DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2021/2/68%20-%2075Kalit so‘zlar:
Паздавий матн фиқҳ ҳадис мотуридий ханафий қози асхабут-тахриж шарҳAnnotasiya
Мақоладан кўзланган мақсад Мовароуннаҳр олимларининг ислом ҳуқуқи назарияси – усул ал-фиқҳ фани шаклланиши ва ривожланишига қўшган ҳиссаларини тадқиқ этиш. Тадқиқотда усул ал-фиқҳ илмининг даставвал Ироқ ўлкасида юзага келиб, кейинчалик шарққа ёйилгани ва унга сабаб бўлган омиллар тадқиқ этилган. Мовароуннаҳр олимлари илмий фаолияти ва ёзган асарларининг усул ал-фиқҳ фани ривожига таъсири таҳлил этилган. Ҳудудда усул фанига оид ёзилган асарлар ва уларнинг хусусиятлари очиб берилган. Қаффол Шоший ўзининг “Маҳосин аш-шариъа”, Абу Зайд Дабусий “Тақвим ал-адилла” ва Фахрул-ислом Али Паздавий “Усул ал-Паздавий” асари орқали фанга олиб кирган янги тушунча ва услублар аниқланган. Шунингдек, Шамсул-аимма Муҳаммад Сарахсий, Фахрул-ислом Али Паздавий, Алоуддин Самарқандий, Абу Ҳафс Умар Насафий, Хисомиддин Ахсикатий, Низомиддин Шоший, Абул Баракот Насафий ва Садруш-шаҳид Убайдуллоҳ ибн Масъуд Бухорий каби фақиҳларнинг илмий фаолияти ва фанга оид асарлари тадқиқ этилган. “Тақвим ал-адилла”, “Усул ал-Паздавий”, “Усул ас-Сарахсий”, “Мезон ал-усул”, “Манор” ва “ат-Талвиҳ” каби асарлар ва уларга ёзилган шарҳ, ҳошия ва мухтасарлар ҳақида қимматли маълумотлар берилган. Якунда усул ал-фиқҳ асарларининг ислом дини назарий асослари, мақсади, мазмун-моҳиятини тўғри тушунишдаги аҳамияти очиб берилган.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. A.Laknaviy. (1998). al-Favoid al-Bahiyya. Bayrut: Dorul Alqam.
2. Aminov, H., & Primov, S. (2017). Hanafiy fiqhi tarixi, istilohlari va manbalari. Toshkent: Movarounnahr.
3. Attor, F. (2013). Usul al-Fiqh. Istanbul: IFAV nashriyoti.
4. Semyonov A.A. (1957). O’zSSRning Fanlar akademiyasi sharq qo’lyozmalari to’plami (Vol. 4). (A.A.Semyonov, Ed.) Toshkent: O’zSSR FA nashriyoti.
5. Chalabiy, K. (1992). Kashf az-Zunun an-asamil kutub val funun (Vol. 2). Bayrut: Dor al-kutub ilmiya.
6. Dabusiy, A. Z. (1993). Ta’sis an-nazar. (M. i. Qabboniy, Ed.) Qohira: Maktaba as-Subayh.
7. Dabusiy, A. Z. (2001). Taqvim al-adilla. (X. al-Miysi, Ed.) Bayrut: Dor al-kutub al-ilmiyya.
8. Ibn Obidin, M. A. (2003). Raddul muxtor ala Durril muxtor (Vol. 1). Bayrut: Dor al-kutub al-ilmiyya.
9. Ibn Xaldun, Y. (1980). al-Muqaddima. Qohira: Maktabatu Ibn Taymiya.
10. Jabborov, N. (2004, mart). Imom al-Moturidiy – faqih. Imom Buxoriy saboqlari, 200.
11. Jassos, A. B. (1996). al-Fusul fi ilmil usul (Vol. 1). Bayrut: Dor al-kutub al-ilmiyya.
12. Jurjoniy, S. S. (1983). Ta’rifot. Bayrut: Dor al-kutub alilmiyya.
13. K.Brokelman. (1989). Tarix al-adab al-arabiy (Vol. 3). (D. A. Najjor, Trans.) Qohira: Dor al-ma’orif.
14. Kavsariy, M. Z. (1969). Bulug’ al-amaniy fi siyrati imom Muhammad ibn Hasan. Hims, Suriya: Al-Andalus.
15. Kavsariy, M. Z. (1989). Husnut taqoziy fi siyarti imom Abu Yusuf. Qohira: Maktaba al-azhariya.
16. Kosoniy, A. B. (1997). Badoi’ as-sanoi’ fi tartib ashsharoi’ (Vol. 7). Bayrut: Dor kutub al-ilmiyya.
17. L.Asrorova. (2014). Abu Hafs Kabir Buxoriy va hanafiy fiqhi. Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyoti.
18. Muhamedov N. (2015). Keffal Şaşî’nin Diplomatik Faaliyeti. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi 2 (2), 119-126. HYPERLINK “https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/282071” https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/282071 .
19. Mukhamedov Nematullo (2020). Medieval Scientists Of The Oasis Shash And Their Contribution To Islamic Civilization // The American Journal of Social Science and Education. Innovations (ISSN – 2689-100x). Published: August 14, 2020 | Pages: 137-143. Doi: HYPERLINK https://doi.org/10.37547/tajssei/Volume02Issue08-20 https://doi.org/10.37547/tajssei/Volume02Issue08-20
20. Мухамедов, Н. А. (2014). Хазрат Имам Абу Бакр Каффал Шаши – мухаддис из Ташкента. Peoples of eurasia. history, culture and interaction problems, 130. HYPERLINK “http://www.sociosphera.com/files/conference/2014/k-04_05_14.pdf” l “page=130” http://www.sociosphera.com/files/conference/2014/k-04_05_14.pdf#page=130
21. N.Hakimova. (2020). Abu Bakr Qaffol Shoshiyning huquq falsafasi “fozil siyosat” atamasi. “Sharq allomalari yozma merosining ilmiy, falsafiy, ma’naviy tafakkurdagi o’rni nomli” Respulika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari (p. 446). Toshkent: ToshDU nashriyoti.
22. Nasafiy, A. M. (1993). Tabsira al-adilla (Vol. 1). Anqara: Diniy ishlar rayosati nashriyoti.
23. Pazdaviy, F.-i. (1909). Usul. Karachi: Mir Muhammad kutubxonasi.
24. Pazdaviy, F.-i. (2016). Usul. (S. Bekdosh, Ed.) Madina: Dor as-siroj.
25. S.Ahmedov. (2019, mart). Kitobini Rasululloh maqullagan buxorolik faqih. (A. J. Xo’jam, Ed.) Hidoyat, 32.
26. S.G’aybullayev. (2021, Mart). “Usul al-Pazdaviy” asosida yozilgan asarlar. (S. Ziyodov, Ed.) Imom Buxoriy saboqlari, 200.
27. Saraxsiy, A. B. (1957). Usul (Vol. 1). (A. V. Afg’oniy, Ed.) Haydarobod: Dor al-ma’orif an-No’moniya.
28. Sezgin, F. (1991). Tarix at-turos al-arabiy (Vol. 3). ar-Riyod: Muhammad ibn Saud universiteti nashriyoti.
29. Subkiy, T. (1964). Tabaqot ash-shofi’iyya al-kubro (Vol. 3). Bayrut: Dor ihyo al-kutub al-arabiy.
30. Z.Najmiddinov. (2019). Abu Zayd Dabusiy ilmiy merosining Movarounnahr fiqh ilmi rivojidagi o’rni. Toshkent: O’zbekiston xalqaro islom akademiyasi nashriyoti.

