DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2024/1/86-93Kalit so‘zlar:
Turkiy Davlatlar Tashkiloti Turkiy kengash mintaqaviy tashkilot Turkiy tilli davlatlar Markaziy Osiyo Yangi O‘zbekiston Islom dunyosi Turkiya erkin savdo zonasi Yevroosiyo makoni.Annotasiya
Ushbu maqolada Turkiy davlatlar tashkiloti, uning rivojlanish bosqichlari va O‘zbekistonning tashkilot doirasidagi ishtiroki yoritilgan. Shuningdek, Turkiy davlatlar tashkiloti doirasidagi yaqin hamkorlik, hozirgi geosiyosiy keskinlik va buning natijasida jahon siyosatidagi notinchlik siyosiylashtirilmagan va noharbiy tashkilotlarning ahamiyati ortib borishida Markaziy Osiyo mintaqasi mamlakatlari uchun muqobil platforma bo‘lishi tahlil qilingan. Bundan tashqari, tashkilot doirasida hamkorlikni rivojlantirish integratsiya bo‘ladimi yoki qandaydir sa’y-harakatlarni muvofiqlashtirishmi, xullas, o‘zaro fikr almashinuv uchun qulay platforma bo‘lib xizmat qilishi yoritib berilgan.
Turkiy mamlakatlar yangi tashkilotining asosiy vazifasi shundaki, endi son emas, balki sifat ustida ish olib boriladi. Muxtasar qilib aytganda, a’zo davlatlar manfaatlariga haqiqatan ham juda mos keladigan sohalarga e’tibor qaratish va bu boradagi asosiy yo‘nalishlarga urg‘u berish lozim. Agar ushbu sohalarda yaxshi natijalarga erishilsa, bugungi kunda ustuvor bo‘lgan boshqa sohalarni rivojlantirish osonroq kechadi. Masalan, birinchi bosqichda iqtisodiy hamkorlik, transport yo‘laklarini yaratish, ushbu mamlakatlarda ishlab chiqarish quvvatlarini rivojlantirish uchun texnologiyalar almashinuvi masalalariga ko‘proq e’tibor qaratilsa, bu sarmoyaviy hamkorlik manfaatlariga javob beradi. Shundan so‘ngina huquqni muhofaza qilish organlarining hamkorligi, xavfsizlik sohasidagi hamkorliklarni ko‘rib chiqish mumkinligi bayon qilingan.
Turkiy mamlakatlar bilan aloqalarni rivojlantirish Yangi O‘zbekiston tashqi siyosatining muhim jihati hisoblanadi. O‘zbekiston va Turkiy davlatlar tashkiloti mamlakatlarini azaldan nafaqat madaniyat, til, ma’naviyat mushtarakligi, balki an’anaviy do‘stlik va o‘zaro manfaatli hamkorlikka asoslangan munosabatlar bog‘lab turadi. Tashkilot doirasida hamkorlikni rivojlantirishda integratsiya bo‘ladimi yoki qandaydir sa’y-harakatlarni muvofiqlashtirishmi, xullas, o‘zaro fikr almashinuv uchun qulay platforma bo‘lib xizmat qiladi. Qandaydir chuqur integratsiya haqida hali biror narsa deyish qiyin. Ammo ushbu bosqichda a’zolar tashkilot doirasidagi bunday integratsiyaga tayyor emasligi aniq. Shunga qaramay, gap maqolada qo‘shma loyihalarni amalga oshirish, ayrim tashabbuslarni ilgari surish va muayyan tashqi siyosiy vazifalarni bajarish uchun bir-birining imkoniyatlaridan foydalanish haqida ketmoqda.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
Abbott, K., & Snidal, D. (2009). Strengthening International Regulation Through Transnational New Governance: Overcoming the Orchestration Deficit. // Vanderbilt Journal of Transitional Law(42(2),). – PP. 501–578.
Abbott, K., & Snidal, D. (2010). International Regulation without International Government: Improving IO Performance through Orchestration. // The Reviyew of International Organizations, 5(3). – PP. 315–344.
Akçay, E., Alimukhamedov, F. (2012). Reevaluating Contemporary “Diaspora Policy” of Turkey. // Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1). – PP. 103–115.
Barkin, J. & Cronin, Bruce. (1994). The state and the nation: Changing norms and the rules of sovereignty in international relations. // International Organization. 48. – C. 107–130.
Berdiyev , B. (2020). Central Asia: International Relations as a Factor of Regional Stability and Integration. // The American Journal of Political Sciyence Law and Criminology (2(10)). – C. 118–122.
Farmonov , R. (2004). O‘zbekiston Respublikasi siyosiy tizimining shakllanishi va G‘arb tajribasi. – Toshkent : TDPU, 2004.
Gadjiyev, A. (2016). Gadjiyev A. Problemi i perspektivi integratsii tyurkskogo mira: sozdaniye Delovogo soveta tyurkoyazichnix stran. – [Elektronniy resurs], 10-11. URL : http://www.iimes.ru/rus/stat/2011/23-10-11b.htm (data obrasheniya: 05.09.2016).
Hasan, C. (17 October 2011 g.). Cooperation Council of Turkic Speaking States summit. // Today’s Zaman. – 2011. – PP. 44–48.
Jo‘rayev, S. (2007). O‘zbekiston Respublikasi tashqi siyosati va diplomatiyasi // o‘quv qo‘llanma. – Toshkent : Akademiya, 2007.
Mehmet, D. (2009). “Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi: Yolun Neresindeyiz?” – Istanbul: USAK, 2009.
Meşküre, Y. (17 September 2010 g.). Türk Konseyi.// Yüzyıl Türkiye Enstitüsü, 21.
Mirziyoyev, S. M. (2021). Yangi O‘zbekiston strategiyasi. –Toshkent : O‘zbekiston, 2021.
Muhammadsiddiqov , M. M. (2013). Zamonaviy xalqaro munosabatlarning mintaqaviy jihatlari. – Toshkent : Toshkent davlat sharqshunoslik instituti, 2013.
Nazirov , M. (2016). Some thoughts on the study of the evolution of political processes in Uzbekistan in 1989-1991. // The Strategiyes of modern sciyence development: Proceyedings of the XI International sciyentific-practical conference. – North Charleston, USA : CreateSpace. – PP. 60 – 65.
Newton, K., Deth, J.W.,. (2010). Foundations of Comparative Politics: Democraciyes of the Modern World. // (izd. Second Edition). – New York : Cambridge University Press, 2010.
Sobirov , J. A. (2023). THEORETICAL BASIS OF THE DEVELOPMENT OF FOREIGN POLICY OF STATES. // EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR), (12), 297–299. URL : https://eprajournals.net/index.php/IJMR/arti
Sobirov, J. (2020). International Relations Betweyen Turkic Speaking States. The American Journal of political Sciyence Law and Criminology, 2(12). – 2020. – PP. 144 – 149. – URL : https://doi.org/10.37547/tajpslc/Volume02Issue12-22
Yovkochev, S. A. (2018). The Influyence of “religious factor” on Ethno-Political and Confessional Conflicts in Muslim Countriyes. //The light of Islam(1), 18-30. – T., 2018.
Abiyesova , N. (2003). Tursiya - Sentralnaya Aziya: vchera i segodnya / N. Abiyesova // . Kazaxstan-Spektr. – 2003.
Vasilev, A. D. (2013). Rossiyevedeniye v Tursii // Materiali «kruglogo stola» Rossiysko-turetskiye otnosheniya: 2002-2012 g. – Moskva : MGIMO - Universitet, 2013.
Vaxitova , G. A. (2011). Vzaimodeystviye stran Sentralnoy Azii s Turetskoy Respublikoy (nachalo 1990-x - 2009 gg.): avtoref. dis... kand. ist. nauk. – Bishkek, 2011.
Dyakova , N. A. (1998). Pogranichnie, territorialno-etnicheskiye problemi sredneaziatskix gosudarstv SNG i yevropeyskaya stabilnost. Moskva : RAN, 1998.
Li, Yu. (1999). Tursiya i tyurkskiye narodi SNG: sotrudnichestvo v sfere kulturi i obrazovaniya. //Rossiya i Tursiya na poroge XXI veka. – Moskva, 1999.
Mirziyoyev, Sh. M. (2017). Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. – Toshkent : O‘zbekiston ; NMIU, 2017.
Parubochaya, Ye. F. (2011). Sammiti tyurkskix gosudarstv (1992-2001 gg.): realnaya platforma dlya sblijeniya? . Vestnik Volgogradskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriya 4.Istoriya. Regionovedeniye. Mejdunarodnie otnosheniya.(№ 1 (19).), 113-121.
Parubochaya, Ye. F. (2016). Integratsiya tyurkskogo mira na sovremennom etape. Manuskript, 6(68), 147-151.
Parubochaya, Ye. F. (2011). Sammiti tyurkskix gosudarstv (2006-2010 gg. ): realnaya platforma dlya sblijeniya stran. // Vestnik Volgogradskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriya 4: Istoriya. Regionovedeniye. Mejdunarodnie otnosheniya,(2). Volgograd, 2011. – S. 98 – 105.
Urazova, Ye. I. (2012). Tursiya segodnya: ekonomicheskoye sotrudnichestvo so stranami Yujnogo Kavkaza i Sentralnoy Azii. – Moskva : MBA, 2012.
Urazova, Ye. I. (2003). Ekonomicheskoye sotrudnichestvo Tursii i tyurkskix gosudarstv SNG. – Moskva : IIIiBV, 2003.
Chesnokov, A. V. (2005). Pantyurkizm v obshestvenno-politicheskoy jizni Azerbaydjana i tyurkoyazichnix stran Sentralnoy Azii (90-ye godi XX - nachalo XXI veka): dis. ... kand. ist. nauk. – Ivanovo, 2005.

