Kalit so‘zlar:
иснод жарҳ ва таъдил ғийбат фитна забт бидъатчилик таассубAnnotasiya
Ҳадис илмида ҳадисларнинг таркибий қисми ҳисобланган ровийлар занжири, яъни иснодни танқидий ўрганишга катта аҳамият берилади. Зеро, исноддаги ровийларнинг ишончлилик даражасига қараб ҳадисларнинг саҳиҳ ёки заифлиги, қабул қилиш мумкинлиги ёки рад этилиши лозимлиги аниқланади. Ровийларнинг айб-у нуқ- сонлари, адолати ва ишончлилиги каби салбий ҳамда ижобий сифатларини аниқлаш ва бу асосда алоҳида олинган ровий тўғрисида ҳукм чиқариш билан шуғулланувчи ушбу илм «жарҳ ва таъдил» илми деб аталади.
«Жарҳ ва таъдил» илмининг пайдо бўлиши тўғрисида турли қарашлар мавжуд бўлиб, баъзи тадқиқотчилар ушбу ҳодисани ислом тарихида юз берган илк фитналарга боғлашга уринишган бўлса, бошқалари уни ҳижрий иккинчи аср ўрталарида пайдо бўлганини таъкидлашади. Шу билан бирга, ушбу илмнинг барча ислом ўлкаларида бир даврда пайдо бўлганми ёки турли ҳудудларда турли вақтда пайдо бўлганми, деган савол юзасидан ҳам фарқли қарашлар кузатилади.
Ушбу қарашларни асослаш мақсадида келтирилган далилларни қиёсий ўрганиш, уларни таҳлил қилиш, бизга жарҳ ва таъдил илмининг пайдо бўлиш ўрни ҳамда сабаблари, ислом ўлкаларига ёйилиш географиясини аниқла- шимизда муҳим восита бўлади.
Мақолада мазкур илмнинг мазмун-моҳияти, тадқиқот обьекти, предмети, мақсади, унинг дастлабки икки аср- даги ривожланиш босқичлари тўғрисидаги мавжуд маълумотлар аниқланиб, таҳлил қилинган ҳамда уларнинг ҳар бири юзасидан хулосалар берилган.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Azami Muhammad Mustafa. On Scahcht’s Origins of Muhammadan Jurisprudence. Pakistan: Suhail Academy, 2004. – 237 p.
2. G. H. A. Juynboll. Oryantalist Hadis Arastrmalar Makaleler. Trc. Mustafa Erturk. Ankara: Ankara Okulu yay, 2001.
3. Karatas, M. (2003). Hadislerde Isnad Sistemi. Diyanet Glmi Dergi, 71-84.
4. Tas M. Buhari’nin Ilmi Sahsiyeti ve Cerh-Ta‘dil Ilmindeki Yeri //Marife Dini Arastrmalar Dergisi. – №. 1. – S. 87-110.
5. Turhan H. I. Rical Tenkidinin Dogusu ve Gelisimi-Hicri Ilk Iki As?r //Istanbul: IFAV. – 2015.
6. Abu Ja’far Muhammad ibn Amr Uqayliy Makkiy. Zuafo al-kabir. – Bayrut: Dor al-maktaba alilmiyya, 1984. – 4 j.
7. Abu Muhammad Hasan ibn Abdurrahmon Romahurmuziy. Al-Muhaddis al-fosil baynar-raviy val-va’iy. – Bayrut: Dor al-fikr, 1984. – 678 b.
8. Bag‘dodiy, Abu Bakr Ahmad ibn Ali ibn Xatib. Al-Jome’ li axlaq ar-roviy va odob as-sami’. – Riyoz: Maktaba al-ma’orif. – 2 j.
9. Bag’dodiy, Abu Bakr Ahmad ibn Ali ibn Xatib. Al-Kifoya. – Haydarobod: Dor al-maorif alusmoniyya, 1938. – 461 b.
10. Bag‘dodiy, Muhammad ibn Sa’d. Tabaqot alkubro. – Bayrut: Dor al-kutub al-ilmiyya, 1990. – 8 j.

