Mualliflar

  • Guzal KADIROVA Tashkent State University of Oriental studies Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2021/1/45-52

Kalit so‘zlar:

: tashqi siyosat Husni Muborak islom omili ichki va tashqi siyosiy vaziyat Falastin-Isroil mojarosi xalqaro terrorizm Al-Qoida “global jihod”.

Annotasiya

Maqolada sobiq davlat rahbari A.Sodat radikal islomchilar tomonidan o’ldirilganidan keyin H.Muborak tomonidan xalqaro miqyosda islomiy birdamlik bilan bevosita bog’liq tashqi siyosati tufayli meros bo’lib o’tgan qiyin ichki va tashqi siyosiy vaziyat ko’rib chiqiladi. H. Muborakning tashqi siyosati ichki siyosatning davomi edi. U islomchilar orasida tarafdorlarini jalb qilishga, shu bilan birga, islomiy muxolifatni kuchsizlantirish uchun repressiyalardan keng foydalanishga harakat qildi va shu bilan birga, mamlakatning islomiy xarakterini ko’rsatish uchun ishlab chiqilgan davlat islomini targ’ib qilish siyosatini olib borishga va shu tariqa tashabbusni islomiy muxolifatdan tortib olishga intildi. Misrning arab va islom dunyosidagi mavqeini tiklagan X.Muborak, hukmronligining so’nggi o’n yilligida Falastin- Isroil mojarosiga qarshi muvaffaqiyatsiz qadamlar natijasida yana uning yo’nalishi tanqidiga uchradi. Bu mamlakat ichidagi qarama-qarshiliklarning kuchayishiga qaratilgan edi va H. Muborak o’z hukmronligining so’nggi bosqichida hal qilishga uringan dilemma klassik «demokratiya paradoksiga» o’xshab qoldi, demokratlashtirish jarayonlari boshlanishi esa islomiy kuchlarni kuchaytirishga sabab bo’ldi. Islomiy omil X. Muborak davrida olib borilgan tashqi siyosatda namoyon bo’lgan yana bir o’lchov xalqaro terrorizmga qarshi kurash edi. Misr uchun bu muammo 1990-yillarda kuchaygan. Radikal islomga qarshi chiqish 2001 yilda AQShda yuz bergan teraktlar va Misr ishtirokchisiga aylangan «terrorizmga qarshi global urush» e’lon qilingandan so’ng yangi darajaga ko’tarildi. Ushbu davrda al-Qoida Misrni “global jihod” yo’nalishlaridan biri sifatida ko’rib chiqdi. Misr hukumatining xatti-harakatlari va ushbu mamlakatga qarshi uyushtirilgan terrorchilik harakatlari natijasida qandaydir tarzda Al-Qoida va “global jihod” bilan identifikatsiya qilingan ilgari noma’lum guruhlar aniqlandi.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Билан В. «Братья-мусульмане» и парламентские выборы в Египте. – Институт Ближнего Востока, 14 декабря 2010 г. - http://www.iimes.ru/?p=11819

2. «Братья-мусульмане» прорвались в парламент. – РИА Новости, 09.12.2005. - https://www.kommersant.ru/ doc/633805

3. Ёвкочев Ш.А. Египет: влияние радикальных исламистских организаций и движений на социально- политическую ситуацию. // «Восток», М., 2007 г., № 6, с. 116-123. С. 123.

4. Конституция Арабской Республики Египет, одобренная на референдуме 11 сентября 1971 года, с изменениями и дополнениями, внесенными в ходе референдума 22 мая 1980 года. Цит по: Сапронова М.А. Египет: 90 лет конституционных трансформаций (1923- 2013). - М.: Институт Ближнего Востока, 2014. 292 с. С. 144-172.

5. Сюкияйнен Л. Конституционный статус шариата как источника законодательства в арабских странах. // Право в современном мире. Национальный исследовательский университет «Высшая школа экономики». 15.12. 2016. - https://law-journal.hse.ru/ data/2016/12/15/1111613970/сюкияйнен.pdf

6. Ahmadian H. Egyptian Foreign Policy Identities. // Iranian Review of Foreign Affairs, Vol. 5, No. 3, Fall 2014, pp. 5-31. - http://irfajournal.csr.ir/WebUsers/irfajournal/ UploadFiles/OK/139409021334175000003-F.pdf

7. Arian A. Egypt and the Palestinian question. – Al Jazeera, 4 Dec. 2011. - https://www.aljazeera.com/indepth/ opinion/2011/02/20112512042978473.html

8. Black I. Mubarak under pressure. // Guardian, 30 November 2017. - https://www.theguardian.com/world/2008/ jan/25/egypt.israelandthepalestinians1

9. Full text of joint statement on UAE and Israel normalizing ties. -https://www.arabnews.com/node/1718951/ middle-east

10. Hamzawy A., Brown N. The Egyptian Muslim Brotherhood: Islamist Participation in a Closing Political Environment. - Carnegie Endowment for International Peace, 2010. - https://carnegieendowment.org/files/muslim_bros_ participation.pdf

11. Kenyon P. Egypt’s Mubarak: A Cautious, Heavy- Handed Ruler. NPR (USA). February 11, 2011. - https://www. npr.org/2011/02/11/133665161/egypts-mubarak-a-cautiousheavy- handed-ruler

12. Khairi Abaza. Political Islam and Regime Survival in Egypt. Washington Institute for Near East Policy (USA), January 2006. - https://www.washingtoninstitute.org/html/ pdf/PolicyFocus51.pdf

13. Makovsky D. Reviewing Egypt’s Gains from Its Peace Treaty with Israel. – The Washington Institute, March 7, 2011. - https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/ view/reviewing-egypts-gains-from-its-peace-treaty-withisrael

14. Mubarak: Hamas members from Gaza broke into Egypt prisons. – Middle East Monitor, 27 Dec. 2018. - https:// www.middleeastmonitor.com/20181227-mubarak-hamasmembers- from-gaza-broke-into-egypt-prisons/

15. Mubarak orders opening of Rafah crossing into Gaza. – France24, 01.06.2010. - https://www.france24.com/ en/20100601-mubarak-orders-rafah-border-crossing-openedgaza- strip-aid-egypt

16. Shama N. The Foreign Policy of Egypt under Mubarak: the Primacy of Regime Security. - School of International Relations University of St. Andrews, 2008. 304 p.

17. Surkes S. Netanyahu proposed settling Palestinians in Sinai, Mubarak says. //

18. The Mubarak regime. – Encyclopedia Britannica. - https://www.britannica.com/place/Egypt/The-Mubarakregime

19. Times of Israel, 30 November 2017. - https://www. timesofisrael.com/netanyahu-proposed-settling-palestiniansin- sinai-mubarak-says/

20. Treaty of Peace between the Arab Republic of Egypt and the State of Israel. - UN Peacemaker. -https://peacemaker. un.org/sites/peacemaker.un.org/files/EG%20IL_790326_ Egypt%20and%20Israel%20Treaty%20of%20Peace.pdf

21. Treaty of Peace between the State of Israel and the Hashemite Kingdom of Jordan. - UN Peacemaker. -https:// peacemaker.un.org/sites/peacemaker.un.org/files/IL%20 JO_941026_PeaceTreatyIsraelJordan.pdf

Tegishli maqolalar

Numonjon TURAEV, ИМОМ БУХОРИЙНИНГ ЖАРҲГА ОИДУСЛУБИ («АТ-ТАРИХ АЛ-КАБИР»АСАРИДАГИ «МУНКАР АЛ-ҲАДИС»ВА «МАТРУК АЛ-ҲАДИС» ИБОРАЛАРИМИСОЛИДА) , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

O‘ktam PALVANOV, САЪДУДДИН ТАФТАЗОНИЙ – ИККИНЧИШАРҚ РЕНЕССАНСИ ҚОМУСИЙ ОЛИМИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Davronbek H. QODIROV, ҒАЗЗОЛИЙНИНГ “АЛ-ҚИСТОСУ-Л-МУСТАҚИМ” (ТЎҒРИ ТАРОЗИ) АСАРИДА БИЛИШ НАЗАРИЯСИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 3 (2021)

Muxriddin JO‘RAYEV , XATIB  BAG‘DODIYNING “AL­JOME” ASARIDA  RIHLA  MASALASI AKS  ETISHI , Islom ziyosi: Jild 9 № 1 (2026)

Saidmukhtor OKILOV, АБУЛ МУЪИН НАСАФИЙ ИЛМИЙМЕРОСИДА АҚИДАДА АДАШГАНОҚИМЛАРГА РАДДИЯЛАР(«БАҲР АЛ-КАЛОМ» АСАРИ АСОСИДА) , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Muhabbatxon AGZAMOVA, HADIS TO‘PLAMLARIDA  AXLOQ VA TARBIYAGA  OID TERMINLARNING  LUG‘AVIY VA  ISTILOHIY TAHLILI , Islom ziyosi: Jild 8 № 4 (2025)

Barot M. AMONOV, БАДРУДДИН АЙНИЙ МАЪНАВИЙ МЕРОСИНИНГ ҲАДИСШУНОСЛИКДАГИ ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 3 (2022)

Zarif XIDIROV, ИЗЗУДДИН ИБН АЛ-АСИРНИНГ ҲАЁТИ ВА ИЖОДИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Bekzodbek MUKHTAROV, «АЛ-ФИҚҲ АН-НОФЕЪ» АСАРИ ҚЎЛЁЗМАЛАРИНИНГ КОДИКОЛОГИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Zukhra ARIPOVA, ЎРТА АСР МИСР ТАРИХЧИЛАРИ ҲАҚИДА , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.