DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2021/4/4%20-%209الكلمات المفتاحية:
الترمذي- الجامع الصحيح- أهل السنة- التأويل – التفويض- مرتكب الكبيرة- الإيمان- الحنفية- أهل السنة-- الوسطية- ما وراء النهر- العقيدة- الفقه- الاجتهاد- أهل الحديث- الترجيحالملخص
تتناول هذه الورقات شخصية الإمام أبو عيسى الترمذي صاحب “الجامع” المعروف بـ”السنن”، لكنها ستركز على جانب الكشف عن حقيقة المذهب العقدي والفقهي للإمام الترمذي، وهل هو مخالف لأهل السنة كما يتصور البعض أو ليس مخالفا.. سنعالج هذه القضية من خلال ثلاث فقرات؛الفقرة الأولى، جاءت بعنوان: “لمحة في مكانة الترمذي، وأهمية جامعه الصحيح”، تناولت فيها لمحة تعريفية بمكانة الإمام الترمذي وأهمية جامعه الصحيح الذي هو أهم ما خلف من آثار. وجاءت الفقرة الثانية بعنوان: “عقيدة الإمام الترمذي”، بينت فيها أن الإمام الترمذي كان على مذهب مفوضة أهل الحديث وهو قول صحيح عند أهل السنة، كما اتضح لنا فيها سلوك الإمام مسلك تأويل في بعض ما يوهم مشابهة الله لخلقه، كما هو مسلك أهل السنة بالضبط، كما بينت موافقة الترمذي أهل السنة والجماعة في مسألة مرتكب الكبيرة، وفي مسألة الإيمان وأن العمل شرط كمال. وجاءت الفقرة الثالثة بعنوان: “فقه الترمذي” لترصد طريقة الإمام الترمذي في القضايا الفقهية، والتي ظهر فيها أن الإمام الترمذي رحمه الله كان جامعا بين الفقه والحديث، وإن غلبت عليه صنعته الحديثية، فوجدناه ينقل أقوال الصحابة والتابعين الفقهية، وأدلة المذاهب ويختار من بينها. ثم خلصنا إلى أن الإمام الترمذي لم يكن مجتهدا مطلقا مستقلا كالشافعي وأبي حنيفة، وإنما كان مجتهد ترجيح بين المذاهب اعتمادا على الحديث. ثم جاءت نتائج البحث متضمنة أهم الأفكار وخلاصتها
التنزيلات
المراجع
1. (al-Insaf fi bayan asbab ‘ala ikhtilafi, Ahmad bin Abd Alrahim al ma’ruf bi al- Shaah Wali Allah al Dahlawi“)d. 1176h(, t: Abdalfattaah Abu Ghudah, Dar al-nafayis - Bayrut, 1404.
2. (al-Tirmidhi wal muwaazanah bayna jami’ihi wa bayn as-sahihayni, Nur al-diyn Itr, Lajnat at-taalif wal tarjamat wal nashr-al Qahira, 1970m.
3. (Jami’ al-usul fi Ahadith al-Rasul, Majd al-diyn Abu al-Sa’adat al Mubarak bin Muhamad al Jazarii bin al-Atheer, t: Abd al-Qadir al Arnawuwt – wa Bashir Euyun, Maktabat al Hulwanii – Matba’at al-Malaah - Maktabat dar al-bayan, 1969m.
4. (Jam’ al-Wasaail fi Sharh al-Shamail, Ali bin) Sultan (Muhamad, Abu al-Hasan Nur al-diyn al-Mulla al-Harawi al-Qarid).1014 h(, al Matba’at al-sharafiat – Egypt.
5. (Hashiat al-Bijuri ‘alaa Jawharat Al-tawhid, t: Ali Jum’a Muhammad, Dar al-Salaam, 2002m.
6. (al Hitat fi Dhikr al-sihah al-sitat, Abu Al-Tayyib Muhammad Siddiyq Khan Al-Husayni Al-Bukhari Al-Qinnawji )t1307ha(, Dar Alkutub Al-ta’limiyya - Bayrut, 1405h/ 1985m.
7. (Dafa’ Shibh al-Tashbihi, Abd al-Rahman bin al-Jawzi, t: Muhamad Zahid al Kawthari, Al-maktabat Al-Azharia lil-turathi.
8. (Sunan al-Tirmidhi, Muhamad bin Isaa al Tirmidhi)d.279h(, t: Bashaar Awwad ma’rufun, Dar al-Gharb al-Islamii - Bayrut, 1998 m.
9. (Faa Rahab Al-sunnah Al-nabawiyyah – al-kutub al-sihah al-sitta, Muhamad Abu Shahbat, Silsilat al-buhuth al-islamiyya, 1995m.
10. (Sunan al-Tirmidhi, Muhamad bin Isaa al-Tirmidhi, Abu Isaa )d.279h(, t: Ahmad Ahakir.
11. (Siyar A’lam al-Nubala, Shams al-diyn Abu Abd Allah Muhammad bin Ahmad bin Uthman bin Qaymaz al Dhahabii )d.748h(, t: Majmu’a min al-muhaqqiqin bi-ishraf al Shaykh Shu’ayb al-Arnawuta, Muassasa Al-risalat, 1405 h/1985 m.
12. (Shadharat Al-dhahab Fi Akhbar min Dhahab, Abd al-Hay bin Ahmad bin Muhamad ibn Aleimad Aleakry Al-hanbali, Abu Al-falah )d.1089h(, t: Mahmud al-Arnawuta, Dar Ibn Kathir, Dimashq - Beirut, 1406 h. - 1986m.
13. (Al-’urf Al-shadhi Sharh Sunan Al-Tirmadhi, Muhammad Anwar Shah Al-Kashmirii Al-Hindi)d.1353h(, tashih: al-shaykh Mahmud Shakir, Dar Al-turath Al-‘arabi - Beirut, Lubnan, 1425h. - 2004m. 14. 14( Manhaj Al-Imam Al-Tirmidhi fi Taqrir Al-masail Al-fiqhiyya, d. Hasan Abd Allah Hamd al-Niyl Abd Allah, majallah kuliyah al-shari’at wal-dirasah al-islamiyya, al-adad 19, 2012m.

