DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2021/1/45-52Kalit so‘zlar:
: tashqi siyosat Husni Muborak islom omili ichki va tashqi siyosiy vaziyat Falastin-Isroil mojarosi xalqaro terrorizm Al-Qoida “global jihod”.Annotasiya
Maqolada sobiq davlat rahbari A.Sodat radikal islomchilar tomonidan o’ldirilganidan keyin H.Muborak tomonidan xalqaro miqyosda islomiy birdamlik bilan bevosita bog’liq tashqi siyosati tufayli meros bo’lib o’tgan qiyin ichki va tashqi siyosiy vaziyat ko’rib chiqiladi. H. Muborakning tashqi siyosati ichki siyosatning davomi edi. U islomchilar orasida tarafdorlarini jalb qilishga, shu bilan birga, islomiy muxolifatni kuchsizlantirish uchun repressiyalardan keng foydalanishga harakat qildi va shu bilan birga, mamlakatning islomiy xarakterini ko’rsatish uchun ishlab chiqilgan davlat islomini targ’ib qilish siyosatini olib borishga va shu tariqa tashabbusni islomiy muxolifatdan tortib olishga intildi. Misrning arab va islom dunyosidagi mavqeini tiklagan X.Muborak, hukmronligining so’nggi o’n yilligida Falastin- Isroil mojarosiga qarshi muvaffaqiyatsiz qadamlar natijasida yana uning yo’nalishi tanqidiga uchradi. Bu mamlakat ichidagi qarama-qarshiliklarning kuchayishiga qaratilgan edi va H. Muborak o’z hukmronligining so’nggi bosqichida hal qilishga uringan dilemma klassik «demokratiya paradoksiga» o’xshab qoldi, demokratlashtirish jarayonlari boshlanishi esa islomiy kuchlarni kuchaytirishga sabab bo’ldi. Islomiy omil X. Muborak davrida olib borilgan tashqi siyosatda namoyon bo’lgan yana bir o’lchov xalqaro terrorizmga qarshi kurash edi. Misr uchun bu muammo 1990-yillarda kuchaygan. Radikal islomga qarshi chiqish 2001 yilda AQShda yuz bergan teraktlar va Misr ishtirokchisiga aylangan «terrorizmga qarshi global urush» e’lon qilingandan so’ng yangi darajaga ko’tarildi. Ushbu davrda al-Qoida Misrni “global jihod” yo’nalishlaridan biri sifatida ko’rib chiqdi. Misr hukumatining xatti-harakatlari va ushbu mamlakatga qarshi uyushtirilgan terrorchilik harakatlari natijasida qandaydir tarzda Al-Qoida va “global jihod” bilan identifikatsiya qilingan ilgari noma’lum guruhlar aniqlandi.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Билан В. «Братья-мусульмане» и парламентские выборы в Египте. – Институт Ближнего Востока, 14 декабря 2010 г. - http://www.iimes.ru/?p=11819
2. «Братья-мусульмане» прорвались в парламент. – РИА Новости, 09.12.2005. - https://www.kommersant.ru/ doc/633805
3. Ёвкочев Ш.А. Египет: влияние радикальных исламистских организаций и движений на социально- политическую ситуацию. // «Восток», М., 2007 г., № 6, с. 116-123. С. 123.
4. Конституция Арабской Республики Египет, одобренная на референдуме 11 сентября 1971 года, с изменениями и дополнениями, внесенными в ходе референдума 22 мая 1980 года. Цит по: Сапронова М.А. Египет: 90 лет конституционных трансформаций (1923- 2013). - М.: Институт Ближнего Востока, 2014. 292 с. С. 144-172.
5. Сюкияйнен Л. Конституционный статус шариата как источника законодательства в арабских странах. // Право в современном мире. Национальный исследовательский университет «Высшая школа экономики». 15.12. 2016. - https://law-journal.hse.ru/ data/2016/12/15/1111613970/сюкияйнен.pdf
6. Ahmadian H. Egyptian Foreign Policy Identities. // Iranian Review of Foreign Affairs, Vol. 5, No. 3, Fall 2014, pp. 5-31. - http://irfajournal.csr.ir/WebUsers/irfajournal/ UploadFiles/OK/139409021334175000003-F.pdf
7. Arian A. Egypt and the Palestinian question. – Al Jazeera, 4 Dec. 2011. - https://www.aljazeera.com/indepth/ opinion/2011/02/20112512042978473.html
8. Black I. Mubarak under pressure. // Guardian, 30 November 2017. - https://www.theguardian.com/world/2008/ jan/25/egypt.israelandthepalestinians1
9. Full text of joint statement on UAE and Israel normalizing ties. -https://www.arabnews.com/node/1718951/ middle-east
10. Hamzawy A., Brown N. The Egyptian Muslim Brotherhood: Islamist Participation in a Closing Political Environment. - Carnegie Endowment for International Peace, 2010. - https://carnegieendowment.org/files/muslim_bros_ participation.pdf
11. Kenyon P. Egypt’s Mubarak: A Cautious, Heavy- Handed Ruler. NPR (USA). February 11, 2011. - https://www. npr.org/2011/02/11/133665161/egypts-mubarak-a-cautiousheavy- handed-ruler
12. Khairi Abaza. Political Islam and Regime Survival in Egypt. Washington Institute for Near East Policy (USA), January 2006. - https://www.washingtoninstitute.org/html/ pdf/PolicyFocus51.pdf
13. Makovsky D. Reviewing Egypt’s Gains from Its Peace Treaty with Israel. – The Washington Institute, March 7, 2011. - https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/ view/reviewing-egypts-gains-from-its-peace-treaty-withisrael
14. Mubarak: Hamas members from Gaza broke into Egypt prisons. – Middle East Monitor, 27 Dec. 2018. - https:// www.middleeastmonitor.com/20181227-mubarak-hamasmembers- from-gaza-broke-into-egypt-prisons/
15. Mubarak orders opening of Rafah crossing into Gaza. – France24, 01.06.2010. - https://www.france24.com/ en/20100601-mubarak-orders-rafah-border-crossing-openedgaza- strip-aid-egypt
16. Shama N. The Foreign Policy of Egypt under Mubarak: the Primacy of Regime Security. - School of International Relations University of St. Andrews, 2008. 304 p.
17. Surkes S. Netanyahu proposed settling Palestinians in Sinai, Mubarak says. //
18. The Mubarak regime. – Encyclopedia Britannica. - https://www.britannica.com/place/Egypt/The-Mubarakregime
19. Times of Israel, 30 November 2017. - https://www. timesofisrael.com/netanyahu-proposed-settling-palestiniansin- sinai-mubarak-says/
20. Treaty of Peace between the Arab Republic of Egypt and the State of Israel. - UN Peacemaker. -https://peacemaker. un.org/sites/peacemaker.un.org/files/EG%20IL_790326_ Egypt%20and%20Israel%20Treaty%20of%20Peace.pdf
21. Treaty of Peace between the State of Israel and the Hashemite Kingdom of Jordan. - UN Peacemaker. -https:// peacemaker.un.org/sites/peacemaker.un.org/files/IL%20 JO_941026_PeaceTreatyIsraelJordan.pdf

