DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2021/2/84%20-%2093Kalit so‘zlar:
Ахборотлашган жамият глаболлашув тил ва коммуникациялар коммуникатив жараён компьютер лингвистикаси ахборот-коммуникатив ижтимоий мулоқот тил тизими вербаль мулоқот лингвистика тил ва фалсафаAnnotasiya
Мазкур мақолада ахборотлашган жамиятда тил ва коммуникация муаммолари ва истиқболларининг ижтимоий-фалсафий ва методологик жиҳатлари таҳлил қиланган. Шунингдек, коммуникатив жараён барча ижтимоий соҳалар фаолиятининг шаклланиши ва ривожланиши, тил ва коммуникациялар одамлар ва уларнинг ўртасидаги алоқани таъминлайди ҳамда тил ахборот етказишнинг жуда муҳим воситаси сифатида катта аҳамият касб этади. Тил ва коммуникация воситалари мулоқотнинг диалогик ёки интерактив шаклини таъминлайди. Ахборотлашган жамиятда тил ва мулоқот одамлар ўртасидаги маданий, тарихий жиҳатдан шартли маънавий алоқанинг ўзига хос шаклидир. Aхборот ташувчиси сифатида алоқа воситалари, ўз навбатида, одамлар ҳаётининг маданий-тарихий, иқтисодий ва ижтимоий-сиёсий шароитларига, кишиларнинг ўзлари ишлаб чиқариш даражаси ва ривожланиш даражасига боғлиқ.
Тил ва коммуникация воситаларининг ривожланиши доимо ишлаб чиқариш эҳтиёжларининг бевосита таъсири остида рўй беради. У ижтимоий ва ижтимоий тузилишнинг барча даражаларида маданий, шахслараро, этник, давлат, глобал миқёсда ўсиб боради. Шу боисдан ҳам бир-бири билан алоқа қилиш қобилияти инсон капитали тушунчасига киритилиши ва интеллектуал капиталнинг бир қисми бўлиши керак.
Инсоният коммуникацияси воситаси ҳисобланган тил муаммоларининг жамият маданий тараққиёти билан уйғун ҳолатда илмий ва амалий аҳамият касб этиши аксарият олимлар томонидан қайд этилган. Ижтимоий маданий тараққиёт ва жамият институтлари учун эса тилнинг бундай динамик хусусияти жуда муҳимдир. Тилнинг фалсафий парадигмаси фалсафа, лингвистика, риторика, яъни, фанлар комплексининг мослашуви билан белгиланади. Чунки, улар илмий тадқиқот дастурининг асосий ўлчов, мезон (параметр)ларини аниқлашга ёрдам беради. Бу комплексда тил феномени доминант ижтимоий-фалсафий фикр вазифасини бажаради. Тил ижтимоий ва инсоний борлиқ атрибути бўлиб, инсон ҳаётининг ишлаб чиқариш ва қайта ишлаб чиқариш жараёнлари учун, айниқса, билиш, таълим, тарбия, мулоқот, суҳбат жабҳалари учун ҳам аҳамиятлидир. Тилни ахборот-коммуникатив тизим сифатида ижтимоийлашуви яъни, у ўзида рўёликни акс эттириш қобилияти ва ахборотни узатиш воситаси сифатида хизмат қилади. Шу билан энг муҳим жиҳати ахборот ва коммуникацияларнинг ўзаро ўтиш қобилиятига эга бўлади. Шу муносабат билан тил ва мулоқот маданиятида ахборот ва коммуникатив томонларнинг диалектик бирлиги пайдо бўлди.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Azizov, O. (1995). Introduction to Linguistics.
2. Bekmurodov, M., & Khasanov, O. (2021). New Uzbekistan is a new worldview.
3. Bushtuy, T., & Safarov, Sh. (2007). Language construction: methods and methodology of analysis.
4. Vinogradov, V. V. (1953). Osnovnqe tipq leksicheskix znacheniy // Вопросы языкознания.
5. Gadamer, G .; G. (1999). Dekonstruktsiya I hermeneutics // Hermeneutics and deconstruction.
6. Gumbold, V. (2005). Filosofiya yazyka i filosofiya yazykoznaniya: Lingvofilosofskie ocherki.
7. Desheriev, Yu. D. (1977). Sotsialnaya lingvistika. K osnovam obshchey teorii.
8. Doniyorov, X., & Sanaqulov, U. (1990). Alisher Navoi is a linguist.
9. Doniyorov, X., & Sanaqulov, U. (1990). Alisher Navoi is a linguist.
10. Jabborov, N. (2010). What is enlightenment?
11. Karimov, B. R. (2003). Nation, Man and Language: Problems of Development.
12. Karimov, B., & Mira’zamov, K. (1993). National development and language issues.
13. Marchuk, Yu. N. (2006). Computer linguistics.
14. Mirziyoev, Sh. (2019). Address of the President of the Republic of Uzbekistan Sh. Mirziyoyev to the Oliy Majlis.
15. Mirtojiev, M., & Mahmudov, N. (1992). Language and culture.
16. Nazarov, D. (2010). From quantity to quality.
17. Nazarov, Q. (2004). Philosophy: encyclopedic dictionary.
18. Nazarov, Q. (2004). Philosophy: Encyclopedic Dictionary.
19. Nazarov, S. (2011). Linguistic ores in Beruni’s treasury // Abu Rayhan Beruni’s heritage and modernity.
20. Nikolaev, I. S., Mitrenina, O. V., & Lando, T. M. (2017). Prikladnaya and computer linguistics.
21. Nurmonov, A. (2002). History of Uzbek linguistics.
22. Portnov, A. N. (1994). Yazyk i soznanie: osnovnye paradigmy issledovaniya problemy v filosofii XIX-XX vv.
23. Salimov, O. U., Quronboev, Q., Jallonov, Sh., Bekmurodov, M., & Tangirov, L. (2019). From national revival to national uplift.
24. Xaydegger, M. (1991). Yazyk. Translation and primechaniya. B.V. Markova.
25. Xaydegger, M. (2020). Reception and the idea of transformation Martina Heidegger in the Russian philosophical example, anthology SPb.
26. Kuysinova Fazilat Oripovna (2019). The role and political imidge of the organization of the Islamic Conference in the international relationship system. Bulletin Social-Economic and Humanitarian Research, (2 (4)), 61-68. doi: 10.5281/zenodo.2647705
27. Oripovna, K. F. Arabian Consolidation and Organization of Islamic Conference in The 70-S of The XX Century.

