Mualliflar

  • Boburmirzo BOTIROV INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY ОF UZBEKISTAN Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/4/38%20-%2045

Kalit so‘zlar:

фатволар мазҳаблар васий даъво омонат фиқҳ афсона қиёсий “Ҳидоя” ханафий беқиёс

Annotasiya

Жаҳон илм-фани учун Мовароуннаҳрда фаолият олиб борган олимлар, хусусан, фақиҳларнинг меросини ҳам ўрганиш муҳим аҳамиятга эга. Чунки, мовароуннаҳрлик фақиҳлар ислом оламининг барча минтақаларида ҳам эътироф этилган. Улар томонидан ёзилган фиқҳий асарлар эса ҳозирги вақтда ҳам илмий даргоҳларда ислом фиқҳи бўйича дарслик вазифасини ўтамоқда. Бу Мовароуннаҳрда фиқҳ илмининг юзага келиши, ривожланиш босқичлари, йўналишлари, ўзига хос жиҳатлари ва анъаналарини ўрганишга жиддий ёндашиш кераклигини кўрсатмоқда. Бугунги кунда ислом дини ва унинг асосий қисми бўлмиш фиқҳ Ислом ҳуқуқшунослигини давр талабларини назарда тутган ҳолда ўрганиш ва уни ўзлаштириб, амалий ҳаётда ундан фойдаланиш бир заруратга айланди.

Ушбу мақолада Бурҳониддин Марғинонийнинг “Ал-Ҳидоя” асарида ғоялар ва тавсияларни тадқиқ қилиш, ундаги мулкий муносабатларни тартибга солишга оид кўрсатмаларни таҳлил этиш натижасида, мулкнинг муомалада бўлиши, айниқса, омонат сақлашда ўзига хос қоидалар назарда тутилганлиги ҳақида маълумотлар келтирилган. Юк топширувчининг омонат сақловчига ишончини “Ҳидоя”да ҳуқуқий муносабатларда ҳам кўриш мумкин. Фақат ўша давр нуқтаи назаридан, ушбу муносабатлар соддароқ кўринишда тартибга солинган. Шунингдек, балоғат ёшига етмаган, ақли заиф ва қулларнинг субъект сифатида ҳуқуқий ҳолати ҳақида ҳам алоҳида таъкидлаб ўтилган.

Бугунги мураккаб даврда жамият тараққиётига хатарли бўлган экстремистик оқимлар ва фундаменталистлар ислом динининг моҳият ва мазмуни ҳамда олий инсоний меъёрларини бузиб талқин қилиб, афсуски, ундан ўз тубан мақсадлари йўлида фойдаланишмоқда. Ҳозирги даврда ислом таълимотининг туб моҳияти, унинг тинчликсеварлик ва инсонпарварлик мақсадларга қаратилган ғояларини тўғри талқин этиш, фиқҳнинг амалий ҳаёт билан чамбарчас боғланган бир ҳуқуқий тизим эканлигини кўрсатиш нечоғли илмий ва амалий аҳамиятга эга эканлигини кўрсатиб бериш долзарб аҳамиятга эга. Умуман олганда, Бурҳониддин Марғиноний ёзган тўрт жилдлик “Ҳидоя” китоби суннийлик оқимида ҳанафий мазҳаби бўйича бир муҳим ва мукаммал ҳуқуқий кодекс сифатида 55 дан ортиқ китоб, юзлаб бобу фаслдан таркиб топган бўлиб, ислом ҳуқуқининг барча соҳаларини қамраб олади.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Мирзиёев Ш. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. –Т.:“Ўзбекистон”, 2016. –Б.39.

2. Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси: Ўн иккинчи чақириқ Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг ўн биринчи сессиясида 1992 йил 8 декабрда қабул қилинган (Ўзбекистон Республикасининг 1993 йил 28 декабрдаги, 2003 йил 24 апрелдаги, 2007 йил 11 апрелдаги, 2008 йил 25 декабрдаги қонунларга мувофиқ киритилган ўзгартиш ва қўшимчалар билан) 134 Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг ахборотномаси. – 2008. – № 12. – 637-модда.

3. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси. Расмий нашр. –Тошкент: Адолат, 2011.

4. Ўзбекистон Республикасининг Ер кодекси. Расмий нашр. – Тошкент: Адолат, 2007.

5. Абдулқодир Ўда. “Ат-Ташриъул-жиноий ал-исломий муқоринан бил-қонунил-вазъий” (Шариатда жиноят қонунларини дунёвий қонунлар билан қиёсий ўрганиш). Ж.1. – Байрут: 1985. – Б.18-22.

6. Агзамходжаев, С. (2006). История Туркестанской автономии (Туркистон мухторияти). –С.27-28.

7. Аль-Бухари. Сахих. Эр-Рияд, 1999. – С.27.

8. Антология мировой правовой мысли: В 5 т. Т. I. Античность и восточные цивилизации. – М.: 1999. – С. 688.

9. Ахмеджанов У. М. Институт собственности в мусульманском праве. 1963. 13-14 с.

10. Аҳмад Иса Ошур. Ал-фиқҳул муяссар фил муомалот (Фуқаролик ҳуқуқи бўйича енгил фиқҳ). Байрут, 1996. 35-38-б.

11. Бартольд соч. Т-IX-M 1963. C. 532-533.

12. Боймирзаев Р. Мусулмон ҳуқуқи. Маьрузалар матни. Ҳуқуқшунослик факультети. 2006.

13. Бурҳониддин Марғиноний. Ҳидоя.2-жилд. Қозон, 1905. 266-б.

14. Бурҳониддин Марғиноний. Ҳидоя.3-жилд. Ижара китоби. Қозон, 1904 (араб тилида).

15. Еремов Д.М. Шариат-исламский кодекс права и морали //Азия и Африка сегодня. 1991. N 7. C. 32.

16. Жабборов С. И. Мусулмон ҳуқуқи ва одат нормалари. Т., 2001. – Б. 82.

17. Ganiyev, A., & Umaraliev, S. THE ROLE OF ZAKAT IN THE EARLY STAGES OF THE ISLAMIC CIVILISATION. EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR), 25.

18. Zinatullayev, Ziyodilla (2019) “Some features of the statemanaging in Central As ia on the eve of Islam,” The Light of Islam: Vol. 2019. P-17.: Iss. 2, Article 3. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2019/iss2/3.

19. Ислам: Энциклопедический словарь. М., 1991. С. 262.

20. Исламов З.М. (2019) Исламское образование в Узбекистане: история, современность и перспектива / ИИ Международная научно-богословская конференция «Духовный шелковый путь. Созидание. Интеграция», - Ташкент, 2018, С. 189-197.

21. Islomov, Zohidjon (2019) “THE ROLE OF THE INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY OF UZBEKISTAN IN THE DEVELOPMENT OF ISLAMIC STUDIES,” The Light of Islam: Vol. 2019 : Iss. 1 , Article Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2019/iss1/1.

22. Маргинани Бурхануддин. Хидоя. Комментарии мусульманского права. В 2 ч. – М.: Волтерс Клувер, 2008. – 291 с.

23. Матибаева Р. (2019) Редкая рукопись по ханафизму «Манакиб Аби Ханифа» // Молодой ученый. — 2019. — №36. — С. 71-74. https://moluch.ru/archive/274/62293/.

24. Mukhamedov Nematullo Asatullaevich. (2020). HUMANIST IDEAS IN WORK MEDIEVAL SCIENTISTS OF THE OASIS OF TASHKENT. Archive of Conferences, 9(1), 205-208. Retrieved from

25. Mukhamedov Nematullo (2020) “ACTIVITIES OF HADITH SCHOLARS (MUHADDIS) OF SHASH OASIS IN SCIENTIFIC CENTERS OF THE REGION”. The Light of Islam: Vol. 2020 : Iss. 2 , Article 11. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/11.

26. Ражабова М. Шариатда жиноят ва жазо. Т., 1996. Б. 100 – 117. Қўшимча маълумотлар учун: Бурҳониддин Марғиноний. Ал-Ҳидоя. Қозон, 1905. Т. 1-2. Б. 860.

27. Раҳманов А.Р. Ислом ҳуқуқида шартнома ва мажбуриятлар ҳамда илмий қонунчилик (қиёсий ҳуқуқий таҳлили): Тарих фанлари доктори. Дис. Автореф. – Тошкент: 2008. 23 б.

28. Раҳмонқулов Ҳ. Эволюция права собственности (проблемы обственности сравнительное исследования). Тошкент: Адолат, 1995. 34 б.

29. Раҳмонқулов Ҳ.Р. Фуқаролик ҳуқуқ объектлари. – Тошкент: ТДЮИ, 2009. – 24 б.

30. Рахманкулов Х. А., Рахманов А. Р. Права человека: история и современность. Т., 1998. С. 174.

31. Садагар М.Н. Основы мусульманского права. М.: 1968. С. 45-60.

32. Tokhir Abdumutalovich Khatamov “ STATE NATIONAL PROGRAM FOR THE DEVELOPMENT OF SCHOOL EDUCATION FOR 2004–2009 YEARS: (SCIENTIFIC AND HISTORICAL ANALYSIS)” International Scientific Journal Theoretical & Applied Science e-ISSN: 2409-0085 (online) Year: 2019 Issue: 06 Volume: 74 Published: 14.06.2019 http://T-Science.orghttp://tscience.org/arxivDOI/2019/06-74/PDF/06-74-12.pdf -Б. 128-132.

33. Toxtiev, Shuhrat Mr (2020) “Social and cultural life of the shiite communities of Central Asia in the XX-early XXI centuries,” The Light of Islam: Vol. 2020: Iss. 2, Article 12. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/12

34. Турсунова С. Д. Никоҳ бахтли оила кафолатидир //Соғлом авлод учун. 1997. № 9.

35. Ўзбекистон Республикаси конституциясига шарҳ. – Тошкент: “Ўзбекистон” НМИУ, 2008. – 159 б.

36. Ўлмасов А., Шарифхўжаев М. Иқтисодий назария. – Тошкент: Меҳнат. 1995. 133 б.

37. Хусейн Хамид Хассан. Право на частную собственность. Исламабад, 1995. С. 33-34.

38. Шарль Р. Мусульманское право. Пер. с франц. С.И.Волка. Под ред. и о предисл. Е.А.Беляева. – Моква: Изд-во «Иностранная литература», 1959. – С. 6.

39. Эргашев В.Ё. Ўзбекистон Республикасида мулк ҳуқуқининг долзарб муаммолари ва ривожланиш истиқболлари. – Тошкент: ТДЮИ, 2009. – 69 б.

40. Юсуф Қарзовий. (Ал-ҳалалу ва-л-ҳаром фи-л-ислам). Байрут, 1976. Б. 45-48.

41. Khasanov A. Lectures on the history of early Islam. Movаrounnahr, Tashkent. 2017. -P. 132. (Хасанов A. Илк ислом тарихидан маърузалар. –Тошкент: Мовароуннаҳр, 2017. – Б. 132.)

42. Yusupova N. The importance of the fiqh works written in the xii century in maverannahr // American journal of Research. Social Science & Humanities. USA, Michigan. 2017. № 4 (4). – P. 66-77. (Impact Factor: 3.571).

43. Yusupova N. Specific features of family relations in islamic law. // Russia and the Moslem World. Моsсov.: - 2018. №3. - P. 120-123.

44. Yusupova N. Family аnd modern youth // Scientific researches for development future. International conference. Oktober, 25, 2018, New York, USA. - P. 117-121.

45. Yusupova N. The role of the family in the spiritual education of modern youth // Science Review. https://ws-conferens.com/5 (12), Vol. 2, June 2018. - P.59-63.

Tegishli maqolalar

Bekzodbek MUXTAROV , XI-XII АСРЛАР МОВАРОУННАҲРДА ЁЗИЛГАН ҲАНАФИЙ ФИҚҲИГА ОИД АСАРЛАРНИНГ ЎЗИГА ХОС УСЛУБЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 1 (2022)

Mamurjon ERKAEV, ОРИЯ КЕЛИШУВИГА ОИД ФИҚҲИЙ ҚОИДАЛАР , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Muzaffar KAMILOV, МОВАРОУННАҲР  АЛЛОМАЛАРИНИНГ ФИҚҲ  ИЛМИ  РИВОЖИДАГИ  ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 1 (2026)

Bekzodbek MUKHTAROV, «АЛ-ФИҚҲ АН-НОФЕЪ» АСАРИ ҚЎЛЁЗМАЛАРИНИНГ КОДИКОЛОГИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Saidahmadkhon GAYBULLAYEV, “УСУЛ  АЛ-ПАЗДАВИЙ”  АСАРИДА ИСТИНБОТ ҚОИДАЛАРИНИНГ ЁРИТИЛИШИ , Islom ziyosi: Jild 8 № 2 (2025)

Sidahmadxon G’AYBULLAYEV, “УСУЛ АЛ-ФИҚҲ” ИЛМИНИНГ МОВАРОУННАҲРГА КИРИБ КЕЛИШИ ВА РИВОЖЛАНИШИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 2 (2021)

Saidahmadkhon GAYBULLAYEV , «УСУЛ АЛ-ФИҚҲ» ИЛМИНИ ТАДҚИҚ ЭТИШДАГИ ЁНДАШУВЛАР ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 6 № 3 (2023)

Mamurjon ERKAEV , ИСЛОМДА ИЖАРА ТУШУНЧАСИ ВА УНИНГ ИЖТИМОИЙ МУНОСАБАТЛАРНИ ТАРТИБГА СОЛИШДАГИ ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 1 (2021)

Hilola G‘ULOMOVA, «МАЖМАЪУ-Л-МАСОИЛ»АСАРИ МАНБАЛАРИ ВА ФИҚҲ МАСАЛАЛАРИНИНГ НАЗМИЙ ТАЛҚИНИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Nematullo MUKHAMEDOV , ШОШЛИК ФАҚИҲЛАРНИНГ МИНТАҚА ИЛМИЙ МАРКАЗЛАРИДАГИ ФАОЛИЯТИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 3 (2020)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.