Mualliflar

  • Yunusjon Sh. AKHMEDOV Military - academic lyceum "Temurbeklar maktabi" of the state security service of the Republic of Uzbekistan Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2024/3/78-86

Kalit so‘zlar:

Globallashuv etno-milliy konfliktlar ommaviy axborot vositalari siyosiy kommunikatsiya hududiy yaxlitlik axborot siyosiy barqarorlik siyosiy beqarorlik geopolitik maqsadlar polietnik mamlakatlar konfliktogen muhit.

Annotasiya

Ushbu maqolada polietnik davlatlarning eng asosiy muammosi bo‘lgan milliy va etnik konfliktlar jarayoniga siyosiy kommunikatsiyaning muhim subyekti bo‘lgan ommaviy axborot vositalarining o‘ziga xos ta’siri turli mamlakatlar misolida qiyosiy tadqiq etilgan. Etno-milliy konfliktlarning barchasi strukturaviy jihatdan bir-biridan farq qilganligi uchun ularni matbuotda yoritish jarayonida yondoshuvlarning qanday bo‘lganligi va ularning natijalari haqida ma’lumotlar taqdim etilgan. Ommaviy axborot vositalarining faoliyati milliy-etnik konfliktlar davomida muayyan qoidalarga asoslanishi lozimligi, aks holda konflikt fazasini o‘zgarishiga jiddiy ta’sir etish mumkinligi solishtirma misollar orqali asoslab berilgan. Postsovet mintaqadagi etno-milliy konfliktlarning kelib chiqishidagi o‘zaro o‘xshashlik misolida ommaviy axborot vositalarining ulardagi ishtirokining salbiy jihatlari, ayrim mamlakatlardagi matbuotda konfliktogen xususiyatga ega ma’lumotlarning e’lon qilinishi oqibatida milliy va etnik barqarorlikka  bo‘layotgan tahdidlar qiyosiy tahlil qilingan.

Maqolada ommaviy axborot vositalarining polietnik mamlakatlardagi milliy barqarorlikka destruktiv ta’sir o‘tkazmasliklari uchun amal qilishi mumkin bo‘lgan ba’zi tavsiyalar ishlab chiqilgan bo‘lib, ularga rioya qilish orqali etno-milliy muhitni sog’lomlashtirish imkoniyati yuzaga kelishi asoslangan. Polietnik mamlakatlardagi ommaviy axborot vositalarining milliy-etnik konfliktlar davridagi samarali faoliyatidagi o‘ziga xos jihatlar mamlakatlarning hududiy yaxlitligi, siyosiy barqarorligini saqlab qolishga yordam berganligiga alohida e’tibor qaratilgan. Etnik mavzuda axborot yetkazuvchi manbalarning faoliyatida axborot oluvchilar tafakkurida konstruktiv qarashlarni shakllantirishni maqsad qilgan ma’lumotlar yetkazishning ahamiyati, etnojurnalistika prinsiplariga rioya qilishning muhim ahamiyatga ega ekanligi tahlil qilingan.

Polietnik mamlakatlardagi siyosiy tizim elementlarini samarali ishlashi uchun ommaviy axborot vositalarining bajarishi lozim bo‘lgan asosiy vazifalari mazmuni, ularni amalga oshirishda konfliktogen muhitni yuzaga keltirishdan saqlanishning ahamiyati muhokama qilingan. Ommaviy axborot vositalarining etno-milliy konfliktlarga ta’sirining konstruktiv va destruktiv jihatlariga yondoshuvni ko‘rsatish bilan bir qatorda qanday holatlarda matbuot o‘zining konstruktiv funksiyasini saqlab qolishi mumkinligiga oid takliflar berilgan.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Achkasov V. A. (2014). Etnopolitologiya: uchebnik dlya bakalavrov. Moskva : Yurayt.

2. Bokayev S. Rol SMI v sozdanii «atmosferi mira i soglasiya» pri osveshenii voprosov mejetnicheskogo xaraktera. URL : https://online.zakon.kz/

3. Vershinina N. V. Kurdskaya problema v sovremennoy Turtsii. URL : https://cyberleninka.ru/

4. Karimsakova R. D. (2010). Osveshay, no ne razjigay / Posobiye dlya jurnalistov. Almati : Fond «Ədіl sөz».

5. Klusova Yu.D. Osvesheniye etnokonfessionalnix konfliktov v sovremennoy presse Sudana. URL : https://age-info.com/

6. Lixachev V. (2002). Yazik vrajdi v oppozitsionnix politicheskix periodicheskix izdaniyax. Moskva : Sentr «Panorama».

7. Malkov V. K. Etnichnost i tolerantnost v sovremennix rossiyskix SMI. URL : https://eo.iea.ras.ru/

8. Morozova Ye. V. Osobennosti vozniknoveniya turetskoy jurnalistiki i yeyo vzaimodeystviya s politicheskoy vlastyu. URL : https://age-info.com/

9. Rostova N. Pervaya televizionnaya voyna. URL : http://www.yeltsinmedia.com/

10. Rtveladze E. V., Sagdullayev A. S. (2006). Sovremenniye mifi o dalekom proshlom narodov Sentralnoy Azii. Tashkent: Uzbekistan.

11. Savinov L. Natsionalniy vopros v Turtsii. URL : https://www.google.com/

12. Tishkov V. A., Shabayev Yu.P. (2011). Etnopolitologiya: politicheskiye funksii etnichnosti. Moskva : Izdatelstvo Moskovskogo universiteta.

13. Xubetsova Z. F. (2017). Politicheskaya kommunikatsiya. Teoriya, obrazovaniya opit. Moskva : Smeliy dizayn.

14. Chibirov L. A. O prichinax, vizvavshix osetino-ingushskoye protivostoyaniye. URL : https://cyberleninka.ru/

15. Chudinov A. P. (2009). Sovremennaya politicheskaya kommunikatsiya. Yekaterinburg : Uralskiy gosudarstvenniy pedagogicheskiy universitet.

16. Esenov M. Rol SMI v osveshenii etnicheskoy tematiki na primere publikatsiy jurnala «Sentralnaya Aziya i Kavkaz». URL : https://cyberleninka.ru/

17. Osetino-ingushskiy konflikt. URL : https://ru.wikipedia.org/

18. SMI k vostoku ot Grinvicha. Vek informatsii. Sbornik nauchnix statey. 2015. № 4. Sankt-Peterburgskiy gosudarstvenniy universitet.

19. Cottle S. (2000). Ethnik Minorities and the Media: Changing Cultural Boundariyes. Buckingham Open University Press. URL : https://www.researchgate.net/

20. Lolagul Kallixanova wasiyati. URL : https://www.youtube.com/

21. Teun A. van Dijk. New(s) racism: A discourse analytical approach. URL : https://discourses.org/

22. Myurrey D. Northern Ireland Chronicle – The Political Beat. URL : https://www.bbc.co.uk/

23. An “army” of illegal immigrants is arriving in the UK every year. URL : https://www.migrationwatchuk.org/

Tegishli maqolalar

Zoirkhuja ULMASKHUJAYEV, GLOBALLASHUV SHAROITIDA IJTIMOIY TARMOQ TUSHUNCHASI VA UNING JAMIYAT XAVFSIZLIGIGA TA’SIRI , Islom ziyosi: Jild 6 № 3 (2023)

Utkirbek HASANBOYEV, DINIY VAZIYATNI O‘RGANISH, TAHLIL ETISH VA BAHOLASHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI , Islom ziyosi: Jild 9 № 2 (2026)

Matluba YULDASHEVA, MILLIY  MAFKURA –  JAMIYATNI MODERNIZATSIYALASH  JARAYONINING ASOSIY  POYDEVORI , Islom ziyosi: Jild 8 № 2 (2025)

Matluba YULDASHEVA, GLOBALLASHUV SHAROTIDA HUQUQIY- DEMOKRATIK ISLOHOTLARDA LIBERAL MAFKURANING JAMIYATGA TA’SIRI , Islom ziyosi: Jild 8 № 1 (2025)

Odiljon ERNAZAROV, DINIY OZCHILIK SHAROITIDA MUSULMON JAMOALARINING IJTIMOIY INTEGRATSIYALASHUV XUSUSIYATLARI , Islom ziyosi: Jild 9 № 2 (2026)

Guzal SHARIPOVA, MALAYZIYA TARIXIDA  DINIY SINKRETIZM VA  MILLIY  O’ZIGA XOSLIKNING  SHAKLLANISHI , Islom ziyosi: Jild 9 № 1 (2026)

Rustam DJUMAEV, ZAMONAVIY IJTIMOIY-SIYOSIY O’ZGARISHLARNING DOLZARB MASALALARINI TRANSFORMATSI YASI , Islom ziyosi: Jild 4 № 2 (2021)

Timur SATTAROV, YOSH AVLODDA SIYOSIY BILIM TUSHUNCHALARI, MAZMUNI VA VAZIFALARINING NAZARIY ASOSINI IJTIMOIY-PSIXOLOGIK ASPEKTLARI , Islom ziyosi: Jild 8 № 1 (2025)

Bakhtiyor ARABOV, SIYOSIY  MADANIYATNING  JAMIYAT HAYOTIDAGI  O‘RNI VA  KORRUPSIYAGA QARSHI  KURASHDAGI AHAMIYATI , Islom ziyosi: Jild 8 № 3 (2025)

Timur Sobirovich SATTAROV, IJTIMOIY TARMOQLARNING TALABALARNING SIYOSIY TARBIYASIGA SALBIY TA'SIRINING PSIXOLOGIK FENOMENI , Islom ziyosi: Jild 9 № 2 (2026)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.