Mualliflar

  • Ilhomjon BEKMIRZAEV International Islamic Academy оf Uzbekistan Muallif
  • Irodaхon GAFUROVA International Islamic Academy оf Uzbekistan Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2021/1/4-15

Kalit so‘zlar:

Марказий Осиё ислом ислом цивилизацияси ислом илмлари ханафийлик мазҳаби тарих ва маданият Мовароуннаҳр

Annotasiya

Ушбу мақолада Марказий Осиё мустақил маънога эга бўлган минтақавий цивилизациялардан бири бўлганлиги, кўп асрлик ривожланиш жараёнида мазкур цивилизация жузъий антропологик, ижтимоий, сиёсий, тил, диний ва бошқа ўзгаришларга қарамасдан доимий ўзига хос қонуниятлари, жиҳатлари шаклланиб борганлиги ҳамда Ўзбекистон ҳудудларида жойлашган марказий шаҳарлар ҳисобланган Бухоро ва Самарқандда миллий қадриятлар ислом цивилизациясининг асосини ташкил этгани, юзлаб авлодлар тажрибаси асосида шаклланган мазкур қадриятлар билан уйғунлашиб кетган бой диний ва тарбиявий тажрибалар тўплангани, Марказий Осиё ҳудудларида VII асрдан бошлаб ислом дини тарқала бошлагандан, минтақада ислом илмларининг миллий маданият билан алоқалари қандай тарихий босқичлар орқали мустаҳкамланиб борганлиги ҳақида бирламчи манба ва тадқиқотларга таяниб таҳлилий маълумотлар илгари сурилади. Шунингдек, ушбу мақолада Марказий Осиё ва ислом маданиятлари ўзаро таъсир этиш ва ўзлаштириш даври ҳамда Марказий Осиё ислом минтақавий формаси шаклланган ва барқарорлашган даврининг ўзига хос жиҳатлари илмий асосланган. Ислом тарихида мазҳаблар вужудга келган даврдан бошлаб (VIII аср охири, IX аср боши), ҳанафийлик мазҳаби конкрет сиёсий-ижтимоий сабабларга кўра Марказий Осиёда етакчи, баъзи ҳолларда эса диний ҳаёт соҳасида ягона кучга айланганлиги учун бу жараёнлар унинг бевосита фаол қатнашуви ва ғоявий етакчилигида ўтганлиги ҳам мақолада илмий асосланган. Ушбу мақола орқали ўқувчи исломнинг Марказий Осиёдаги тарихи, унинг минтақа маданиятидаги ўрни, миллий қадриятлар билан муштараклашув хусусиятларини ўрганишда ҳанафийлик мазҳабининг роли бағоят муҳим бўлганлигини тушиниб етади. Мазкур мақолада яна илк ҳанафийлик мазҳабининг минтақадаги муваффақиятида Бухоро ва Самарқанд шаҳарларининг тарихий-маданий марказ сифатидаги ўрни, Мовароуннаҳрдаги ислом илмлари ривожида минтақанинг турли катта-кичик шаҳарларида етишиб чиққан олимларнинг роли катта бўлганлиги алоҳида таъкидланади

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Абу Бакр Мухаммад Ибн Джаъфар Наршахи. (1992) История Бухары. – Ташкент: Ўқитувчи, 1992.

2. Агаджанов С.Г. (1991) Государство Селдьжукидов и Средняя Азия в XI-XII вв. – М.: Наука.

3. Arabi Oussama. (1998) Contract stipulations (Shurut) in Islamic Law: the Ottoman majalla and ibn Taymiyya // International Journal of Middle East Studies. – London. – Vol. 30. – pp. 29-50.

4. Атаев М.Р. (2011) Роль Мадждуддина ал-Уструшани в истории науки фикха Мавераннахра : Дис. ... к.ист. наук. – Ташкент: ТИУ.

5. Бабаджанов Б.М. (2010) Кокандское ханство: власть, политика, религия. Токио-Ташкент. – 744 с.

6. Бартольд В.В. (1963) Туркестан в эпоху монгольского нашествия. − Сочинение. Т. I., T.VI. – М. : Восточная литература.

7. Бекмирзаев, И. И. (2014). Историко-правовое значение законодательных документов, составленных в мусульманском праве средневековыми мазхабами. Credo new, (1), 7-7 // Академия Google https://scholar.google.com/scholar?

8. Bedir M. (2010) Buhara Hukuk Okulu (Vakif Hukuku Bağlaminda 10 – 13. Yüzyil Orta Asya Hanefi Hukuku Üzerinde bir Inceleme). – Istanbul: Edam Akademi Kitapliĝi.

9. Bekmirzaev, I. (2014). Hanafi Legal Documents in Transoxiana. The Advanced Science Journal, 5.

10. Bekmirzaev, I. (2020). SUBJECT: QĀDĪ’S DĪWĀN ACTIVITIES IN ISLAM (THE 10TH-13TH CENTURIES). The Light of Islam, 2020(2), 98-109 // https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss3/7.

11. Большаков О.Г. (1971) Два вакфа Ибрагима Тамгач-ха-на в Самарканде по хронологии и генеалогии / Пер с англ. и примеч. П.А. Грязневича. − М.: Главная редакция восточной литературы. − 135 с.

12. Bosworth C.E. (1969) Abu Abdallah al-Khwarazmi on the technical terms of the secretary’s art (a contribution to the administrative history of mediaeval Islam) // Journal of the Economic and Social History of the Orient. – (Apr., 1969). – Vol. 12, № 2.

13. Gafurova, Irodaxon (2020) “ROLE OF WAQF PROPERTIES IN THE HISTORY OF TURKESTAN,” The Light of Islam: Vol. 2020: Iss. 3, Article 7. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss3/7

14. Delfina Serrano. (2000) Legal Practice in an Andalusī – Maghribī source from the twelfth century ce: The madhāhib al-hukkām fi nawāzil al-ahkām // The Journal, Islamic Law and Society. Leiden: E.J. Brill. – Vol. II. –pp. 188-234.

15. Ибн Баттута. (2012) Саёҳатнома. / Масъул муҳаррир ва муқаддима муаллифи академик Н.Иброҳимов –Тошкент: Шарқ. − 687 б.

16. Kavakcı Y. Z. (1976) XI ve XII Asırlarda Karahanlılar Devrinde Ma vara’ al-Nahr İslоm Hukukçuları. − Аnkara: Sevinç Matbaası.

17. Каримов Ф., Сартори П., Зиёдов Ш. (2009) Себзор даҳаси қозиси фаолиятига оид ҳужжатлар. Тошкент: Ўзбекистон. – 176 б.

18. Norqobilov, Mirzoqul (2020) “PHILOSOPHICAL AND LOGICAL ANALYSIS OF SOPHISTIC THINKING IN THE WORK “SHARH AL-AQEED ANNASAFI” BY THE GREAT THINKER SADEDDIN TAFTAZANI,” The Light of Islam: Vol. 2020 : Iss. 3 , Article 14 // https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss3/14.

19. Махмуд ибн Сулейман Кафави. Като’иб а‘ломи-л-ахй-ор. – Ташкент: ИВ АН Уз. – Рукопись № 91. – 171а, 179б, 193а ; – 82б, 149б в; 319б в; 299б в.; – 377а, 378 б в.; – 384а, 407б-408а в.

20. Муминов А.К. (2003) Роль и место ханафитских ‘ула-ма’ в жизни городов Центрального Мавараннахра (II-VII/VIII-XIII в): Дис. … докт. ист. наук. – Ташкент: ТИУ.

21. Муминов А.К. (1990) Мавераннахрская школа фикха (IX-XIII вв.) // Общественные науки в Узбекистане. – Ташкент. – №10 – С. 38-42.

22. Nematullo Mukhamedov, Nurulloh Turambetov. THE ROLE OF THE BAGHISTANY FAMILY IN THE ISLAMIC CULTURE OF THE REGION. Asian Journal of Multidimensional Research (AJMR) (2020), Vol 9, Issue 11, 211-218.

23. Muhamedov N. (2015) Keffal Şaşî’nin Diplomatik Faaliyeti. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi 2 (2), 119-126. https://dergipark.org.tr/tr/download/articlefile/282071

24. Mukhamedov Nematullo Asatullaevich. (2020). HUMANIST IDEAS IN WORK MEDIEVAL SCIENTISTS OF THE OASIS OF TASHKENT. Archive of Conferences, 9(1), 205-208. Retrieved from https://conferencepublication.com/index.php/aoc/article/view/371

25. Raziya B. Matibayeva, Zohidjon M. Islоmov, Gafkhar S. FUZAILOVA, Nematullo А. Muhamedov, Manuscript Of Al-Khorezmi “Manakib Abi Khanifa”, PSYCHOLOGY AND EDUCATION (2021) 58(1): 2436-2445

1419 / الفوائد البهية فى تراجم الحنفية . 26 ( محمد عبد الحى اللكنوي. 1998 و عليه التعليقات السنية على الفوائد البهية. اعتنى به أحمد الزهبي. الطبعة ،الأولى. بيروت: شركة دار الأرقم ابن الأرقم

27. Уватов У. (2005) Два великих мудреца (Абу Исо ат-Тирмизи, Ал-Хаким ат-Тирмизи). – Т. : Шарк.

28. Уватов У. (2002) Место в развитии науки хадис ученых Мавераннахра и Хорасана (Бухари, Муслим, Тирмизи) : автореф. дис. … д.ист.н. — Ташкент : ТИУ.

Муаллифнинг (муаллифоарнинг) энг кўп ўқилган мақолалари

Tegishli maqolalar

Shuxrat YOVQOCHEV, MОVERANAXR XALQLARINING ISLOM FANI VA MADANIYATIGA QO’SHGAN HISSASI , Islom ziyosi: Jild 5 № 1 (2022)

Muzaffar Murodovich KAMILOV, X-XIII АСРЛАРДА МОВАРОУННАҲРДА ҲАНАФИЙ МАЗҲАБИ ВА МОТУРИДИЙЛИК ТАЪЛИМОТИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 3 (2026)

Bahromkhuzha MAHAMADHODZHAEV, ЎРТА ШАРҚ ВА ЎРТА ОСИЁДА ПЕДАГОГИК ФИКР ВА ТАЪЛИМ (IХ-ХII АСРЛАР) , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Muzaffar KAMILOV, МОВАРОУННАҲР  АЛЛОМАЛАРИНИНГ ФИҚҲ  ИЛМИ  РИВОЖИДАГИ  ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 1 (2026)

Husain ХIDIRALIYEV, Исломда илм ва имон категориялари нисбати хусусида , Islom ziyosi: Jild 2 № 3 (2019)

Avazbek Oybekovich GANIYEV, ISLOM SIVILIZATSIYASIDA MARKAZIY OSIYOLIK OLIMLARINING TUTGAN OʻRNI , Islom ziyosi: Jild 5 № 3 (2022)

Javohir Zafarzoda, Умавий ва  Аббосийлар ҳукмронлиги  даврида  Турон – Анадўли  алоқалари: Анадўлида фаолият  юритган  Туронликлар , Islom ziyosi: Jild 8 № 2 (2025)

Bekzodbek MUKHTAROV, «АЛ-ФИҚҲ АН-НОФЕЪ» АСАРИ ҚЎЛЁЗМАЛАРИНИНГ КОДИКОЛОГИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Zilola KHALILOVA, ИСЛОМ ДИНИЙ ТАЪЛИМ МАСАЛАСИГА ОИД ЁНДАШУВЛАР ВА УЛАРНИНГ НАЗАРИЙ-МЕТОДОЛОГИК АСОСЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 1 (2020)

Bakhromkhuja MAKHAMADKHODJAEV, ЎРТА ОСИЁДА ТАРЖИМА МАКТАБЛАРИНИНГ ПАЙДО БЎЛИШИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.