Kalit so‘zlar:
ҳадис илми ровий жарҳ таъдил тарих илм ар-рижол табақот вафоёт тарожум ансоб.Annotasiya
Ҳадис илми ислом илмлари ичида энг мууим соуалардан бири бўлиб, Пайгамбаримиз Мууаммад (с.а. в)дан ривоят қилинган сўзчар, амаллар ва тасдиқларни ўрганиш ва уларнинг сауиулигини аниқлаш билан шугулланади. Бу борада ровийлар - уадисларнинг бизгача етиб келишида асосийурин тутувчи шахслардир. Шунинг учун уламолар ровийларнинг уаёти, илмий салоуияти ва ишончлилик даражасини чуқур ўрганишга катта эътибор қаратганлар. Ҳадис ровийлари уақида ёзилган асарлар айн ан шу мақсадда яратилган бўлиб, уларда ровийларнинг ишончлилиги, ривоятларининг тўгрилиги ва уларга бериладиган бауо тўгрисида маълумотлар жамланган.
Бу асарлар турли йўналишларда бўлиб, улар ичида ровийларнинг ишончлилик даражасини бауоловчи «илм ар-рижол» китоблари, ровийларнинг таржимаи уолини ёритувчи «табақот» асарлари ва ровийлар уақида танқидий маълумотлар таудим зтувчи «жару ва таъдил» китоблари алоҳида ўрин тутади. Бу китоблар ислом илмларида катта аҳамият касб этади ва уламоларга сауиҳ ҳадисларни заиф ҳадислардан ажратиш имконини беради. Бундан ташқари, уадис ровийлари уақида ёзилган асарлар фауатгина диний илм эмас, бачки тарихий ва ижтимоий манбачар сифатида уам катта ауамиятга зга. Улар орцачи ислом цивилизацияси ривожини ўрганиш, ровийларнинг жамиятда тутганўрнини таулил қилиш ва уларнинг илмга қучиган уиссасини англаш мумкин.
Ушбу мақолада уадис ровийларига багишланган асарларнинг турлари, машуур муаллифлари ва уларнинг мууим асарлари таулил қилинади. Шунингдек, мазкур асарларнинг уадис илмлари ривожига уандай таъсир кўрсатгани, уларнинг уозирги кунда уам ауамиятли эканлиги уақида маълумот берилади. Ҳадис илмлари ислом илмлари ичидаги энг мураккаб соуалардан бири бўлгани учун, ровийлар уақида ёзилган асарлар уларни чууурроу тушунишга ёрдам беради ва уадисларнинг уақиқийлигини аниулашда асосий манбалардан бири бул и б хизмат қилади.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Абдулазиз Мансур. (2004). Қуръони карим маънолари таржимаси. Шарқ.
2. Асқалоний, И. Ҳ. (2014). Таҳзиб таузиб (Т. 1, Б. 9). Муассаса ар-рисала.
3. Ғоврий, А. (2007). Илм ар-рижол таърифуҳ ва кутубух (Б. 43). Дор Ибн Касир.
4. Ғоврий, А. (2007). Мавсуаулум ал-ҳадис ва фунунщ (Б. 503).
5. Димашқий, М. А. (1990). Мавлид ал-уламо ва вафоётщим (Т. 1, Б. 34). Дор ал-осима.
6. Заҳабий, Ш. М. (1992). ал-Когииф фимаърифа ман лаҳу ривоя фи-л-кутуб ас-ситта (Т. 1, Б. 13). Дор ал-қибла.
7. Заҳабий, Ш. М. (2004). Тщзиб тщзиб ал-камол фи асмо ар-рижол (Т. 1, Б. 71 -72). ал-Фаруқ.
8. Заҳроний, М. (2009). Илм ар-рижол (Б. 167). Дор ал-Хузайрий.
9. Ибн Асокир. (1981). Ал-Муъжам ал-муштамил ала зикр асмо шуюх ал-аимма ан-нубл (Б. 336). Дор ал-фикр.
10. Ибн Касир. (2011). ат-Такмил фи ал-жарҳ ва-т-таъдил ва маърифа ас-сиқот ва-з-зуафо ва-л-мажоҳийл (Т. 1, Б. 13). Мактаба Ибн Аббос.
11. Ибн Салох,. (2005). Дор ал-фикр. (Б. 382).
12. Каттоний, А. А. (1989). Зайл тарих мавлид ал-уламо ва вафоётщим (Б. 38). Дор ал-осима.
13. Ибн Халликои. Вафоёот ал-аъён (Б. 494). Дор Содр.
14. Макдамий, М. (1994). Китоб ат-тарих ва асмо ал-мууаддисин ва кунаҳум (Б. 10). Дор ал-китоб.
15. Мақдисий, А. (2016). Ал-Камол фи асмо ар-рижол (Т. 1, Б. 7). ал-Ҳайат ал-омма ли-т-тибоа ал-Қуръан ал-карим ва-с-сунна.
16. Махмуд Таҳҳон. (2010). Тайсир мусталаҳ ал-ҳадис (Б. 276). Мактаба маориф.
17. Миззий, Ж. Ю. (1983). Таҳзиб ал-Камол фи асмо ар-рижол (Т. 1, Б. 44). Муассаса ар-рисала.
18. Мифтоҳий, М. (2016). Анво ал-мусаннифот фи-л-ҳадис ан-Набавий (Б. 33). Мактаба Масиҳ ал-умма.
19. Мунзирий, А. А. (1984). Ат-Такмилали вафаёт ан-нақола (Т. 1, Б. 39). Муассаса ар-рисала.
20. Мухаммад Абул Маолий. (1982). Ал-Вафайот (Б. 55). Муассаса рисала.
21. Саховий, М. (2005). Фатҳ ал-мугис би шарҳ алфият ал-ҳадис (Т. 4, Б. 365). Дор ал-минҳож.
22. Тўраев, Н. (2018). Имом Бухорийнинг ҳадис ровийларига багиишанган асарлари. «Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб масалалари: ривожланиш истиқболлари» мавзусидаги халқаро илмий-назарий анжуман материаллари (Б. 116). Нукус.
23. Ҳоким Найсопурий. (1977). Маърифаулум ал-ҳадис (Б. 195). Дор ал-кутуб ал-илмийя.
24. Ҳусайний, А. М. (1996). ат-Тазкира би маърифа рижол ал-ашара (Т. 1, Б. 3). Мактаба Хонжий.
25. Ямоний, А. (1996). Илм ар-рижол ва ахаммиятуҳ (Б.
18). Дор ар-роя.
1. Abdulaziz Mansur. (2004). Translation of the meanings of the Holy Quran. Sharq.
2. Asqalani, I. H. (2014). Tahdhib al-Tahdhib (Vol. 1, p. 9). Mu’assasat al-Risala.
3. Ghawri, A. (2007). Um al-Rijal: Definition and its books (p. 43). Dar Ibn Kathir.
4. Ghawri, A. (2007). Mawsu'at Ulum al-Hadith wa Fununih (p. 503).
5. Dimashqi, M. A. (1990). Mawlid al-Ulama wa Wafayatihim (Vol. 1, p. 34). Dar al-Asimah.
6. Dhahabi, S. M. (1992). Al-Kashiffi Ma ‘rifat Man Lahu Riwayahfi al-Kutub al-Sittah (Vol. 1, p. 13). Dar al-Qiblah.
7. Dhahabi, S. M. (2004). Tahdhib Tahdhib al-Kamal fi Asma al-Rijal (Vol. 1, pp. 71-72). Al-Faruq.
8. Zahrani, M. (2009). llm al-Rijal (p. 167). Dar al-Khuzayri.
9. Ibn Asakir. (1981). Al-Mu jam al-Mushtamil ala Dhikr Asma Shuyukh al-Aimmah al-Nubl (p. 336). Dar al-Fikr.
10. Ibn Kathir. (2011). At-Takmil fi al-Jarh wa al-Ta 'dil wa Ma ‘rifat al-Thiqat wa al-Du ‘afa wa al-Majahil (Vol. 1, p. 13). Maktabat Ibn Abbas.
11. Ibn Salah. (2005). Dar al-Fikr. (p. 382).
12. Kattani, A. A. (1989). Dhail Tarikh Mawlidal-Ulama wa Wafayatihim (p. 38). Dar al-Asimah.
13. Ibn Khallikan. Wafayat al-A ‘yan (p. 494). Dar Sadr.
14. Maqdami, M. (1994). Kitab al-Tarikh wa Asma al-Muhaddithin wa Kunahum (p. 10). Dar al-Kitab.
15. Maqdisi, A. (2016). Al-Kamal fi Asma al-Rijal (Vol. 1, p. 7). Al-Hay’ah al-Ammah li-Tiba‘at al-Quran al-Karim wa al-Sunnah.
16. Mahmud Tahhan. (2010). Taysir Mustalah al-Hadith (p. 276). Maktabat Ma'arif.
17. Mizzi, J. Y. (1983). Tahdhib al-Kamalfi Asma al-Rijal (Vol. 1, p. 44). Mu’assasat al-Risala.
18. Miftahi, M. (2016). Amva al-Musannifatfi al-Hadith al-Nabawi (p. 33). Maktabat Masih al-Ummah.
19. Munziri, A. A. (1984). At-Takmila li Wafayat al-Naqala (Vol. 1, p. 39). Mu’assasat al-Risala.
20. Muhammad Abul Ma'ali. (1982). Al-Wafayat (p. 55). Mu’assasat al-Risala.
21. Sakhawi, M. (2005). Fath al-Mughith Ы Sharh Alfiyat al-Hadith (Vol. 4, p. 365). Dar al-Minhaj.
22. Turaev, N. (2018). The works of Imam Bukhari dedicated to hadith narrators. In Proceedings of the International Theoretical and Scientific Conference on Actual Issues of Social and Humanitarian Sciences: Prospects for Development (p. 116). Nukus.
23. Hakim al-Naysaburi. (1977). Ma'rifat Ulum al-Hadith (p. 195). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
24. Husayni, A. M. (1996). At-Tadhkirah bi Ma'rifat Rijal al-Asharah (Vol. 1, p. 3). Maktabat Khunji.
25. Yamani, A. (1996). Ilm al-Rijal wa Ahammiyatuh (p.
18). Dar al-Raya.

