Mualliflar

  • Doston MUSTAFAYEV INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY OF UZBEKISTAN Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2022/3/32-40

Kalit so‘zlar:

Журжоний Қуръон илмлари Ҳошия ала ал-Кашшоф Таржумон ал-Қуръон ат-Таърифот қўлёзма нусхалари

Annotasiya

Мақолада Саййид Шариф Журжоний (ваф. 816/1413) илмий фаолияти, олимнинг Қуръон илмларига оид асарлари таснифи ва уларнинг дунё кутубхоналарида сақланаётган қўлёзма нусхалари ҳақидаги маълумотлар келтирилган. Кириш қисмида юртимиз ҳукумати томонидан қадимий ёзма манбаларни ўрганишга қаратилаётган эътибор, қўлёзмаларни ўрганишнинг замонавий аҳамияти ҳақида тўхталиб ўтилган. Асосий қисмда Саййид Шариф Журжонийнинг илмий шахсияти, унинг Қуръон илмларига оид асарлари, уларнинг таркибий тузилиши, мазкур асарларнинг мазмуни ва ўзига хос жиҳатлари ҳақидаги маълумотлар жамланиб, илмий таҳлил этилган. Олимнинг ҳозирга қадар етиб келмаган асарлари, шу билан бирга, ҳозирга қадар етиб келган, аммо ҳануз тадқиқ этилмаган мазкур соҳадаги асарларининг қўлёзма нусхалари ҳақида ҳам маълумотлар келтирилган. Олим томонидан Замахшарийнинг “ал-Кашшоф” тафсирига ёзилган “Ҳошия ала ал-Кашшоф” асарининг тўлиқ сақланган қўлёзма нусхалари, асарнинг хусусиятлари ва замонавий нашрлари хусусида маълумотлар зикр этилган. Шунингдек, муфрадотул-Қуръон йўналиши бўйича ёзилган ва бугунги кунга қадар тўлиқ етиб келган “Таржумон ал-Қуръон” асарининг дунё кутубхоналарида сақланаётган нусхалари ва уларнинг хусусиятлари билан яқиндан таништирилган. Дунёнинг айрим фондларида Журжонийга нисбат берилган қўлёзма асарларнинг аслида олимга тегишли эмаслиги илмий далиллар асосида исботланган. Шу билан бирга, ислом оламида машҳур “ат-Таърифот” асарининг ҳам икки машҳур ва тўлиқ ҳолда сақланган қўлёзма нусхалари тавсифи келтириб ўтилган. Зеро, “ат-Таърифот” асарида йигирмага яқин Қуръонда зикр этилган сўзлар ва Қуръон илмларига оид истилоҳларнинг таърифлари келтирилган бўлиб, шу жиҳатдан мазкур асарни ҳам олимнинг Қуръон илмларига оид асарлари қаторида ўрганиш мақсадга мувофиқ ҳисобланади. Хулоса қисмида, Журжонийнинг Қуръон илмларига оид асарларини ўрганиш темурийлар даври илмий муҳити, хусусан, бу даврдаги Қуръон илмлари ривожини яна ҳам тўлиқ ўрганиш имкониятини бериши, қолаверса, олимнинг Қуръон сўзларини шарҳлашдаги ўзига хос услубини ўрганиш қуръоншунослик соҳаси тадқиқотларида муҳим саналиши ҳақида тўхталиб ўтилган.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Sharh mushkilat al-Kashshof. (1685). Prinston universiteti kutubxonasi. Qo‘lyozma № 2309.

2. O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. (2016). Samarqand.

3. Gümüş, D. S. (1985). Seyyid Şerif Cürcani. İstanbul: Fatih yaynevi matbaası.

4. Gümüş, D. S. (1993). Cürcani ve Hashiye ala-l-Kashshafi. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 179.

5. Al-Insof ala al-Kashshof. (b.d.). Sulaymoniya kutubxonasi. Qo‘lyozma № 172.

6. Jurjoniy, S. Sh. (1487). Tarjumon al-Qur’on. Sulaymoniya kutubxonasi. Qo‘lyozma № 2605

7. Jurjoniy, S. Sh. (2012). Hoshiya a’la al-Kashshof. Bayrut: Dor al-kutub al-islamiyya.

8. Jurjoniy, S. Sh. (2018). At-Ta’rifot. Bayrut: Dor an-Nafois.

9. Jurjoniy, S. Sh. (XVI asr). Hoshiya ala al-Kashshof. Malik Saud universiteti kutubxonasi. Qo‘lyozma № 212/5111

10. Jurjoniy, S. Sh. (XVII asr). Hoshiya ala al-Kashshof. Prinston universiteti kutubxonasi. Qo‘lyozma № ymdi_03_135

11. Jurjoniy, S. Sh. (b.d.). At-Ta’rifot. Sulaymoniya kutubxonasi, Shahid Ali Posho bo‘limi. Qo‘lyozma № 1411.

12. Jurjoniy, S. Sh. (b.d.). Tarjumon al-Qur’on. Majlisi sho‘ro milliy kutubxonasi. Qo‘lyozma № 1249

13. Jurjoniy, S. Sh. (n.d.). Hoshiya ala al-Kashshof. – Turkiya: Sulaymoniya kutubxonasi. Qo‘lyozma № 171

14. Jurjoniy, S. Sh. (b.d.). Hoshiyatu Isfahoniy li Sayyid Sharif. Amasya Boyazid II xalq kutubxonasi, Qo‘lyozma № 1/556.

15. Ziyodov, Sh. (2019). Samarqandlik allomalar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom.

16. Muxtarov, B. (2019). Al-Fiqh an-nofe’ asari qo‘lyozmalarining kodikologik tahlili. Islom ziyosi, 85-91.

17. Nasrullayev, N. (2020). Manbashunoslik. – Toshkent: Navro’z.

18. Tohirov, J. (2021). Nosiriddin Tusiyning “Tajrid al-Kalom” asari va uning sharhlari. Islom ziyosi(4), 66-74.

19. Xalifa, H. (2008). Kashf az-zunun. Bayrut: Dor ihyo at-turos al-arabiy.

20. Shayx Muhammad Sodiq. (2014). Samarqandning sara ulamolari. – Toshkent: Hilol-Nashr.

21. Sh. Ziyodov, Q. Mahmudov. (2019). Samarqandlik allomalar. – T.: G‘afur G‘ulom.

Tegishli maqolalar

Saidahmadkhon GAYBULLAYEV, “УСУЛ  АЛ-ПАЗДАВИЙ”  АСАРИДА ИСТИНБОТ ҚОИДАЛАРИНИНГ ЁРИТИЛИШИ , Islom ziyosi: Jild 8 № 2 (2025)

Abdurashid ABDULLAYEV, ҚУРЪОНДА БАЁН УСЛУБИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 1 (2019)

Nodir QOBILOV, ИМОМ  БУХОРИЙНИНГ ҲАДИСЛАРНИ ҚАБУЛ  ВА  РИВОЯТ ҚИЛИШДАГИ  УСЛУБЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 8 № 3 (2025)

Ilhomjon BEKMIRZAEV, Irodaхon GAFUROVA, МАРКАЗИЙ ОСИЁДА ИСЛОМ ДИНИНИНГ ИЖТИМОИЙ-СИЁСИЙ ВА МАЪНАВИЙ ҲАЁТГА ТАЪСИРИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 1 (2021)

Sidahmadxon G’AYBULLAYEV, “УСУЛ АЛ-ФИҚҲ” ИЛМИНИНГ МОВАРОУННАҲРГА КИРИБ КЕЛИШИ ВА РИВОЖЛАНИШИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 2 (2021)

Mekhrojiddin AMONOV, XVIII-XIX АСРЛАРДА МАРКАЗИЙ ОСИЁ НАҚШБАНДИЯ-МУЖАДДИДИЯ ТАРИҚАТИ БИЛАН БОҒЛИҚ МЕЪМОРИЙ ВА ЭПИГРАФИК МАЪЛУМОТЛАР , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Saidilyos KHAKIMOV, ИСЛОМДА АРБИТРАЖ (ТАҲКИМ) ВА МУРОСА (СУЛҲ) - НИЗО БАРТАРАФ ЭТИШНИНГ МУҚОБИЛ УСУЛЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Nematullo Mukhamedov, Шайх  Хованд  Таҳур тарихи, илмий  мероси  ва  унинг мақбараси  эпиграфикаси  таҳлили , Islom ziyosi: Jild 8 № 2 (2025)

Durbek A. RAKHIMDJANOV, ЁШЛАРНИ БУЗҒУНЧИ ҒОЯЛАРДАН ҲИМОЯ ҚИЛИШДА ТАРБИЯНИНГ ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 1 (2021)

Zukhra ARIPOVA, ЎРТА АСР МИСР ТАРИХЧИЛАРИ ҲАҚИДА , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.