Mualliflar

  • Elyorbek TURDIMIRZAYEV Academy of Sciences Institute of History Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2024/3/12-20

Kalit so‘zlar:

Temuriylar mamluklar Samarqand Shom Halab Amir Temur Shohrux mirzo sulton Barquq sulton Faraj sulton Barsbay sulton Chaqmoq To‘xtamishxon Boyazid Yildirim elchi maktub.

Annotasiya

Temuriylar davri bilan bog‘liq manbalarning ko‘pi fors tilida bo‘lishi bilan birgalikda arab manbalarida ham bu davr bo‘yicha muhim ma’lumotlar mavjud. Xususan, temuriylar va mamluklar o‘rtasidagi munosabatlar ham keng va ancha batafsil yoritilgan. Bu ishimizda ko‘proq arab tarixchilarining asarlariga tayandik. Shaxsan Amir Temur bilan uchrashgan yoki u bilan bir davrda yashagan arab tarixchilarining asarlaridan foydalandik.

Ma’lumki, XIV asr oxiri XV asr boshida Movarounnahr, Dashti Qipchoq, Yaqin Sharq va Onado‘lida to‘rtta buyuk davlat bor edi. Bulardan birinchisi Movarunnahr va Eronda hukmron temuriylar, ikkinchisi Dashti Qipchoqda Oltin O‘rda xonligi, uchinchisi Misr va Suriyada mamluklar davlati, to‘rtinchisi Onado‘lida usmoniylar davlatidir.

Bizning tadqiqot mavzuyimiz temuriylar va mamluklar o‘rtasidagi diplomatik munosabatlar bo‘lishiga qaramasdan har ikki davlatga qo‘shni bo‘lgan va bevosita ular bilan diplomatik aloqada bo‘lgan davlatlarning munosabatlarini ham o‘rganishdan iborat.

Ushbu maqolada Amir Temur o‘zi tug‘ilib o‘sgan mintaqada hokimiyatni qo‘lga olib, uni mustahkamlagandan so‘ng, butun e’tiborini mamluk davlati hukmronligi ostida bo‘lgan Sharqiy Onado‘li va Suriya mintaqasiga qaratishi sabablarini o‘rganilgan.

Maqolada bu ikki davlatning o‘zaro aloqalari qachon boshlanganligi, bu davlatlar orasidagi munosabatlarni taranglashtirgan omillar, bu ikki davlatning bir-biriga qarshi tuzgan ittiqfoqchiliklar, elchilik aloqalari, o‘zaro maktub almashinuvlari va ular o‘rtasida sodir bo‘lgan harbiy harakatlar ochib berilgan. Bundan tashqari, bu ikki davlat o‘rtasidagi savdo munosabatlari va o‘zaro ilmiy faoliyatlari qanday bo‘lganligi tadqiq etilgan.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Abdurazzoq Samarqandiy. (2008). Matlai Sa’dayn va Majmuai Bahrayn. – 2-jild 1- bo‘lim. Toshkent: O‘zbekiston, 2008. – B. 632.

2. Abdurazzoq Samarqandiy.(2008). Matlai Sa’dayn va Majmuai Bahrayn. 2-jild 2- bo‘lim. Toshkent: O‘zbekiston, 2008. –B. 849.

3. Ali Ibn Dovud as-Sirofiy. (1970). Nuzhatun nufus va al-abdan fi tavarixi az-zaman. – Qohira: Matbaatu darul kutub, 1970. – 1-jild. –B. 544.

4. Ali Ibn Dovud as-Sirofiy. (1970). Nuzhatun nufus va al-abdan fi tavarixi az-zaman. – Qohira: Matbaatu darul kutub, 1970. – 2-jild. – B. 588.

5. Ali Ibn Dovud as-Sirofiy. (1970). Nuzhatun nufus va al-abdan fi tavarixi az-zaman. – Qohira: Matbaatu darul kutub, 1970. – 3-jild. –B. 576.

6. Ali Ibn Dovud as-Sirofiy. (1970). Nuzhatun nufus va al-abdan fi tavarixi az-zaman. – Qohira: Matbaatu darul kutub, 1970. – 4-jild. –B. 396.

7. Ahmad ibn Ali Qalqashandiy.(1922). Subhi al-A’shafi sinaati inshai. – Qohira: Darul kutub Misriyya, 1922. – 5-jild. –B. 537.

8. Ahmad ibn Ali Qalqashandiy. (1922). Subhi al-A’shafi sinaati inshai. – Qohira. Darul kutub Misriyya, 1922. – 7-jild. –B. 424.

9. Ahmet Shimshirgil. (2017). Emir Timur. – Istanbul: 2017. – S. 319.

10. Ahat Andijan. (2019). Emir Timur: Tarih, Siyaset, Miras. – İstanbul: Selenge, 2019. –S. 927.

11. Akrom Hasan Ulabiy. (1987). Timurlank va hikayatuhu maa Damashq. – Damashq: Darul ma’mun littaros, 1987. – B. 205.

12. Aziz ibn Erdeshir Esterabadi. (1990). Bezm u Rezm. –Ankara: Kultur bakanligi, 1990. – S. 506.

13. Hayrunnisa Alan. (2007). Bozkirdan Cennet Bahchasine Timurlular 1360-1505. –İstanbul: Otuken, 2007. – S. 329.

14. Ismail Aka. (1994). Timur ve Devleti. – Ankara: Turk tarih kurumu, 2000. – S. 172.

15. Ibn Hajar Asqaloniy. (1994). Inbaul gumur bi anbail umur. – Qohira: 1994. – 1-jild.– B. 585.

16. Ibn Hajar Asqaloniy. (1994). Inbaul gumur biinbail umur. – Qohira: 1994. – 2-jild.– B. 584.

17. Ibn Tag‘riberdi. (1971). An-nujum az-zohira fi muluki Misr va al-Qohira. – Qohira: Darul kutub Misriyya, 1971. –12-jild. –B. 457.

18. Ibn Tag‘riberdi. (1971). An-nujum az-zohira fi muluki Misr va al-Qohira. – Qohira: Darul kutub Misriyya, 1971. –14-jild. –B. 336.

19. Ibn Tag‘riberdi. (1971). An-nujum az-zohira fi muluki Misr va al-Qohira. – Qohira: Darul kutub Misriyya, 1971. –15-jild. –B. 734.

20. Ibn Xaldun. (2003). Tarixi ibn Xaldun. – Bayrut: Dar al-fikr, 2000. – 7-jild. – B.762.

21. Ibn Hijja. (2003). Qohvat al-insha’. – Bayrut: Dar al-G‘om, 2003. – B. 621.

22. Ibn Iyoz. (1972). Badoiu az-zuhur fi vaqoi’i ad-duhur. – Qohira: 1972. –B. 500.

23. Ibn Iyoz. (1972). Badoiu az-zuhur fi vaqoi’i ad-duhur. – Qohira: 1972. – 2-jild. –B. 622.

24. Ibrohim Ali Tarxon. (1959). Misr fi asri Mamalik jarokiyyati. – Qohira: Matbaatu Misriyya, 1959. –B. 376.

25. Ibn Shihna. (1994). Rovzul manozir fi ilmi availi va avaxiri. – Bayrut: Darul kutub ilmiyya, 1994. – B. 344.

26. Ibn Arabshoh. (2019). Ajoib al-maqdur fi tarixi Taymur. – Toshkent: Fan, 2019. – B. 513.

27. İsmail Aka. (2022). Mirza Shahruh: Timur'un hukumdar o‘g‘lu Uluğ Bey'in Babası (1405-1447). – İstanbul: Kronik, 2022. – S. 305.

28. Nizomiddin Shomiy. (1996). Zafarnoma –Toshkent: O‘zbekiston, 1996. – B.528.

29. Taqiyuddin Maqriziy. (1997). As-suluk lima’rifati duval al-Muluk. – Bayrut: Darul kutub ilmiyya, 1997. – 5-jild. – B.464.

30. Taqiyuddin Maqriziy. (1997). As-suluk lima’rifati duval al-Muluk. – Bayrut. Darul kutub ilmiyya, 1997. – 6-jild. – B. 517.

31. Yashar Yujel. (1970). Kadı Burhaneddin Ahmed Ve Devleti. – Ankara: Ankara universitesi basımevi, 1970. S. 223.

32. Juneyt Kanat. (2022). Memluk Timurlu münasebetleri. – Ankara. Turk tarih kurumu, 2022. – S. 233.

33. Sherefüddin Ali Yezdi. (2013). Zafernâme. – İstanbul: Selenge, 2013. – S. 512.

Tegishli maqolalar

Elyorbek TURDIMIRZAYEV, TEMURIYLAR VA  USMONIYLAR O‘RTASIDAGI  DIPLOMATIK MUNOSABATLAR , Islom ziyosi: Jild 8 № 3 (2025)

Jakhongir TURDIMIRZAYEV, “NASOYIH-I  SHOHRUXIY” ASARINING MANBASHUNOSLIK TAHLILI , Islom ziyosi: Jild 8 № 4 (2025)

Nematullo MUKHAMEDOV, XOJA AHROR – KISHILAR OʻRTASIDA TINCHLIK VA HAMJIHATLIK  TARAFDORI , Islom ziyosi: Jild 6 № 2 (2023)

Yunusjon SH. AKHMEDOV, АМИР ТЕМУР АРМИЯСИДА ҲАРБИЙЛАРНИНГ МАЪНАВИЙ ҚИЁФАСИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 3 (2021)

Tulkin ALIMARDONOV, АМИР ТЕМУР СИЁСИЙ ҚАРАШЛАРИДА ДИНИЙ ТАМОЙИЛЛАР , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Lazizakhon ALIDJANOVA, ИБН ХАЛДУН АСАРЛАРИДА ДИН ВА ЖАМИЯТ МАСАЛАСИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 1 (2020)

Tulkin ALIMARDONOV, АМИР ТЕМУР ДАВЛАТ БОШҚАРУВИДА МИЛЛИЙ ВА ДИНИЙ ҚАДРИЯТЛАР УЙҒУНЛИГИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 2 (2021)

Davronbek MAKHSUDOV, ТЕМУРИЙЛАР ДАВРИДА МУСУЛМОН ОЛАМИДА ФАОЛИЯТ ЮРИТГАН МУФАССИРЛАР , Islom ziyosi: Jild 2 № 3 (2019)

Nematullo Mukhamedov, Шайх  Хованд  Таҳур тарихи, илмий  мероси  ва  унинг мақбараси  эпиграфикаси  таҳлили , Islom ziyosi: Jild 8 № 2 (2025)

Jamolitdin KARIMOV, ЎРТА ОСИЁДА ЯҲУДИЙ ДИАСПОРАСИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ ВА УЛАРНИНГ ИЖТИМОИЙ ҲАЁТИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.