Mualliflar

  • Salima RUSTAMIY International Islamic Academy of Uzbekistan Muallif

Kalit so‘zlar:

луғат, муқаддима, қиёсий метод, товуш, ҳарф, қўшимча, араб тилшунослиги, туркий сўзлар, ḥarakat

Annotasiya

Мазкур мақолада ХI асрда туркий тилларнинг назарий асосларини ишлаб чиққан биринчи туркшунос олим

Маҳмуд Кошғарий «Девону луғоти-т-турк» асарида келтирган фонетика, графика, морфологияга оид масалалар ёритилган. Маҳмуд Кошғарий «Девону луғоти-т-турк» асарида туркий тиллар грамматикасини араб тилида, араб тилшунослигига хос усул ва атамалар воситасида тавсифлаган. Мазкур мақолада Маҳмуд Кошғарий томонидан қўлланган ḥarakat, ḥarf ва уларнинг турларини англатувчи атамаларнинг араб, туркий сўзлар фонетик ва морфологик хусусиятларини ёритишдаги ўрни кўрсатилган.

Маҳмуд Кошғарий туркий сўзлар таркибида ҳарф шаклида ифодаланмаган унли товушларга нисбатан араб тилидаги каби ҳаракат тушунчасини киритган ва ҳаракат турларига мос келувчи атамаларни қўллаган. Асарда [а] қисқа унлиси учун فتح fatḥ(un), نصب naṣb(un), تفتح taftaḥu, مفتوح maftūḥ(un), منصوب manṣūb(un), [i] كسر kasr(un), مكسور maksūr(un) maksūra(tun), انكسر ’inkasara, تكسر taksiru, كسرت kusirat, [u] унлиси учун ضم ḍamm(un), رفع raf‘(un), مضمومة maḍmūma(tun), مرفوع marfū‘(un), ضمت ḍammat, انضمت ‘inḍammat, ترفع tarfa‘u, қисқа унли мавжуд эмаслигини англатувчи sukūn, ساكن sākin (sākina), مسكن musakkan (musakkana), يسكن yaskunu (taskunu), سكنت sakanat каби феъл, масдар, сифатдош шаклларидаги атамаларни қўллаган.

«Девону луғоти-т-турк»да ḥarf атамаси араб тилидаги каби фонетик бирликлар ҳамда кўмакчи, боғловчи, юклама, қўшимча, ундов, сўроқ каби сўзларга нисбатан қўлланган.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Tegishli maqolalar

Lola АZIMOVA, ХАЛҚ КИТОБИ “МУСИБАТНОМАИ ТУРКИЙ”ДА ЛИРИК ТАСВИРЛАР ТАЛҚИНИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 3 (2019)

Malika NASIROVA, «АЛ–МУФАССАЛ ФИ САНЪАТИ-Л-ИЪРАБ» АСАРИДА ОЗ МИҚДОРНИ АНГЛАТУВЧИ КЎПЛИКНИНГ ИФОДАЛАНИШИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 4 (2021)

Zukhra ARIPOVA, МАМЛУКЛАР ДАВРИДА МИСРНИНГ ИЖТИМОИЙ-СИЁСИЙ ҲАЁТИДА МАРКАЗИЙ ОСИЁ АНЪАНАЛАРИ ТАЪСИРИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 4 (2022)

Malika NASIROVA, AРАБ ТИЛИДАГИ КЎМАКЧИ ФЕЪЛЛАРНИНГ СЕМАНТИК ТАСНИФИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 3 (2020)

Gulchakhra TULEMETOVA, ДИНИЙ МАВЗУДАГИ МАТЕРИАЛЛАРНИНГ ЭКСПЕРТИЗАСИДА ИСЛОМ ИЛОҲИЁТИНИНГ РАЦИОНАЛИСТИК УСЛУБЛАРИНИ ҚЎЛЛАШ ИСТИҚБОЛЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 4 (2022)

Yulduz ISMAILOVA, АРАБ ТИЛИНИ ЎҚИТИШДА ЛОЙИҲАВИЙ ТАЪЛИМ УСУЛИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Malika NASIROVA, АРАБ ГРАММАТИКАСИДА ТЎЛИҚ ТУРЛАНМАЙДИГАН СЎЗЛАР МАСАЛАСИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Malika NASIROVA, AРАБ ТИЛИДАГИ ТУРЛАНМАЙДИГАН СЎЗЛАРНИНГ БЕЛГИ- ХУСУСИЯТЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Akmalkhan AKMALKHANOV, АБУ ЯЪҚУБ САККОКИЙНИНГ ФЕЪЛЛАРДАН ЯСАЛГАН СЎЗЛАР ҲАҚИДАГИ ҚАРАШЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 3 (2019)

Nigora MULLASODIQOVA, МАОНИЙ ИЛМИДА ГАП ВА УНИНГ ТУРЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.