Mualliflar

  • Zukhra ARIPOVA International Islamic Academy of Uzbekistan Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/1/82%20-%2088

Kalit so‘zlar:

Миср мамлук султон бахрий буржий тарих халифалик мадраса иншоат шаҳар тарихий жараён илм-фан

Annotasiya

Миср ўрта аср тарихида туркий султонлардан тўлунийлар, ихшидийлар, мамлукларни ўзига хос жиҳатлари кўзга ташланади. Бу даврларда барпо этилган диний тарихий обидалар, қадамжолар бу султонларни фаолиятларини бир қисми бўйича маълумот бера олади. Ушбу илмий мақолада 1250-1517 йилларда Мисрда ҳукмронлик қилган мамлук султонларини ҳукмронлиги шаклланиш жараёнлари, дастлаб Мисрга мамлукларни кириб келиши, уларни тахтга келишлари билан боғлиқ ҳодисалар, аббосий халифалар билан муносабати ўрганилган ва таҳлил қилинган, Миср мамлук султонларининг обрў-эътибори мўғуллар устидан қозонилган ғалабадан сўнг ошиб кетди. Шунингдек, баҳрий мамлук султонларини ҳукмронлиги (1250-1382 йй.), буржий мамлук султонларининг ҳукмронлиги (1382-1517 йй.) билан боғлиқ масалалар ҳам кўриб чиқилган. Ўрганилатган даврнинг яна ўзига хослиги ва аҳамиятли жиҳати – араб маданиятига жадал равишда туркий унсурларнинг кириб келиши эди. Биринчи мамлук султонлари (баҳрийлар) эски туркий тилининг ўғуз – қипчоқ шевасида гаплашар эди. Девонхоналарда ҳам қипчоқ тили муомалада бўлди. Эски туркий тиллар бўйича мутахассислар шу даврда Мисрда қипчоқ тилини ўрганишга алоҳида эътибор берилган ҳамда қипчоқ тилининг грамматикаси ва лексик бойлигини ўрганишга бағишланган асарлар ёзилганлигини таъкидлайди.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Ислом ҳамкорлик ташкилоти Ташқи ишлар вазирлари кенгаши 43-сессиясининг очилиш маросимидаги нутқи // Халқ сўзи, 2016, 19 октябрь.

2. Абу ал-Фидо’ Исмо‘ил. Ал-Мухтасар фи ахбор ал-башар. Ж3. – Қоҳира, 1907. – Б. 199-200.

3. Аҳмад Шалабий. Ат-тарих ал-исломий. – Қоҳира: мактабат ан-наҳда ал-мисриййа , 1990.

4. Босворт К.Э. Мусульманские династии. Справочник по хронологии и генеалогии. Пер. с англ. П.А.Грязневича. М.: «Наука», 1971. – 324 б.-Греков Б., Якубовский А. Золотая орда. Гос. Соц.эконом. из-во. Ленинградское отделение. 1937.

5. Дониёров Х. Эски ўзбек адабий тили ва қипчоқ диалектлари. Т. 1976, Ал-Ибодий Аҳмад Мухтор. Фи-т-тарих ал-айюбий ва-л-мамлуки. – Искандарийа: Ал-муассаса шаббоб ал-жоми‘а, 1992. .

6. Ибн Тағриберди Абу ал-Маҳосин. Китоб ан-Нужум аз-Зоҳира фий мулук Миср ва-л Қоҳира. Ж.7. –Қоҳира, 1963-1972.

7. Маҳосин Муҳаммад Ваққод. Ат-Табақот аш-ша‘биййа фий-л-Қоҳира ал-мамлукиййа. – Қоҳира: Ал-ҳай’а ал-мисриййа, 1999.

8. Муҳаммад Ҳасан Закий. Миср ва-л-ңадора ал-исломиййа.–Қоҳира: Визора ал-ҳарбиййа, йили кўрсатилмаган.

9. Наджип Э.Н. Кипчакско-огузский литературный язык Мамлюкского Египта. М. 1975.

10. Нур ад-Дин Халил, Сайф ад-Дин Қутуз – Қоҳира ал-мугул, Муассасату Хаврас ад-давлийа мин-нашр ва-т-тавзиъ. Ал-Искандария, 2005 й.

11. Семенова Л.А. “Салах ад-дин и мамлюки в Египте”. Из-во Наука. М. 1966.

12. Тақий ад-дин Ал-Мақризий. Ас-Сулук фи ма‘рифа дувал ал-мулук. – Қоҳира: Дор ал-кутуб ал-мисрийа. Ж1.1970.

13. Хасанов А.А. Социально-политический строй мамлюкского Египта..., Автореф. дисс. на соиск. канд. ист. наук. – 1975

14. Ҳасан ‘Али Иброҳим. Тарих ал-мамолик ал-баҳриййа – Қоҳира: мактабат ан-наҳда ал-мисриййа, 1967.

15. Ҳамза Абд ал-Ҳофиз. Нияба Ҳалаб фий аср салотин ал-мамолик. – Қоҳира: Ал-Ҳай’а ал-мисриййа, 2000.

16. Хафажа Муҳаммад Абд ал-Мунъим. Қиссату ал-а-даб фи Миср,

17. Ходжаева Р.У. Мамлуклар даври араб адабиёти (XIII–XVасрлар). Т.2013

18. Шамий Яҳё. Шажарат ад-Дурр- маликату-л-муслимин ва ъасимату-д-дунйа ва-д-дин. Дар ал-фикр ал-араби. Байрут – Лубнан. 2004.

19. Шаҳоб ад-дин ал-Умарий. Масолик ал-абсор фий мамолик ал-амсор. Ж. 16– Қоҳира: Дор ал-кутуб, 1964.

Tegishli maqolalar

Zukhra ARIPOVA, МАМЛУКЛАР ДАВРИДА АЁЛЛАРНИНГ ЖАМИЯТДАГИ ҲАЁТИ ВА ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Zukhra ARIPOVA, МИСРДА  МАМЛУК  СУЛТОНЛИГИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ  ВА  ДАВЛАТДАГИ ДИНИЙ-ИЖТИМОИЙ-СИЁСИЙ  ВАЗИЯТ , Islom ziyosi: Jild 8 № 3 (2025)

Zukhra ARIPOVA, ЎРТА АСР МИСР ТАРИХЧИЛАРИ ҲАҚИДА , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Zukhra ARIPOVA, МАМЛУКЛАР ДАВРИДА МИСРНИНГ ИЖТИМОИЙ-СИЁСИЙ ҲАЁТИДА МАРКАЗИЙ ОСИЁ АНЪАНАЛАРИ ТАЪСИРИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 4 (2022)

Abduvali A. YULDASHEV, ХХ АСР БОШЛАРИДА ТУРКИСТОН ЁШЛАРИ ВА УЛАРНИНГ ХОРИЖДА ТАЪЛИМ ОЛИШ ТАРИХИДАН , Islom ziyosi: Jild 6 № 2 (2023)

Nematullo NASRULLAYEV, УМРИНИНГ УЧ ЙИЛИНИ БУХОРОДА ЎТКАЗГАН ШАЙХ ХОЖА ҲАСАН БУЛҒОРИЙ: МУХТАСАР ТАЛҚИН ВА ТАҲЛИЛ , Islom ziyosi: Jild 8 № 1 (2025)

Aripova ZUKHRA, МИСРДА ҲУКМ СУРГАН ТУРКИЙ СУЛОЛАЛАР , Islom ziyosi: Jild 5 № 1 (2022)

Abduvali YULDASHEV, ХОРИЖДА ЎҚИГАН ТУРКИСТОН ЁШЛАРИ ҲАЁТИНИ ЁРИТИШДА МАКТУБЛАР МУҲИМ МАНБА , Islom ziyosi: Jild 3 № 1 (2020)

Javohir Zafarzoda, Умавий ва  Аббосийлар ҳукмронлиги  даврида  Турон – Анадўли  алоқалари: Анадўлида фаолият  юритган  Туронликлар , Islom ziyosi: Jild 8 № 2 (2025)

Raziya MATIBAEVA , ХI-XII АСРЛАРДА ХОРАЗМДАГИ СИËСИЙ ҲОЛАТ ВА МАДАНИЙ ҲАЁТ , Islom ziyosi: Jild 6 № 1 (2023)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.