyati yoritilgan. Muallif diniy vaziyatni muayyan hudud va davrda din bilan bog‘liq jarayonlarning ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy, huquqiy va madaniy munosabatlar barqarorligiga ta’siri bilan bog‘liq murakkab ijtimoiy hodisa sifatida tavsiflaydi.

Maqolada diniy vaziyatning obyekti, predmeti, subyektlari, ichki va tashqi omillari tizimli ravishda tahlil qilinib, davlat va din munosabatlari, konfessiyalararo aloqalar, diniy tashkilotlar faoliyati, ommaviy axborot vositalari va internet makonidagi diniy kontentlarning ta’siri yoritilgan.

Tadqiqot davomida diniy vaziyatni monitoring qilish, baholash va tahlil etishning milliy xavfsizlik hamda ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashdagi ahamiyati asoslab berilgan. AQSH, Germaniya, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Misr, Saudiya Arabistoni va Singapurdagi diniy-siyosiy jarayonlarni tadqiq etuvchi ilmiy markazlar faoliyati misol tariqasida keltirilgan. Shuningdek, diniy vaziyat barqarorligini ta’minlashning asosiy omillari sifatida dunyoviylik tamoyilini mustahkamlash, vijdon erkinligini kafolatlash, diniy sohadagi qonunchilikni takomillashtirish, konfessiyalararo muloqotni rivojlantirish, ma’rifiy islom g‘oyalarini targ‘ib qilish hamda radikallashuv va ekstremizmning oldini olish masalalari tahlil etilgan. Tadqiqot natijalari diniy vaziyatni ilmiy asosda boshqarish jamiyatdagi bag‘rikenglik, fuqarolik birdamligi va ijtimoiy-siyosiy barqarorlikni mustahkamlashning muhim omillaridan biri ekanini ko‘rsatadi.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Paul Tillich. The Religious Situation. P. 13-15. https://media.sabda.org/alkitab-2/Religion Online.org%20Books/Tillich%2C%20Paul%20%20The%20Religious%20Situation.pdf. Murojaat sanasi: 27.07.2025-y.

2. M.Ebertz. Relegionssoziologie, Uhr, in: Staatslexikon8 online, Version 08.06.2022, https://www.staatslexikon-online.de/Lexikon/Religionssoziologie. Murojaat sanasi: 25.07.2025-y.

3. Leщinskiy A. N. (2004) Veroispovednaya politika i religioznaya situatsiya v sovremennoy Rossii // Sotsialnaya politika i sotsiologiya. №2. – S.90/

4. Lopatkin R. A. Sotsiologicheskaya interpretatsiya ponyatiya “Religioznaya situatsiya”.https://studme.org/151963/sotsiologiya/metodologiya_izucheniya_religioznosti_religioznoy_situatsii. Murojaat sanasi: 24.07.2025-y.

5. Meщeryakova A. F. (2024) Obespecheniye religioznoy bezopasnosti v usloviyax ideologicheskogo plyuralizma i svetskogo gosudarstva // Elektronnыy nauchnыy jurnal “Nauka. Obщestvo. Gosudarstvo”. T. 12, № 3. S. 53–62.

6. Vыdrina G.A. Religioznaya situatsiya kak obyekt gosudarstvennogo regulirovaniya: Na materialax Xantы-Mansiyskogo avtonomnogo okruga. https://www.dissercat.com/content/religioznaya-situatsiya-kak-obekt-gosudarstvennogo-regulirovaniya-na-materialakh-khanty-mans . Murojaat sanasi 28.07.2025-y.

7. Ye.Elbakayan, V.Storchak. Issledovaniye sostoyaniya religioznosti i religioznoy situatsii. https://studme.org/151965/sotsiologiya/issledovanie_sostoyaniya_religioznosti_religioznoy_situatsii. Murojaat sanasi: 25.07.2025-y.

21. ansar-aktobe.kz.

Tegishli maqolalar

Nargiza SHOALIYEVA, СЎФИ ОЛЛОЁРНИНГ «МАСЛАК УЛ- МУТТАҚИН» АСАРИ ФОРС ВА ӮЗБЕК АДАБИЁТИДА , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Zarif XIDIROV, ИЗЗУДДИН ИБН АЛ-АСИРНИНГ ҲАЁТИ ВА ИЖОДИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Bekzodbek MUXTAROV, НОСИРУДДИН САМАРҚАНДИЙНИНГ «РИЁЗАТ АЛ-АХЛОҚ» АСАРИ – АХЛОҚИЙ ТАРБИЯ БОРАСИДА МУҲИМ МАНБА , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Feruza NIZAMOVA, ХУСРАВ ДЕҲЛАВИЙ ИЖОДИНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Mahfuza ALIMOVA, ИМОМ АД-ДОРИМИЙНИНГ ҲАДИС ИЛМИ РИВОЖИГА ҚЎШГАН ҲИССАСИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Abdumannan ISMATULLAEV, МОВАРОУННАҲРДА ЁЗИЛГАН ТАЖВИД ВА ҚИРОАТ ИЛМИГА ДОИР МАШҲУРМАНБАЛАР , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Jamolitdin KARIMOV, ЎРТА ОСИЁДА ЯҲУДИЙ ДИАСПОРАСИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ ВА УЛАРНИНГ ИЖТИМОИЙ ҲАЁТИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Gavkhar FUZAILOVA, ШАРҚ МУТАФАККИРЛАРИ ПЕДАГОГИК МАҲОРАТ ҲАҚИДА. , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Dilafruz TURDIEVA, МАЛАЙЗИЯ ТАЪЛИМ ТИЗИМИ ТАРИХИДАН , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Mavlyuda XODJAYEVA, Turdali JUMAYEV, Alimjon DADAMUHAMEDOV, Barno SAYDAKHMEDOVA, АЛ-ҲАКИМ АТ-ТЕРМИЗИЙ ЗИЁРАТГОҲИ МОБИЛ ИЛОВАСИНИНГ ДАСТУРИЙ ТАЪМИНОТИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.