Mualliflar

  • Abduvali YULDASHEV International Islamic Academy of Uzbekistan Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/1/89%20-%2095

Kalit so‘zlar:

Жидда Бурса “Садои Туркистон” газетаси Олия Уфа Абдуваҳоб Муродий “Кўмак” уюшмаси ҳикмат (физика) мударрис(профессор) Берлин Халқ маъориф комисарлиги Хайриниса Мажидхонова Султон Матқул

Annotasiya

Ушбу мақола Туркистон ёшларининг хорижда таълим олиш тарихини ёритишдаги мактубларнинг манба сифатидаги ўрни ва аҳамиятига бағишланган. Ёшлар узоқ ўтмишдан бери хорижда таҳсил олиш, ислом оламининг олий ўқув юртлари, дунёнинг йирик шаҳарларида таълим олишга интилиб яшаганлар. Бу жараён XIX аср охири XX асрнинг 20-йилларигача бўлган даврда Туркистонда ҳам давом этди. Ёшлар Туркистонни ривожланган мамлакатлар даражасига кўтаришга, Европа илм-фан тараққиёти ва техникасининг ривожланишига таъсир кўрсатган дунёвий фанларни ўзлаштириш ва уларни ўрганишга катта эътибор қаратдилар. Мамлакатда таълим, маданият, санъат, саноат ва қишлоқ хўжалиги соҳаларини ривожлантириш учун керакли кадрлар тайёрлаш заруратида маҳаллий маърифатпарвар зиёлилар ва илмга ҳайриҳох кишилар катта хизмат кўрсатдилар.

Бу даврда Туркистон ёшларининг кўпчилиги Россия, Татаристон, Озарбайжон, Туркия ва Германия каби мамлакатларнинг марказий шаҳарларида ўқидилар. Муаллиф архив ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, талабаларнинг ижтимоий-иқтисодий ҳаёти ва таълим олиш жараёнини кўрсатишга ҳаракат қилди.

Шунингдек, хорижда таълим олган талабалар фаолияти кўриб чиқилди. Мақолада хорижда ўқиган Туркистон ёшларининг айрим мактублари таҳлил қилинди. Ишнинг янгилиги ушбу ҳужжатлар орқали талабалар ҳаётининг турли томонларини очиб беришга ҳаракат қилинди.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Abdulhamid Sulaymon. Istiqbol uchun kurash // Qizil bayroq.1922. 2 sentabr.

2. Birov. O‘zgalar ta’siriga berilmasa edi // Zarafshon. 1923 yil 10 iyun. Maqolada chet mamlakatlarda o‘qib Turkistonga qaytgan yoshlarning tili va tashqi ko‘rinishidagi o‘zgarishlar tanqid ostiga olingan.

3. Qarang: Abdulla S. Asarlar 4 jildlik. 3­jild. Mavlono Muqimiy. –Toshkent. 1978. 128­135­betlar.

4. Zarifov H. Mahammad Amin Muqumiy. Hayoti va ijodiga oid materiallar. – Toshkent., 1955. 28–29­betlar.

5. Brusadan maktub. // Sadoyi Turkiston. 1914 yil 30 may.

6. Qosimov B. Millliy uyg‘onish: jasorat, ma’rifat, fidoyilik. –T., Mahnaviyat, 2002. 383­bet.

7. Agzamxo‘jaev S. Brlashmoq maslagidagi toliblar // Yosh kuch. 1991. 5­son, 5­bet.

8. Muxtaram yoshlarga murojat // El bayrog‘i. 1918 yil 23 yanvar.

9. Tashakkurnoma. // Ulug‘ Turkiston 1917 yil 4 noyabr.

10. G‘ozi Yunus. Xayrlik o‘ltirish. // Turkiston. 1923yil 11 fevral.; Abdulhamid Sulaymon. Istiqbol uchun kurash // Kizil bayrok.1922 yil 2 sentabr.; A. S. Chetdagi talabalarimizga yordam // Turkiston. 1922 yil 26 noyabr.

11. Germaniyadan xat. // Qizil bayroq. 1922 yil, 29 iyul.

12. Eson Tursun. Rusiya muhojirot siyosatina bir qush boqishi. // Yosh Turkiston. 1934 yil aprel. 12–13­betlar.

13. Germaniyadan xat. II. Ovrupo va biz // Qizil baroq. 1922 yil 1 avgust.

14. Germaniyadan xat. III. Germaniyada o‘qish va o‘qitish // Qizil bayroq. 1922 yil, 4 avgust.

15. O‘z MA. 25­fond, 1­ro‘yxat, 529­ish, 213, 214, 216­varaqlar.

16. O‘z MA. 25­fond, 1­ro‘yxat, 529­ish, 214­varaq.

17. Turdiev SH. XX asr boshlarida Germaniyada o‘qigan turkistonlik talabalar. Ma’rifat qaldirg‘ochlari 1989. htt’://n.ziyouz.com/matbuotuz/qayta­qurish­davri­matbuoti/sherali­turdiyev­ma­rifat­qaldirg­ochlari – 1989

18. O‘z MA. 25­fond, 1­ro‘yxat, 529­ish, 197­varaq.

19. Turdiev SH. Ular Germaniyada o‘qigan edilar. Toshkent–2006. 89–90­betlar.

20. Germaniyadan xatlar: Umidlik bir o‘quvchimizning yurak ezarlik holi. // Turkiston. 1924 yil 19 aprel. Maqolada Germaniyada Til institutida o‘quvchi Ibrohim Orifhonov tahminotsiz qolib Turkiston hukumatidan yorda so‘rab yozgan maktubi bosilgan., “Ko‘mak” jurnali. // Turkiston. – 1924 yil 1 iyun. E’lon ko‘rinishida bo‘lib, Germaniyada o‘quvchi talabalar tomonidan chiqarilgan “Ko‘mak” jurnali haqida ma’lumot berilgan.

Tegishli maqolalar

Abduvali A. YULDASHEV, ХХ АСР БОШЛАРИДА ТУРКИСТОН ЁШЛАРИ ВА УЛАРНИНГ ХОРИЖДА ТАЪЛИМ ОЛИШ ТАРИХИДАН , Islom ziyosi: Jild 6 № 2 (2023)

Muminjon XUJAEV, МАҲМУДХЎЖА БЕҲБУДИЙ – ЖАДИД ИСЛОҲОТЛАРИ ЕТАКЧИСИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 3 (2020)

Husniddin AHMEDOV , ИНСОН МАЪНАВИЙ ЮКСАЛИШИДА ИЖТИМОИЙ ТАРАҚҚИЁТНИНГ РОЛИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 1 (2022)

Irodaxon GAFUROVA , ВАҚФ МУЛКЧИЛИГИНИНГ ТУРКИСТОН ТАРИХИДА ТУТГАН ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 3 (2020)

Sunnatullo MUXIDDINOV, XIX АСРНИНГ ИККИНЧИ ЯРМИ – XX АСР БОШЛАРИДА САМАРҚАНД МАДРАСАЛАРИДА ЎҚУВ ЖАРАЁНИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Yulduz NAMAZOVA, ЖАДИДЛАРНИНГ МАЪРИФАТПАРВАРЛИК ҒОЯЛАРИДА МИЛЛИЙ ТАЪЛИМ ТИЗИМИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 3 (2020)

Abduvakhob UMAROV, TURKISTONDAGI (1867-1920) AN’ANAVIY TA’LIM TIZIMINING OLIY MAKTABLARI , Islom ziyosi: Jild 6 № 2 (2023)

Feruza `AMONOVA, БУХОРО АМИРЛИГИДА МАҲАЛЛИЙ МУЛКДОРЛАР ҚАТЛАМИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ (XIX АСР ОХИРИ ВА XX АСР БОШЛАРИ) , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Muzaffarkhon JONIYEV, ХIХ АСР ОХИРИ – ХХ АСР БОШЛАРИДА ЎРТА ОСИЁ-ҲИЖОЗ ҲАЖ ЙЎЛЛАРИНИНГ ИЖТИМОИЙ-ИҚТИСОДИЙ ВА СИЁСИЙ АҲАМИЯТИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 3 (2019)

Nodirbek KOMILOV, ТУРКИСТОН ЖАДИДЛАРИДАН ОБИДЖОН МАҲМУДОВ ФАОЛИЯТИ МАҲАЛЛИЙ ВА ЧЕТ ОЛИМЛАРИ НИГОҲИДА , Islom ziyosi: Jild 3 № 3 (2020)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.