Mualliflar

  • Gulkhayo ABDUGAFFAROVA UZBEKISTAN STATE WORLD LANGUAGES UNIVERSITY Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/3/174-182

Kalit so‘zlar:

kognitiv tilshunoslik madaniy tilshunoslik antroposentrik paradigma til badiiy dialog badiiy matn tushuncha tushuncha tahlili tushuncha darajasi tasviriylik darajasi baholovchi darajasi.

Annotasiya

Ushbu maqolada kognitiv va madaniy tilshunoslik nuqtai nazaridan badiiy dialogdagi konseptni tahlil qilish ko’ribchiqilgan. Kognitivvamadaniytilshunoslik tilga nisbatan antropotsentrik paradigma natijasida yuzaga kelgan tilshunoslikning zamonaviy yo’nalishlari hisoblanadi. Ushbu yondashuvda eng asosiysi til va inson o’rtasidagi o’zaro munosabatlar turadi. Shuni ta’kidlashsh joizki, kognitiv va madaniy tilshunoslik o’zining asosiy tushunchalariga egadir va “konsept” tushunchasi kognitiv va madaniy tilshunoslikning asosiy tushunchalaridan biri sifatida qaraladi, shuningdek u tilshunoslikning bir nechta fan sohalarining ham diqqat markazida turadi. “Konsept” tushunchasini aniqlashtirish maqsadida unga turli xil ta’riflar berilgan. Konsept insonning dunyoni idrok etish jarayonida olgan hissiy, jismoniy, tarixiy, shaxsiy va ijtimoiy tajribasi orqali shakllanadi. Konsept tushunchasiga berilgan yana bir ta’rif shundan iboratki, u butun ruhiy shaxsga yoki butun jamoaga tegishli bo’lgan kontseptual dunyo rasmining tarkibiy qismi sifatida, shuningdek murakkab aqliy mohiyatdir. Hozirgi vaqtda kontsept tushunchasiga bir nechta yondashuvlarni ajratib ko’rsatish mumkin. Kontsept tushunchasiga ikkita yondashuv mavjud: kognitiv va madaniy. Kognitiv yondashuvga ko’ra, kontsept bu dunyo haqidagi ma’lumotlar, biron bir shaxs yoki jamoat dunyo ob’ektlarini bilishi, taklif qilishi va o’ylashidir. Madaniy yondashuvga ko’ra, kontsept madaniyatga xos va milliy yo’naltirilgan birlik, milliy imidj ko’taruvchi va baholovchi qatlamlardan tashkil topgan va hissiy, ekspressiv komponentlar va assotsiativ aloqalar bilan tavsiflangan ko’p qirrali aqliy tuzilma sifatida tavsiflanadi. Ushbu maqolada, Go’zallik va Sevgi tushunchalari o’rganilishiga ko’ra, tushuncha, tasviriy va baholovchi qatlamlari bilan tahlil qilinadi. Maqolada tuzilishning tarkibiy qismini tashkil etadigan konseptual xususiyatlar tahlilning har bir bosqichida aniqlanadi. Shu munosabat bilan, ikkita tushuncha avvalo lug’aviy ta’riflarga ko’ra tahlil qilinadi. Tasviriy va baholovchi qatlamlar matnlarning badiiy dialoglari qismlarida konseptning xususiyatlariga asoslanadi. Bundan tashqari, kontekstual tahlil lug’at tahlili va frazeologik tahlil darajasida topilmagan kontseptual xususiyatlarni ochib beradi.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Ashurova, D. U., & Galiyeva, M. R. (2016). Stylistics of the literary text. Tashkent: Turon-Iqbol.

2. Ashurova, D. U., & Galiyeva, M. R. (2016). Text linguistics. Tashkent: Turon-Iqbol.

3. Ashurova, D. U. (2016). The development of modern trends in Uzbekistan. Filologiya masalalari. Ilmiy-metodik jurnal. Тошкент.

4. Dirk, G. (2006). Cognitive linguistics. Berlin-New York.

5. Eshboyeva, D. A. (2014). Effective ways in teaching English language. Аktual`nie problem gumanitarnix i estestvennix nauk. №. 8(1).

6. Eshboyeva, D. A. (2014). Techniques and methods for improving reading skills. European science review.

7. Evans, v & Green M. (2006). Cognitive Linguistics: An Introduction. Edinburg: Edinburgh university press.

8. Evans, v. (2007). Glossary of Cognitive Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press.

9. Ismailova, Y. A. (2019). The use of interactive methods in teaching students professional-oriented reading. ISJ Theoretical & Applied Science, 10 (78), 209-213. Soi: http://s-o-i.org/1.1/TAS-10-78-38 Doi: https://dx.doi.org/10.15863/TAS.2019.10.78.38

10. Ismailova, Y. A. (2020). Cross-language phonetic interference in learning the Arabic language. The Light of Islam: vol. 2020: Iss. 2, Article 7. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/7

11. Ismailova, Y.A. (2019). Тhe use of project method in teaching the Arabic language. The Light of Islam: vol. 2019: Iss. 2, Article 13. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2019/iss2/13

12. Kazakbaev, A. (2020). The problems and methods of teaching foreign languages. The Light of Islam: vol. 2020: Iss. 2, Article 8. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/8

13. MacCormac, E. (1985). A Cognitive Theory of Metaphor. Cambridge: MIT Press.

14. Vorobyov, v.v. (1997). Cultural linguistics (theory and methods).

15. Arutyunova, N. D & Paducheva, Ye. v. (1985). Istoki, problem i kategorii pragmatiki. Novoe v zarubejnoy lingvistike. vp. xvI. Moskva: Progress. (In Russ.)

16. Ashurova, D. U. (1991). Proizvodnoe slovo v svete kommunikativnoy teorii yazka. Tashkent. (In Russ.)

17. Ashurova, D. U. (2003). Stilistika teksta v paradigme kognitivnoy lingvistiki. Filologiya masalalari. (In Russ.)

18. Ashurova, D. U. (2012). Kognitivnaya lingvistika: teoreticheskie i metodicheskie problem. xorijiy filologiya: til, adabiyot, ta’lim. – Samarqand. (In Russ.)

19. Demyanko, v. Z. Kognitivnaya lingvistika kak raznovidnost interpretiruyuщego podxoda. www. infolex.ru. (In Russ.)

20. Djumaeva, N. E & Soxibov, A. R. (2014). Pedagogicheskie termin i ponyatiya. KARShI: Karshinskiy gosudarstvenny universitet. (In Russ.)

21. Djusupov, N. M. (2006). Lingvokognitivny aspekt issledovaniya simvola v xudojestvennom tekste. Avt. dis…k.f.n. (In Russ.)

22. Kubryakova, Ye. S. i dr. (2009). Kratkiy slovar kognitivnx terminov. Moskva: MGU, 1996. (In Russ.)

23. Maslova, V. A. (2001). Lingvokulturologiya. Moskva: Akademiya. (In Russ.)

24. Maslova, V. A. (2006). vvedenie v kognitivnuyu lingvistiku. Flinta: Nauka. (In Russ.)

25. Maslova, V. A. (2013). Sovremenne napravleniya v lingvistike. Akademiya. (In Russ.)

26. Maslova, V. A. (2009) Antropotsentricheskaya paradigma kak vajneyshaya sistema nauchnx predstavleniy v sovremennoy lingvistike. Filologiya i sovremennost. Sb.nauch.trud. – T.: Izd-vo “Meriyus”. (In Russ.)

27. Pimenova, M. V. (2013) Tipi kontseptov i etap kontseptualnogo issledovaniya. vestnik KemGU, №2 (54), T.2. (In Russ.)

28. Popova, Z. D & Sternin, I. A. (2007). Kognitivnaya lingvistika. Moskva: vostok Zapad. (In Russ.)

29. Shamsematova, B. R. (2019). Metod proektov na urokax angliyskogo yazka. Aktualnie problem gumanitarnix i estestvennix nauk. №. 2. (In Russ.)

30. Stepanov, Yu. (1981). v poiskax pragmatiki (problema sub’ekta) – M.: Izvestiya. (In Russ.)

31. Yazykoznanie. (1998). Bolshoy entsiklopedicheskiy slovar. Gl. red. v.N.Yartseva.– 2-e izd. – Ya41. Moskva. Bolshaya Rossiyskaya entsiklopediya. (In Russ.)

Муаллифнинг (муаллифоарнинг) энг кўп ўқилган мақолалари

Tegishli maqolalar

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.