DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/4/72%20-%2078Kalit so‘zlar:
Марказий Осиё нақшбандия-мужаддидия меъморий эпиграфика Сўфи Оллоҳёр Иброҳим хожа мақбараAnnotasiya
Мақолада XVIII-XIX асрларда Марказий Осиё нақшбандия-мужаддидия тариқати тарихи билан боғлиқ меъморий ва эпиграфик ёдгорликлар тадқиқ этилган. Эпиграфик маълумотлар орқали тариқат ҳақидаги маълумотларга аниқлик киритилган Мазкур мақолада XVIII-XIX асрларда Марказий Осиё нақшбандия-мужаддидия тариқатининг Сўфи Оллоҳёр ва Мусохонхожа Даҳбедий тармоқларида фаолият олиб борган муршидлар ва бевосита улар билан боғлиқ меъморий иншоотлар ҳамда эпиграфик ёдгорликлардаги маълумотлар тадқиқ этилган. Шунингдек, нақшбандия-мужаддидия тариқати муршидларидан бири Қамариддин Хузорий ва Мавлоно Мирмуҳаммад Иброҳим хожа Самарқандий мақбаралари ҳамда улар дафн этилган қабристонда мавжуд қабр тошлардаги эпиграфик ёдгорликларда тариқатдаги фаолиятига доир қимматли маълумотлар тақдим этилган. Мавлоно Мирмуҳаммад Иброҳим хожа Самарқандийдан кейин нақшбандия-мужаддидия-даҳбедия силсиласини Муҳаммад Амин хожа Даҳбедий, Абдумалик хожа Ғазирагий, Эшони Валихон Ургутий ва Эшони Сўфи хожа каби шогирдлари давом эттиришган бўлса, унинг авлодларидан Мирмуҳаммад Насриддинхон, Мирмуҳаммад Файзуллоҳ Махзум, Мирмуҳаммад Сайид Ғани Махзум, мулло Муқаддас, Саййид Валихон, Эшони Султонхон каби ўз даврининг машҳур кишилари етишиб чиққан. Бу илмий янгилик Мирмуҳаммад Иброҳим хожа қабри устига қурилган мақбара тарихи ҳамда унинг қабрига қўйилган қабртошдаги эпиграфик ёзувларда аниқланди. Шунингдек, нақшбандия-мужаддидия тариқати тарихига доир қўлёзма манбаларда учрамайдиган маълумотларни мақолада келтирилган эпиграфик манбалардан олинган. Мақолада эпиграфик маълумотлар қиёсий, тарихий-хронологик ва назарий жиҳатдан тадқиқ этилган.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Мирзо Жунайдуллоҳ Ҳозиқ. Куллиёт. Қўлёзма, настаълиқ, форс тилида ёзилган. ЎзР ФА ШИ қўлёзмалар фонди инв. № 3021.
2. Мавлоно Нуриддин Маҳжурий Самарқандий. Тазкираи олимони Самарқанд. Қўлёзма. Тожикча. Самарқанд Давлат музейи қўлёзмалар фонди инв. №5653/2.
3. Ибн Ҳавқал. Китоб суратул ард (Ернинг сурати китоби). Араб тилидан таржима ва изоҳлар муаллифи, тарих фанлари доктори, профессор Камолиддин Ш.С. Т.: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, Давлат илмий нашриёти, 2011.
4. Муҳаммад Ҳайдар. Силсилаи шариф. Қўлёзма, настаълиқ, форс тилида. 1299/1881. Муаллиф шахсий кутубхонасида.
5. Носириддин Бухорий. Туҳфат уз-зойирин. Тошбосма. Бухоро. 1328/1909.
6. Сайидои Каррухий. Ганжнома. ЎзР ФА ШИ қўлёзмалар фонди инв. №7029/II, 11308/VI.
7. Массон М.Е. Работи Кешской археолого-топографической экспедиции ТошГУ КАТЭ по изучению восточной половина Кашкадаринской области Уз ССР . 1967. ЎзР МДА Р-2773. 1. 122
8. Аминов Б.Б. Надгробные надписи святыни Мир-и Джанди Ата (Гузарский район Кашкадарьинской области Республики Узбекистан). Журнал Археология Евразийских степей. Татарстан. 2017. №6.
9. Амонов М. Азизи Ғузорий. Ёш Шарқшуносларнинг Академик Убайдулла Каримов номидаги XIII илмий-амалий конференцияси тезислари. Тошкент. 2016.
10. Амонов М. Азизи Ғузорий. Ёш олимлар Республика илмий-амалий конференцияси. ТерДУ. 29-30 январ 2016 йил.
11. Вяткин В. Справочная книжка Самаркандской области. Самарканд. 1902.
12. Даминов Э. Шаҳобуддин Умар Суҳравардий (Мири Жанда ота). Т.: Моварауннаҳр, 2010. 13. Камолзода С.Иброҳимхожа ки буд? – «Овози тожик» газетаси. 15.10.2003.
14. Комилов Н. Тасаввуф. Т.: Мовароуннаҳр, 2009.
15. Мирзо Меърожиддин (Амонов М). Сўфи Оллоҳёр ва Ислом шайх тарихи. Т.: Mashhur-press, 2017.
16. Mukhamedov Nematullo (2019) “The role of the Sheikh Zayniddin complex in the spiritual life of Tashkent”//Multidisciplinary scientific journal “Arhivarius” collection of scientific publications. -pp.7-14. https://www.researchgate.net/publication/333985613.
17. Mukhamedov Nematullo Asatullaevich. (2020). HUMANIST IDEAS IN WORK MEDIEVAL SCIENTISTS OF THE OASIS OF TASHKENT. Archive of Conferences, 9(1), 205-208. Retrieved from https://conferencepublication.com/index.php/aoc/article/view/371
18. Нуриддинов Ҳ. Ғузорнома. Т.: Янги нашр, 2011.
19. Пўлотжон Қаюмов. Хўқанд тарихи ва унинг адабиёти. Т.: Тамаддун, 2011.
20. Равшанов. Қашқадарё тарихи. Т.: Фан, 1995.
21. 7. Raziya B. Matibayeva, Zohidjon Islоmov (2020) «RELATIONSHIP OF RELIGION AND TRADITION IN CENTRAL ASIA». International Journal for Innovative Engineering and Management Research. A Peer Revieved Open Access International Journal, Vol 09 Issue 12, Dec 2020, ISSN 2456-5083, P.92-96.
22. Салоҳий Д., Муҳаммадиев А. Мавлоно Мир Муҳаммад Иброҳим мақбараси. «Нақшбандийа» журнали, 2013. 2(11).
23. Уватов. У. Буюк алломалар. Т.: Ўзбекистон, 2016.
24. Ханыков Н.В. Описание Бухарского ханства. СПб. 1843.
25. Gafurova, Irodaxon (2020) «ROLE OF WAQF PROPERTIES IN THE HISTORY OF TURKESTAN,» The Light of Islam: Vol. 2020 : Iss. 3 , Article 7.Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss3/7
26. Дала тадқиқот материаллари. Лангар ота зиёратгоҳи. Фарғона вилояти Қўштепа тумани. Ахборотчи. Ғофуржон ака (58 ёшда). 15-16.07.2016.
27. Дала тадқиқот материаллари. Халифа Иброҳим хожа зиёратгоҳи. Ахборотчи Саида Қаюмова. Самарқанд шаҳар. 25.12.2019.

