Mualliflar

  • Raziya MATIBAYEVA International Islamic Academy оf Uzbekistan Muallif

Kalit so‘zlar:

ислом дини, Мовароуннаҳр, суннийлик, Имом Абу Ҳанифа, ҳанафийлик мазҳаби, имон, таълим, бағрикенглик

Annotasiya

Ҳозирги кунда исломшунослик соҳаси мутахассислари олдидаги масъулиятли вазифа миллий анъана ва қадриятларимизни ўзида мужассам этган ислом дини, хусусан, ҳанафийлик мазҳабини чуқур ўрганиш, унинг бағрикенг­лик асосларини халқимизга етказиш ва ёшларимизнинг мафкуравий савиясини кучайтиришдир.

Ҳанафийлик Марказий Осиё халқлари эътиқод қиладиган кенг тарқалган мазҳабдир. Суннийликдаги тўрт мазҳаб – ҳанафийлик, моликийлик, шофиийлик ва ҳанбалийлик орасида эътиқод қилувчилар сонининг кўплиги бўйича ҳанафий мазҳаби етакчи ўрин эгаллайди. Зеро, ҳанафийликка хос бағрикенглик тамойиллари унинг ислом оламида кенг ёйилишига сабаб бўлди ва ҳанафий мазҳабини ўрганиш нафақат  республикамиз, балки Марказий Осиё минтақаси ва умуман бу мазҳаб тарқалган ҳудудларда долзарб масалалар қаторига кўтарилди.

Ушбу мақолада Имом Абу Ҳанифа асос солган ҳанафийлик мазҳабининг Мовароуннаҳрдаги ривожи ва унинг кенг кўламда тарқалиши сабаблари тадқиқ қилинган. Шунингдек, ушбу мазҳаб моҳияти, таълимоти ва қўллаган услуби ҳаётий масалаларда кўп қулайликлар яратиши таҳлил этилган.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. «Diniy­ma’rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora­tadbirlari to‘g‘risida». Toshkent sh., 2018­yil 16­aprel, PF­5416­son.

2. Qur’oni karim va hadis matnlari.

3. Muminov A. Movarounnahr musulmonlari: hanafiylar // Sharqshunoslik. 1999. №9. B.42.

4. Abu al­Muayyad al­Muvaffaq ibn Ahmad al­Makkiy. Manoqib Abi Hanifa. –Bayrut: Dor al­kitob al­arabiy, 1981. B. 313; Hofiz ad­din ibn Muhammad al­Kardariy. Manoqib Abi Hanifa. T. 2. ­Bayrut: Dor al­kitob al­arabi. 1981. B. 514.

5. Rudolf Ul’rix. Al­Moturidiy va Samarqand sunniylik ilohiyoti. –T.: Imom al­Buxoriy xalqaro jamg‘armasi. 2001. B. 29­37.

6. Mahmud ibn Sulaymon al­Kafaviy. Katoib a’lam al­axyor min fuqaho mazhab an­Nu’mon al­muxtor. Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti. Qo‘lyozmalar fondi. № L. 2929. V. 109a

7. Hofiz ad­din ibn Muhammad al­Kardariy. Manoqib Abi Hanifa. T. 2. ­Bayrut: Dor al­kitob al­arabi. 1981. B. 512­514.

8. Bartold V.V. K voprosu ob arheologicheskih nahodkah // Sochineniya. Tom IV. –M.: Nauka, 1966. S.126.

9. Fuad Sezgin. Tarix at­turos al­arabiy. – Riyoz: Idorat as­saqofa va an­nashr, 1991. T. 4. B. 601­602.

10. Abu Bakr Muhammad ibn Ja’far an­Narshaxiy. Buxoro tarixi. B. 156­157.

11. Bolshakov O.G. Buhara vremeni Ibn Sinyi // Pismennyie pamyatniki i problemyi kulturyi narodov Vostoka. HV godichnaya nauchnaya sessiya LO IV AN SSSR. CHast 3 (dokladyi i soobscheniya o tvorchestve Ibn Sinyi). Moskva, 1981, S. 13­14.

12. Muminov A.K. Hanafiy ulamolarning markaziy Movarounnahr shaharlari hayotida tutgan o‘rni va roli (II­VII/VIII­XIII asrlar): Tarix fanlari doktori ... diss. avtoref. ­ T.: TIU, 2003. ­ 46 b.

13. Sarsenbaev O. Hanafiy mazhabi asoslari. – T.: “Toshkent islom universiteti” nashriyot­matbaa birlashmasi, 2013. B. 29­43.

14. Usul al­fiqh – fiqh asoslari, manbalari: Qur’on, hadis, ijmo, qiyos va h.k.

15. Ziyodov Sh. Al­Moturidiy hayoti va merosi. Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti. 2000. – 28 s.

16. Sayf as­Sunna Abu­l­Yusr Muhammad ibn Muhammad al­Bazdaviy. Kitab fih ma’rifat al­Hujaj ash­shar’iyya / Taqdim va nashr va faharis: Mariy Bernard, Erik Shumun. – al­Qahira: al­Ma’had al­ilmiy al­faransiy li­l­asar ash­sharqiyya. – 104 b.

17. Kamilov M.M. Movarounnahr fiqh ilmi rivojida Alouddin as­Samarqandiyning o‘rni va “Tuhfat al­fuqaho’” asarining ahamiyati: Tarix fanlari nomzodi ... diss. avtoref. ­ T.: TIU, 2000. ­ 26 b.

18. Abu Zayd Ubayd Allah ibn Umar ibn Isa ad­Dabusiy al­Hanafiy. Taqvim al­adilla fi usul al­fiqh. / Qaddama lahu va haqqaqahu ash­shayx Xalil Muhyi­d­Din al­Malis. –Bayrut: Dar al­kutub al­ilmiya, 1421/2001. – 472 b.

19. Rahimjonov D.O. Abu Hafs an­Nasafiyning “Kitob al­qand” asari hadis ilmi bo‘yicha muhim manba // Sharqshunoslik. T.: ToshDShI. 1997. № 3. S. 27­32.

20. Sadr ash­Shari’a Ubayd Allah ibn Mas’ud al­Mahbubiy al­Hanafiy. Sharh al­Viqaya. Al­Juz’ 1­5. –Urdun: Muassasat al­Varraq, 2006.

Tegishli maqolalar

Doniyor M. MURATOV, A. Aziza DZHUMABAEVA, МУХАЗРАМ – ҲАДИС РОВИЙСИ СИФАТИДА , Islom ziyosi: Jild 5 № 3 (2022)

Zukhra ARIPOVA, ЎРТА АСР МИСР ТАРИХЧИЛАРИ ҲАҚИДА , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Ismat NAIMOV, “МЕЪЁРУ-Т-ТАДОЙЙУН” – ДИНИЙ-АХЛОҚИЙ МАНБА СИФАТИДА , Islom ziyosi: Jild 4 № 2 (2021)

Nematulloh NASRULLAEV , УБАЙДУЛЛОҲ ИБН МАСЪУД САДР АШ-ШАРИЪА АЛ-БУХОРИЙНИНГ ҲАНАФИЙ ФАҚИҲИ СИФАТИДАГИ ФАОЛИЯТИ , Islom ziyosi: Jild 6 № 4 (2023)

O‘ktam PALVANOV, САЪДУДДИН ТАФТАЗОНИЙ – ИККИНЧИШАРҚ РЕНЕССАНСИ ҚОМУСИЙ ОЛИМИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Zilola KHALILOVA, ИСЛОМ ДИНИЙ ТАЪЛИМ МАСАЛАСИГА ОИД ЁНДАШУВЛАР ВА УЛАРНИНГ НАЗАРИЙ-МЕТОДОЛОГИК АСОСЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 1 (2020)

Ramzjon Raximdjanovich ISAKDJANOV, ИСЛОМ ФАЛСАФАСИ СОҲАСИДА ИБН СИНОНИНГ ГНОСЕОЛОГИК ТАМОЙИЛЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 6 № 1 (2023)

Odiljon ERNAZAROV, МИН ДАВРИ ХИТОЙИДА ИСЛОМИЙ ТАЪЛИМ ХУСУСИЯТЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 6 № 2 (2023)

Sherzodjon A. UMARALIYEV, XII-XIV АСРЛАРДА МОВАРОННАҲРДАГИ ИЛМИЙ-МАЪНАВИЙ МУҲИТ , Islom ziyosi: Jild 7 № 1 (2024)

Ramzjon Raximdjanovich ISAKDJANOV, МЕТАФИЗИКА ВА ОЛАМНИ ТАЛҚИН ҚИЛИШДА ИБН СИНО ЭКЗОТЕРИКАСИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 2 (2026)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.