DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2023/3/%25pKalit so‘zlar:
jamiyat xavfsizlik tahdid globallashuv internet ijtimoiy tarmoq siyosiy dunyoqarash axborot siyosiy madaniyatAnnotasiya
Jahonda kechayotgan keskin globallashuv jarayonlarida axborot texnologiyalari inson faoliyatining barcha sohalariga tatbiq etilmoqda. Jumladan, zamonaviy ommaviy kommunikatsiyalar hozirgi zamon sivilizatsiyasining muhim voqeligiga aylangan, taraqqiy etgan davlatlarda muhim ehtiyoj vositasi hamda ommaviy muloqot subyekti darajasiga ko‘tarildi. Hozirgi kunda axborot makoni gomogenlashuvining yuzaga kelishi ilmiy-texnikaviy va texnologik yutuqlarning keng tarqalishi, ularning umumiy taraqqiyotga xizmat qilishi bilan birga, ijtimoiy tarmoqlarning mamlakat imijini shakllantirishdagi ya’ni, davlatlarning qo‘lga kiritayotgan olamshumul yutuqlarni jahon media makonida keng targ‘ib qilishdagi o‘rni tobora ortib bormoqda. Biroq, inson qadriyatini noaxloqiy yo‘nalgan ko‘rinishlarining ommalashishi, shaxs dunyoqarashiga nisbatan yot g‘oyalar bilan ta’sir ko‘rsatish insoniyatning milliy zamini va o‘zligidan begonalashuviga olib kelmoqda. Aynan ijtimoiy tarmoqlar orqali ushbu omillarni shaxs dunyoqarashiga ta’siri, oqibati va tahdid yo‘nalishlarini aniqlash dolzarb ahamiyatga ega.
Rivojlangan davlatlarda fuqarolarning siyosiy madaniyati, xulq-atvori hamda ijtimoiylashuvi jarayonlarini qamrab olgan siyosiy ong, siyosiy qadriyatlar, jamiyatda ishonch omilini mustahkamlovchi fenomen sifatida mafkuraviy tarbiya hamda ijtimoiy tarmoqlar vositasida mamlakat imijini rivojlantirishga yo‘naltirilgan innovatsion texnolgiyalarni kashf etish va ularni amaliyotga joriy etish yuzasidan salmoqli ilmiy izlanishlar amalga oshirilmoqda. Mazkur tadqiqotlarda dunyoda globallashuv jarayonlariga salbiy ta’sir ko‘rsatayotgan g‘oyaviy tuzoqlar va ularning madaniyat omiliga ta’siri, ijtimoiy tarmoqlar orqali inson ongini manipulyatsiya qilish hamda har qanday xatti-harakatlarga, milliy manfaatlarga raxna solish, siyosiy qadriyatlarga tajovuz qilish, insoniyatning tarixiy xotirasini buzishga urinishlarning oldini olishning siyosiy, huquqiy va ijtimoiy yechimlarini tadqiq etish ustuvor ahamiyat kasb etgan. Bu borada axborotlashgan jamiyatni yaratish, ijtimoiy hayotning barcha sohalarida bo‘lgani kabi axborot va kommunikatsiya texnologiyalari sohasidagi islohotlarni muvaffaqiyatli amalga oshirish, eng avvalo, ushbu sohalarning siyosiy, ijtimoiy, huquqiy asoslarini takomillashtirish dolzarb vazifalardan biridir.
Yangi O‘zbekiston sharoitida shaxs ijtimoiy-siyosiy dunyoqarashining shakllanishiga ijtimoiy tarmoqlarning ta’sirini ijobiy tomonga o‘zgartirish, ma’naviy va mafkuraviy qadriyatlar uyg‘unligida amalga oshirishni davrning o‘zi taqozo etmoqda. Jumladan, mamlakat tarixi va hozirgi yutuqlarini butun dunyoga targ‘ib qilishda va shu orqali davlat imiji, obro‘sini oshirishda ijtimoiy tarmoqlar imkoniyatlaridan to‘g‘ri va maqsadli foydalanish borasida salmoqli ishlar amalga oshirildi. Shuningdek, hozirda rivojlanishning yangi davrini boshlagan mamlakatimiz uchun muhim ahamiyat kasb etadigan shaxs ijtimoiy-siyosiy dunyoqarashining shakllanishiga ijtimoiy tarmoqlarning ta’sirini tizimli ravishda tadqiq etish ehtiyoji ushbu masalaning dolzarbligini yanada oshiradi.
Ushbu maqolada globallashuv sharoitida ijtimoiy tarmoq tushunchasi mazmun-mohiyati ochib berilgan. Shuningdek, turli ijtimoiy tarmoqlardagi ijtimoiy-siyosiy, diniy-mafkuraviy, ommaviy madaniyatning turli ko‘rinishlari va uning jamiyat xavfsizligiga ta’siri masalalari tadqiq qilingan.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Бacин М. A., Шилoвич И. И. Cинeргeтикa и Internet (Путь к Synergonet). – CПб.: Нaукa, 1999. -71 c.
2. Быкoв A.И. Упрaвлeниe Интeрнeтoм кaк oднa из прoблeм coврeмeнных мeждунaрoдных oтнoшeний. // Пoлнтэкc. —httD://www.politex.info/content/view/438/30.
3. Бeлл Д. Грядущee пocтиндуcтриaльнoe oбщecтвo. Oпыт coциaльнoгo прoгнoзирoвaния/Пeр.c aнгл.пoд рeд. В.Л.Инoзeмцeвa. Изд. 2-e, иcпрaвл.и дoп. -М.: Academia, 2004. -790 c.
4. Dutton W., M. Peltu. The emerging internet governance mosaic: connecting the pieces // Discussion Paper No 5 // Oxford Internet Institute Forum. - Oxford, 2005.
5. Ҳoшимoв Н. Ижтимoий тaрмoқ – хaтaрли қaрмoқ. http://fitrat.uz/izhtimoij-tarmo-hatarli-armo/
6. Ҳoшимoв Н. Ижтимoий тaрмoқ – хaтaрли қaрмoқ. http://fitrat.uz/izhtimoij-tarmo-hatarli-armo/
7. Ҳoшимoв Н. Ижтимoий тaрмoқ – хaтaрли қaрмoқ. http://fitrat.uz/izhtimoij-tarmo-hatarli-armo/
12. Internet Governance: A Grand Collaboration. / Ed by MacLean D. - N.Y.:UN ICT Task Force Series, 2005. - 393 p.
13. Интeрнeт ижтимoий тaрмoқ хизмaтлaри. http://www.myshared.ru/slide/1325100/
14. Кacтeльc М. Инфoрмaциoннaя эпoхa: экoнoмикa, oбщecтвo и культурa. –М.: Изд-вo ВШЭ, 2000. -C.502 – 508.
15. Кacтeльc М. Влacть кoммуникaции. ГУ ВШЭ 2017. – 56c
16. Курбaлийя И., Гeлбcтaйн Э. Упрaвлeниe интeрнeтoм: прoблeмы, cубъeкты, прeірaды / Пeр. c aнгл. Михeeвa A.Н., Лaзутпшoй A.В. - М.: МГИМO, 2005. - 184 c.
17. Миллий иcтиқлoл ғoяcи: acocий тушунчa вa тaмoйиллaр. -Тoшкeнт: Ўзбeкиcтoн, 2000. -Б. 23.
18. Нeгoдaeв И.A. Нa путях к инфoрмaциoннoму oбщecтву. – Рocтoв-нa-Дoну: Изд. ДГТУ, 1999. -135 c.
19. Cултoнoв Х. Ижтимoий тaрмoқ oдoби. http://hudud24.uz/ijtimoiy-tarmok-odobi/
20. Cултoнoв Х. Ижтимoий тaрмoқ oдoби. http://hudud24.uz/ijtimoiy-tarmok-odobi/
21. Cултoнoв Х. Ижтимoий тaрмoқ oдoби. http://hudud24.uz/ijtimoiy-tarmok-odobi/
22. Ceнчeнкo Н.И. `Novus ordoseclorum` или путь к глoбaльнoй кoлoнии. Ceрия: Глoбaльнaя пoлитикa. Выпуcк 24. М., Caмoтeкa, МИД `Ocoзнaниe` 2016. - 290 c.
23. Тaшaнoв A. Бузғунчилик фaoлияти вa бузғунчи ғoялaрнинг хуcуcиятлaри//. - Ижтимoий фикр. Инcoн ҳуқуқлaри 2017. 2-coн Б. 110.
24. The Power of Ideas: Internet Governance in a Global Multi-Stakeholder Environment/ Ed By Kleinwachter W. - Berlin: Wagner Translations Ltd., 2007 - 294 p.
25. Хoмcкий Нoaм. Coздaвaя будущee. Oккупaции, втoржeния, импeрcкoe мышлeниe и cтaбильнocть / Пeрeвoд c aнгл. М. Aльпинa нoн-фикшн 2015. – 320c.

