هذه نسخة قديمة منشورة في 15-09-2026. إقرأ النسخة الأحدث.

المؤلفون

  • Mekhrojiddin AMONOV c Research Center under the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2023/3/17-21

الكلمات المفتاحية:

Хожагон нақшбандия силсила қўлёзма муҳр эпиграфика

الملخص

Мақолада XV-XIX асрларда Зарафшон воҳаси нақшбандия тариқати билан боғлиқ эпиграфик ёдгорликларда сақланиб қолган битиклар тадқиқ этилган. Эпиграфик ёдгорликда тариқатда фаолият кўрсатган муайян шайх-муршиднинг насаби, устозлари ҳақида, туғилган ёки вафот этган йили ҳақида аниқ маълумот сақланган. Бу маълумотлар манбаларда келтирилган маълумотларни бевосита тўлдиради. 
XV-XIX асрга келиб Самарқанд ва Бухорода тариқат шайхларининг фаоллиги бирмунча сусайган бўлса-да, илдизи хожагон тариқатига бориб тақаладиган нақшбандия тариқати воҳада кенг тарқала бошлаган. Бу тариқатнинг мазкур ҳудудда етакчи тариқатга айланиши XV-XIX асрларда яшаб ўтган тариқат пешволари Хожа Алоуддин Аттор, Хожа Аҳрор Валий, Махдуми Аъзам Даҳбедий, Муҳаммад Ҳусайн каби тариқат намояндалари номи билан боғлиқ. Афсуски, уларнинг ҳаёти ва маънавий мероси, нақшбандия тариқатидаги фаолияти ҳанузгача алоҳида тадқиқот мавзуси сифатида тўлиқ ўрганилмаган. Самарқанд вилояти Тойлоқ тумани Хожа Саққо маҳалласидаги Шайх Саққо Валий қабртошининг бир бўлаги сақланган. Муҳаммад Мусохон хожа Сармежийнинг авлодлари: Яҳё хожа, Жалолиддин хожа, Низомиддин хожаларнинг қабртош битиклари асосида уларнинг насаб ва ҳасабда бир авлод бўлгани аниқланди. Миён Фазл Муҳаммадхон қабртошидаги маълумот асосида 1884 йилда вафот этгани, ҳиндистонлик алфи соний (яъни нақшбандия-мужаддидия) тариқати асосчиси, Имом Раббоний номи билан машҳур аллома Шайх Аҳмад Сирҳиндий авлодидан экани маълум бўлди. Унинг Миён Ғуломхон исмли ўғли бўлгани васиқа ҳужжатидан аниқланди. Халифа Ғиёсиддин хожанинг авлодига тегишли эпиграфик ёдгорликда Ҳазрат Алига қадар етган насаб шажараси битилгани ва Темур хожанинг отаси (“қози мулло мир Маҳмуд хожа ибн халифа Ғиёсиддин хожа” деган маълумотга кўра) “Қози” ҳамда “Муфтий” лавозимларида фаолият кўрсатгани аниқланди. Ғиёсиддин хожанинг Эшони Калон Султонхон, мулло мир Маҳмуд хожалар ва мулло Муҳаммад хожа исмли ўғиллари бўлгани мақолада таҳлил қилинган.

Нақшбандия тариқатига оид эпиграфик манбаларни ўрганиш ҳанузгача номаълум қатор ахлоқий, маънавий ва назарий масалаларни очиқлашга ёрдам беради.  Ўзбекистон ҳудудидаги турли тарихий мажмуа, қабристон, меъморий иншоот ва қабртошларда сақланиб келаётган битиклар тарихий манба сифатида ўтмишнинг номаълум жиҳатларини очиб бериб, тарих фанининг эпиграфика, манбашунослик, ономастика, хронология, исломшунослик каби тармоқлари учун муҳим материаллар тақдим этади.

التنزيلات

تحميل البيانات غير متوفرة حتى الآن.

المؤلفات المشابهة

Mekhrojiddin AMONOV, XVIII-XIX АСРЛАРДА МАРКАЗИЙ ОСИЁ НАҚШБАНДИЯ-МУЖАДДИДИЯ ТАРИҚАТИ БИЛАН БОҒЛИҚ МЕЪМОРИЙ ВА ЭПИГРАФИК МАЪЛУМОТЛАР , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 4 (2020)

Feruza NIZAMOVA, STUDY OF AMIR KHUSROW DEHLAVIY’S RUBA’IS , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 3 (2020)

Abdushukurjon MURATOV, АБУ ҲАФС НАСАФИЙ “АТ-ТАЙСИР ФИ ИЛМИТ-ТАФСИР” АСАРИНИ ТУРКИЯНИНГ “СУЛАЙМОНИЯ” ФОНДИДАГИ ҚЎЛЁЗМАЛАРИ , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 1 (2020)

Doston MUSTAFAYEV, САЙЙИД ШАРИФ ЖУРЖОНИЙНИНГ ҚУРЪОН ИЛМЛАРИГА ОИД АСАРЛАРИНИНГ МАНБАШУНОСЛИК ТАҲЛИЛИ , ضياء الإسلام: مجلد 5 عدد 3 (2022)

Bekzodbek MUKHTAROV, «АЛ-ФИҚҲ АН-НОФЕЪ» АСАРИ ҚЎЛЁЗМАЛАРИНИНГ КОДИКОЛОГИК ТАҲЛИЛИ , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 4 (2019)

Davronbek Hoshimovich QODIROV, “АЛ-МАВОҲИБ УС-САРМАДИЯ” АСАРИ ВА УНДА КЕЛТИРИЛГАН НАҚШБАНДИЯ ТАРИҚАТИГА ДОИР МАНБАЛАР , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 1 (2020)

Feruz KHOLMUMINOV , Oybek SOTVOLDIYEV , САҲИҲИ БУХОРИЙНИНГ ЮНИНИЙ НУСХАСИ , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 4 (2020)

Najmiddin NIZAMETDINOV, КРАТКАЯ ИСТОРИЯ ТЮРКОЯЗЫЧНОЙ ЛИТЕРАТУРЫ ИНДИИ ВРЕМЕН ПРАВЛЕНИЯ БАБУРИДОВ (XVI – XVIII ВВ.) , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 3 (2019)

Maryam ISHMUKHAMEDOVA, ЯССАВИЙ ИЗДОШЛАРИ ИЖОДИНИНГ МАНБАШУНОСЛИГИ МАСАЛАЛАРИ , ضياء الإسلام: مجلد 4 عدد 1 (2021)

Anvarjon KANDAHAROV, НАВОИЙ ВИЛОЯТИДАГИ НАҚШБАНДИЯ ВА ЯССАВИЯ ТАРИҚАТЛАРИГА ОИД ҚАДАМЖОЛАР , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 4 (2019)

يمكنك أيضاً إبدأ بحثاً متقدماً عن المشابهات لهذا المؤلَّف.