Mualliflar

  • Guzal KADIROVA Tashkent State University of Oriental studies Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2021/1/45-52

Kalit so‘zlar:

: tashqi siyosat Husni Muborak islom omili ichki va tashqi siyosiy vaziyat Falastin-Isroil mojarosi xalqaro terrorizm Al-Qoida “global jihod”.

Annotasiya

Maqolada sobiq davlat rahbari A.Sodat radikal islomchilar tomonidan o’ldirilganidan keyin H.Muborak tomonidan xalqaro miqyosda islomiy birdamlik bilan bevosita bog’liq tashqi siyosati tufayli meros bo’lib o’tgan qiyin ichki va tashqi siyosiy vaziyat ko’rib chiqiladi. H. Muborakning tashqi siyosati ichki siyosatning davomi edi. U islomchilar orasida tarafdorlarini jalb qilishga, shu bilan birga, islomiy muxolifatni kuchsizlantirish uchun repressiyalardan keng foydalanishga harakat qildi va shu bilan birga, mamlakatning islomiy xarakterini ko’rsatish uchun ishlab chiqilgan davlat islomini targ’ib qilish siyosatini olib borishga va shu tariqa tashabbusni islomiy muxolifatdan tortib olishga intildi. Misrning arab va islom dunyosidagi mavqeini tiklagan X.Muborak, hukmronligining so’nggi o’n yilligida Falastin- Isroil mojarosiga qarshi muvaffaqiyatsiz qadamlar natijasida yana uning yo’nalishi tanqidiga uchradi. Bu mamlakat ichidagi qarama-qarshiliklarning kuchayishiga qaratilgan edi va H. Muborak o’z hukmronligining so’nggi bosqichida hal qilishga uringan dilemma klassik «demokratiya paradoksiga» o’xshab qoldi, demokratlashtirish jarayonlari boshlanishi esa islomiy kuchlarni kuchaytirishga sabab bo’ldi. Islomiy omil X. Muborak davrida olib borilgan tashqi siyosatda namoyon bo’lgan yana bir o’lchov xalqaro terrorizmga qarshi kurash edi. Misr uchun bu muammo 1990-yillarda kuchaygan. Radikal islomga qarshi chiqish 2001 yilda AQShda yuz bergan teraktlar va Misr ishtirokchisiga aylangan «terrorizmga qarshi global urush» e’lon qilingandan so’ng yangi darajaga ko’tarildi. Ushbu davrda al-Qoida Misrni “global jihod” yo’nalishlaridan biri sifatida ko’rib chiqdi. Misr hukumatining xatti-harakatlari va ushbu mamlakatga qarshi uyushtirilgan terrorchilik harakatlari natijasida qandaydir tarzda Al-Qoida va “global jihod” bilan identifikatsiya qilingan ilgari noma’lum guruhlar aniqlandi.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Билан В. «Братья-мусульмане» и парламентские выборы в Египте. – Институт Ближнего Востока, 14 декабря 2010 г. - http://www.iimes.ru/?p=11819

2. «Братья-мусульмане» прорвались в парламент. – РИА Новости, 09.12.2005. - https://www.kommersant.ru/ doc/633805

3. Ёвкочев Ш.А. Египет: влияние радикальных исламистских организаций и движений на социально- политическую ситуацию. // «Восток», М., 2007 г., № 6, с. 116-123. С. 123.

4. Конституция Арабской Республики Египет, одобренная на референдуме 11 сентября 1971 года, с изменениями и дополнениями, внесенными в ходе референдума 22 мая 1980 года. Цит по: Сапронова М.А. Египет: 90 лет конституционных трансформаций (1923- 2013). - М.: Институт Ближнего Востока, 2014. 292 с. С. 144-172.

5. Сюкияйнен Л. Конституционный статус шариата как источника законодательства в арабских странах. // Право в современном мире. Национальный исследовательский университет «Высшая школа экономики». 15.12. 2016. - https://law-journal.hse.ru/ data/2016/12/15/1111613970/сюкияйнен.pdf

6. Ahmadian H. Egyptian Foreign Policy Identities. // Iranian Review of Foreign Affairs, Vol. 5, No. 3, Fall 2014, pp. 5-31. - http://irfajournal.csr.ir/WebUsers/irfajournal/ UploadFiles/OK/139409021334175000003-F.pdf

7. Arian A. Egypt and the Palestinian question. – Al Jazeera, 4 Dec. 2011. - https://www.aljazeera.com/indepth/ opinion/2011/02/20112512042978473.html

8. Black I. Mubarak under pressure. // Guardian, 30 November 2017. - https://www.theguardian.com/world/2008/ jan/25/egypt.israelandthepalestinians1

9. Full text of joint statement on UAE and Israel normalizing ties. -https://www.arabnews.com/node/1718951/ middle-east

10. Hamzawy A., Brown N. The Egyptian Muslim Brotherhood: Islamist Participation in a Closing Political Environment. - Carnegie Endowment for International Peace, 2010. - https://carnegieendowment.org/files/muslim_bros_ participation.pdf

11. Kenyon P. Egypt’s Mubarak: A Cautious, Heavy- Handed Ruler. NPR (USA). February 11, 2011. - https://www. npr.org/2011/02/11/133665161/egypts-mubarak-a-cautiousheavy- handed-ruler

12. Khairi Abaza. Political Islam and Regime Survival in Egypt. Washington Institute for Near East Policy (USA), January 2006. - https://www.washingtoninstitute.org/html/ pdf/PolicyFocus51.pdf

13. Makovsky D. Reviewing Egypt’s Gains from Its Peace Treaty with Israel. – The Washington Institute, March 7, 2011. - https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/ view/reviewing-egypts-gains-from-its-peace-treaty-withisrael

14. Mubarak: Hamas members from Gaza broke into Egypt prisons. – Middle East Monitor, 27 Dec. 2018. - https:// www.middleeastmonitor.com/20181227-mubarak-hamasmembers- from-gaza-broke-into-egypt-prisons/

15. Mubarak orders opening of Rafah crossing into Gaza. – France24, 01.06.2010. - https://www.france24.com/ en/20100601-mubarak-orders-rafah-border-crossing-openedgaza- strip-aid-egypt

16. Shama N. The Foreign Policy of Egypt under Mubarak: the Primacy of Regime Security. - School of International Relations University of St. Andrews, 2008. 304 p.

17. Surkes S. Netanyahu proposed settling Palestinians in Sinai, Mubarak says. //

18. The Mubarak regime. – Encyclopedia Britannica. - https://www.britannica.com/place/Egypt/The-Mubarakregime

19. Times of Israel, 30 November 2017. - https://www. timesofisrael.com/netanyahu-proposed-settling-palestiniansin- sinai-mubarak-says/

20. Treaty of Peace between the Arab Republic of Egypt and the State of Israel. - UN Peacemaker. -https://peacemaker. un.org/sites/peacemaker.un.org/files/EG%20IL_790326_ Egypt%20and%20Israel%20Treaty%20of%20Peace.pdf

21. Treaty of Peace between the State of Israel and the Hashemite Kingdom of Jordan. - UN Peacemaker. -https:// peacemaker.un.org/sites/peacemaker.un.org/files/IL%20 JO_941026_PeaceTreatyIsraelJordan.pdf

Tegishli maqolalar

Zukhra ARIPOVA, ЎРТА АСР МИСР ТАРИХЧИЛАРИ ҲАҚИДА , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Nozim MAMATAKHUNOV, АБУ БАКР ИЁДИЙ АБУ ҲАНИФА ИМОМ АЪЗАМНИНГ СОДИҚ ИЗДОШИ СИФАТИДА , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Akbar KAZAKBAYEV, АЛ-МУЪИЗЗИЙНИНГ “ТАСРИФ АЛ АФЪАЛ” АСАРИ ВА УНДАГИ ФЕЪЛ БОБЛАРИНИНГ ТАСНИФЛАШ УСЛУБИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 1 (2022)

Xabibullo SAGDIYEV, ИСЛОМДА СУННИЙЛИКНИНГ ШАКЛЛАНИШ ТАРИХИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 1 (2019)

Ramzjon Raximdjanovich ISAKDJANOV, МЕТАФИЗИКА ВА ОЛАМНИ ТАЛҚИН ҚИЛИШДА ИБН СИНО ЭКЗОТЕРИКАСИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 2 (2026)

Ilkhomjon I. BEKMIRZAEV , IBN SINO VA UNING QURYON SURALARINI TUSHUNISH FALSAFASI , Islom ziyosi: Jild 9 № 3 (2026)

Mirzaqul Xidirovich NORQOBILOV, САЪДУДДИН ТАФТАЗОНИЙНИНГ “ШАРҲ АЛ-АҚОИД” АСАРИДА ИРОДА-ИХТИЁР ЭРКИНЛИГИ ВА АХЛОҚИЙ ТАНЛОВ МАСАЛАСИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 1 (2021)

Doston MUSTAFAYEV, САЙЙИД ШАРИФ ЖУРЖОНИЙНИНГ ҚУРЪОН ИЛМЛАРИГА ОИД АСАРЛАРИНИНГ МАНБАШУНОСЛИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 3 (2022)

Numonjon TURAEV, ИМОМ БУХОРИЙНИНГ ҲАДИС САНАДИДАГИ БОҒЛАНИШ ВА УЗИЛИШ БАЁНИГА ОИД АТАМАЛАРНИ ҚЎЛЛАШ МЕТОДИ (“АТ-ТАРИХ АЛ-КАБИР” АСАРИ МИСОЛИДА) , Islom ziyosi: Jild 3 № 1 (2020)

Odiljon ERNAZAROV, DINIY OZCHILIK SHAROITIDA MUSULMON JAMOALARINING IJTIMOIY INTEGRATSIYALASHUV XUSUSIYATLARI , Islom ziyosi: Jild 9 № 2 (2026)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.