DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/4/63%20-%2071Kalit so‘zlar:
Ислом Ислом ҳамкорлик ташкилоти Ислом Конференцияси ташкилоти актор геосиёсат ҳамжиҳатлик ҳамдардлик консолидация интеграция ҳамкорликAnnotasiya
Мақолада Ислом ҳамкорлик ташкилотининг тараққиёт босқичлари таҳлилга тортилиб, ташкилотнинг вужудга келиши жараёнидаги тарихий воқеликлар, унинг мақсад ва вазифалари, аъзо давлатлар сиёсий консолидациясидаги ўрни, шунингдек, Ислом ҳамкорлик ташкилотининг халқаро ташкилот сифатида шаклланиши ва унинг халқаро муносабатлар тизимида тутган ўрни тадқиқ этилган.
Ислом ҳамкорлик ташкилоти халқаро ташкилот сифатида ўзига хос ўринга эга бўлиб, унинг вужудга келиши мусулмон давлатлари интеграцияси жараёнларига таъсир кўрсатган муҳим институционал ҳолат ҳисобланди. Сиёсий жараёнлардаги динамик ўзгариш, мусулмон бирдамлигининг кучайиши, умумий хавф-хатарга қарши курашда ҳамжиҳатлик, Фаластин халқига ҳамдардлик ва ислом дини омиллари Ислом ҳамкорлик ташкилотининг ташкил этилишига асос бўлган. Ислом ҳамкорлик ташкилоти мусулмон олами сиёсий позициясини акс эттирувчи омил ҳисобланиб, тўрт қитъада жойлашган 57 та давлат аъзоларидан иборат ягона сиёсий платформа бўлиб, халқаро майдонда халқаро муносабатларнинг асосий актори сифатида самарали фаолият олиб бормоқда. Ташкилотнинг асосий фаолияти ижтимоий, иқтисодий, сиёсий, мадани ва илмий соҳаларда мусулмон мамлакатлари ўртасида ҳамжихатлик асосида ўзаро ҳамкорликни йўлга қўйиш, ислом бирдамлигини таъминлаб, халқаро майдондаги фаолиятини ўзаро ҳамжихатлик ва ҳамкорлик асосида ташкил қилиш, мусулмонлар манфаатларини ҳимоя қилиш, ташкилотга аъзо давлатларни ривожланадиган мамлакатлар қаторига қўшилишига кўмаклашиш, давлатлар ўртасидаги сиёсий муаммолар ва зиддиятларни олдини олиш ва бартараф қилишга қаратилган. Ислом ҳамкорлик ташкилоти сиёсий жиҳатдан мусулмон ҳамжиҳатлигини вужудга келтирган, ислом уммасини бирлаштирган, халқаро майдонда уларнинг манфатларини ҳимоя қила олган, бутун мусулмон оламининг интеграциясини таъминлаш мақсадида фаолият юритаётган халқаро ташкилот эканлиги таъкидланган.
Ушбу мақолада Ислом ҳамкорлик ташкилоти тузилиши натижасида мусулмон давлатларининг ҳамкорлик органи вужудга келиб, аъзо давлатлар бирдамлигининг етакчи элементи диний омилга таяниб, ислом умумий мезонлар бўйича интеграциянинг асосий принциплари таҳлил қилинган
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. Мирзиёевнинг Ислом ҳамкорлик ташкилоти Ташқи ишлар вазирлари кенгаши 43-сессиясининг очилиш маросимидаги нутқи http://uza.uz/oz/politics/zbekiston-respublikasi-prezidenti-vazifasini-bazharuvchi-sha-18-10-2016.
2. Аминуддин Мутмайин Айнуддин. Организация Исламская Конференция: Международно-правовой аспект / дисс. ... канд. юрид. наук. – Санкт-Петербург, 1998. –С.5.
3. Ал-Файез Мохаммед Зия. Роль ОИК в решении региональных проблем /Автореф. дисс. ... канд. истор. наук. –М.: 1990.Б.14
4. Абдуллаев Н.А. Сурия Араб Республикасининг яқин шарқ муаммоси юзасидан минтақадаги сиёсати / сиёс.фан.номз. ... дисс. –Т.: 2000. –24 б.
5. Ёвқочев Ш. Жаҳон сиёсатида ислом омили. Тошкент - 2016. –Б.176.
6. Third Islamic summit conference Mecca Al Mukarramah 19-22 rabi Al-Awal 1401 H. 25-28 january 1981 Resolutions on political affairs. Resolution No. 6/3-E(IS) the Iraqi-Iranian conflict. http://ww1.oic-oci.org/english/conf/is/3/3rd-is-sum(political). htm
7. The seventeenth Islamic conference of foreign Ministers session of Islamic solidarity with the uprising of the palestinian people Resolution NO. 22/17-P on the Iraq-Iran conflict. http://ww1.oic-oci.org/english/conf/fm/17/17%20icfm-political-en. htm#RESOLUTION%20NO. %2022/17-P
10. Ibrahim Sharqieh. Can the Organization of Islamic Cooperation (OIC) Resolve Conflicts? Peace and Conflict Studies: Vol. 19: No.2, Article 3. 2012. –Р. 219-236.
11. Каримов Ф.Э. Яқин Шарқ давлатларидаги этносиёcий жараёнларнинг минтақа хавфсизлигига таъсири/ Сиёс. фан. б.фал. д-ри (PhD) дисс. автореф. –Т.: 2017. – 20 б.
12. Cohen S. Geography and Politics in a Divided World. The Eurasian Convergence Zone: Gateway or Shatterbelt? // Eurasian Geography and Economics. Londres, Methuen. - 1964. - No. 1. - P. 1 - 22.
13. Mansfield P. A History of the Middle East. Penguin Books Ltd, 1991. –429 р.
14. Мунавваров З.И. Арабистон ярим ороли мамлакатлари. – Т.: Фан, 1994.
15. Мунавваров З. И. Страны Аравийского полуострова в международных политических и экономических отношениях 20 века/ автореф. дисс. ... док. полит. наук. – Т.: 1997. – 256 с.
16. Муҳамадсидиқов М.М. Африка араб давлатларида диннинг сиёсийлашуви ва унинг сиёсий жараёнларга таъсири/ Сиёс. фан. д-ри. ... дисс. – Т.: 2018. – 272 б.
17. Samuel P. Huntington. The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. First Touchstone Edition, Published 1998. –368 p.
18. Second Islamic summit conference. Lahore, Islamic Republic of Pakistan. 29 moharram - 1st safar 1394 H. 22 - 24 february 1974. http://ww1.oic-oci.org/english/conf/is/2/2nd-is-sum. htm#1
19. Чикаидзе Ц.М. Проблема арабского единства в бижневосточной политике Великобритании в 20-х начале 50-х. ХХ в. / Автореф. дисс. ... канд. истор. наук. – Ставрополь, 2009. –32 с.
20. Shahnaz Akhtar. The Role of the Organization of the Islamic Conference in Political and Economic Cooperation of the Muslim World (1974–1994). Unpublished PHD Thesis Submitted to Bahauddin Zakariya University Multan, 2002. – 325 р.
21. Шумилин А. Взаимодействие стратегий России и США на Большом Ближнем Востоке/Автореф. дисс. д-ра.полит.наук. –М.: 2009. –39 с.
22. Yannis A. Stivachtis. Conflict and Diplomacy in the Middle East External Actors and Regional Rivalries. Bristol, England 2018. –166 р.
23. Ғафуров С.М. Форс кўрфази араб давлатлари ва Ўзбекистон Республикасининг минтақавий ва умумжаҳон хавфсизлигини таъминлашдаги мавқеи / Сиёсий фан. д-ри. ... дисс. – Т.: 2002. – 290 б.
24. History of Masjid Al Aqsa :The Reason of Conflict. https://islamhashtag.com/history-of-masjid-al-aqsa-the-reason-of-conflict/
25. 38 th Session of The Council of Foreign MinistersAstana, Republic Of Kazakhstan (28 – 30 June 2011). https://www.oic-oci.org/confdetail/?cID=11&lan=en
26. Yovkoshev, Sh. (2018). ISLAM IN UZBEKISTAN: THE HISTORY AND MODERNITY. The Light of Islam, 2018(1), 2.
