DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2024/1/69-77Kalit so‘zlar:
муроса “компромисс” муроса тамойиллари интегрaция маданий парадигма этноанъана оилавий муносабатлар авлодлараро муносабатлар.Annotasiya
Ушбу мақолада бугунги шиддатли ижтимоий жараёнларда инсонларнинг ўзаро муносабатларида асосий омил сифатида “муроса” тушунчаси ўта муҳим воқеликка айланаётганлиги изоҳланган. Миллий, этник ва халқаро муносабатларнинг янги мазмун касб этиши, дунёнинг турли бурчакларида турли кўринишлардаги жамиятнинг барча соҳаларидаги манфаатлар тўқнашувлари кўзга ташланиши, қийин вазиятга тушган одамларнинг ҳимоясини таъминлаш, уларнинг инсонийлик шарафини сақлаб қолиш, айнан муросаю мадора масаласи билан боғлиқлиги уни фалсафа фани нуқтаи назаридан ҳам долзарблигини белгилаб бериши келтирилган. Замонавий луғатларда ҳамда Европада “муроса” сўзининг синоними сифатида “компромисс” атамаси ҳам қўлланилишига тўхталиб ўтилган.
Ушбу мақола муросанинг ижтимоий тамойиллари асосини миллий ва умуминсоний тамойиллар асосига қурилганлиги ва оилада муроса муносабатларини мустаҳкамлашга хизмат қиладиган амалий материал бўлиб хизмат қилади. Методик асос сифатида тарихий ва қиёсий таҳлиллар ва хорижий тажриба материаллари тизимлаштириб олинган бўлиб, бугун инсоният тараққиёти шундай бир тарихий босқичга қадам қўйдики, энди ҳеч бир халқ, миллат, давлат, ўзаро алоқага, кенг интегрaцияга киришмай, муроса тамойилларига амал қилмасдан умумжаҳон тараққиётига ўзининг ҳиссасини қўшмай, глобал муаммоларни ҳал этишда қатнашмай ҳамда умуминсоний нормалардан, бойликлардан, ютуқлардан, қадриятлардан фойдаланмай ривожлана олмаслиги фактик далиллар келтирилган.
Оилавий муносабатларда ижтимоий аҳамиятга эга “муроса” тамойиллари ўзининг қандай имманент (илдиз ёки ўзак) хусусиятларига эга? Ўзбек оиласи нисбатан қандай белгилари билан бошқа ижтимоий муносабатлардан ажралиб туради ёки улар билан интегрaцияга киришади? Улар ижтимоий детерминизм қонунларига бўйсунадими ёки мутлақ мустақил воқеликларми? Улардаги миллий ва умуминсоний белгилар оила институти ҳаётига қандай ва нималар орқали таъсир этади? Уларни ўлчаш имкони ва механизмлари борми? Тан олишимиз керакки, мазкур саволларнинг барчасига қониқарли жавоб бериш қийин, чунки бу масалалар ижтимоий фалсафада, оилашуносликда кун тартибига қўйилмаган, ҳали муҳокама қилинмаган.
Мазкур мақолада тўпланган манбалар ва эмпирик тадқиқот материалларга таяниб, муаллифлар томонидан юқоридаги саволларга асосли жавоблар илмий асосланиб, оилавий муосабатларда муросанинг янги қирралари тадқиқ этилган.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Abdusamatov H. (2021). Oila institutiga nikohdan tashqari munosabatlar ta’sirining izhtimoij-psihologik hususijatlari. – Toshkent: Fan va tehnologijalari nashirijot matbaa uji.
2. Absattorov, B. (2019). Shahs ma’naviy-ahloqiy barkamolligi mezonlarining falsafij talqinlari. Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaha.
3. Absattorov, B. M. (2022). Tasavvuf–o’z-o’zini takomillashtirish va haqiqatni bilish yo’li sifatida. Gospodarka i Innowacje., 30, 167-173.
4. Absattorov, B. M. (2019). Spiritual And Moral Development Of The Person In Modern World. Central Asian Problems of Modern Science and Education, 4(2), 167-173.
5. Alibekov S. (2003). Ma’naviyatimiz durdonalari. –Toshkent: O’zDZhTU.
6. Vikipedija. (b.d.). URL : http.www.
7. Gumerov G. (2012). Semejnye konflikty: Profilaktika i lechenie. –Moskva: Statist'.
8. Djuzhiker H. (1961). National Character and National Stereotypes. –Amsterdam.
9. Ijhtimoiy. (b.d.). www https://ijtimoiy fikr.uz/.
10. Kurpatov A. (2007). Konflikty v sem'e. –Moskva: Olma Media Grupp.
11. Mansur A. (2012). Qur’oni Karim ma’nolorining tarzhima va tafsiri (T. 4). –Toshkent: Sharq.
12. MAMARASULOVICH, A. B. (2021). Barkamol joshlarni tarbijalashda ma’naviy-ahloqiy mezon va meyorlarning o’rni. ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI ILMIJ HABARNOMA.
13. Mamarasulovich, A. B., & Ismoil o‘g‘li, T. M. (2023). GENETIC MARKERS AND EVOLUTIONARY MANIFESTATIONS OF THE “NAFS” CONCEPT. World Bulletin of Social Sciences, 29, 16-19
14. Munavvarov Q. (1994). Oila pedagogikasi. –Toshkent: O’qituvchi.
15. Nishonova O. (2013). O’zbek etnomadaniyatining estetik mohiyati. –Toshkent: Fan.
16. Platon. (1991). Sobranie sochineniy. –Moskva: Misl.
17. PQ3160. (2017). “Ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish va sohani rivojlantirishning jangi bosqichga ko’tarish to’g’risida”gi qaror. –Toshkent.
18. Ro’zieva R. (2011). Jamiyatning ma’naviy yangilanishi: milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg’unligi. –Toshkent: Falsafa va huquq.
19. Sikevich Z. (1999). Sociologiya i psihologiya natsionalnih otnosheniy. –Sankt-Peterburg: Piter.
20. Soldatova G. (1998). Psihologiya mejetnicheskoy napryajonnosti. –Moskva: Knijniy mir.
21. Statistika (b.d.). www.statistika.uz.
22. Ubajdullaeva R. (2012). Semya v Uzbekistane. –Toshkent.
23. Hajitmetov A. (1996). O’gitlar olami//Oila bir gulshanki... Toshkent: O’qituvchi.
24. Hoshimov K, Nishonova S, Inomova M. (1996). O’rta Osiyoda pedagogik fikr taraqqiyotidan lavhalar. –Toshkent: Fan.
25. Yusuf, Sh. M. (2012). Bahtiyor oila. –Toshkent: Sharq.
26. Qobulova D. (2008). O’zbekiston Respublikasi Oila va Mehnat kodekslarining gender ekspertizasi. –Toshkent: Osiyo Taraqqiyot Banki.
27. Kakhkhorova, M. M., & Farfiev, B. A. (2023). Family is the Cradle of Values That Ensure the Eternity of Life and Continuity of Generations. Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences and Humanities, 24, 55-60
28. Qaxxarova, M., & Raximshikova, M. (2023). PROBLEMA VOSPITANIYA I FORMIROVANIYA SOZNANIYA I MYShLENIYA MOLODEJI. Farg‘ona davlat universiteti ilmiy jurnali, (1), 169-174.
29. Qakharova, M. (2023). BIOETHICS AS A PRACTICAL PHILOSOPHY OF HUMAN LIFE ACTIVITY. World Bulletin of Social Sciences, 23, 24-29.
30. Qaxxorova, M. (2022). Ma’naviy tarbiya strategiyasi/Islom tafakkuri.

