DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/4/%25pKalit so‘zlar:
Рамз диний рамз қадимги Миср пантион Амента Анх Ба Шену Жед Маат пероси Урей Уджат қадимги Юнон Арес-Марс Асклепий гарпиялар Гермес-Меркурий Зевс-Юпитер Ника-Виктория Пегас Фемида қадиги Рим Минотавр лабрис фасциялар омфалос лабиринт гигея косасиAnnotasiya
Мақолада диний рамз тушунчаси, Қадимги Миср, Юнонистон ва Рим динларидаги диний-мистик рамзларнинг келиб чиқиш тарихи, мазмун-моҳияти, уларнинг бугунги кундаги аҳамияти ҳақида сўз юритилган.
Рамз ва диний рамз тушунчаларининг илмий муомалага кириб келиши, Ғарб олимларининг рамзлар юзасидан берилган турли таърифлари, уларнинг жамиятда тутган ўрни таҳлил қилинган.
Қадимги Миср динларида ҳар бир қабила ўз худосига ибодат қилиш, уни эъзозлаш билан бир қаторда ўша худо билан қандайдир жиҳат билан боғлиқ муайян ҳайвонни ҳам эъзозлагани ва унга сиғингани, улар иккаласи ёки алоҳида-алоҳида шаклда ёхуд зооантропоморф, яъни одам-ҳайвон шаклида тасвирланган диний-мистик рамзлар тўғрисида тўхталиб ўтилган. Жумладан, Амента Анх, Ба, Шену, Жед, Маат пероси, Урей, Уджат каби машҳур рамзлар ҳақида батафсил маълумот олиш мумкин.
Шунингдек, қадимги Юнонистон динларидаги рамзлар ҳақида қадимги юнон достонлари, юнон файласуф мутафаккирларининг бизгача етиб келган асарлари ва манбаларидан олинган маълумотлар баён этилган. Қадимги юнонлар бир қатор ҳайвон ва қушлар, ой ва қуёш, одам шаклидаги худо тимсолларини кўп илоҳийлаштиргани сабабли, улардаги мифологияга асосланган Арес-Марс, Асклепий, гарпиялар, Гермес-Меркурий, Зевс-Юпитер, Ника-Виктория, Пегас, Фемида каби диний-мистик рамзлар қиёсий тадқиқ этилган.
Мақолада қадимги римликларнинг диний дунёқараши табиатни илоҳийлаштирувчи деҳқончилик билан ва одатда оила бошлиғи томонидан амалга ошириладиган сеҳргарлик расм-русумлари ва аждодлар руҳи билан боғлиқ бўлганлиги акс эттирилган.
Кейинчалик Рим пантеонида мавжуд худоларга эътиқод қилиш мобайнида вужудга келган рамзлар, шунингдек, римликлар томонидан ҳайвонлар ва ўсимликларни қурбонлик қилиш, ибодат ва махсус расм-русумларни амалга ошириш орқали пайдо бўлган атрибут ва тимсолларнинг мазмун-моҳияти кўрсатиб берилган.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Жамолдинова О. (2017). “Илм-фан ривожи - тараққиётнинг бош омили”. https://uzlidep.uz/news-of-party/169.
2. Alimkulov, E., Ruziohunov A. (2014). “Buddaviylik dinining muqaddas ramzlari”. // Religion – Science – society: problems and prospects. Materials of the IV international scientific conference on November 1-2. Prague.
3. Назаров, Қ. (2004) Фалсафа қомусий луғат. “Шарқ” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси, 251.
4. Яковлев, Е.Г. (1977). Искусство и мировые религии. – М.: Высшая школа, 1977. – 364 с.
5. Булатов, М.С. (1978). Геометрическая гармонизация в архитектуре Средней Азии. – М.: Издательство “Нука” главная редакция восточной литературы, С. 210.
6. Таевский, Д. (1993). Религиозные знаки и символы. –М.: Дарь, С. 326.
7. D’Alviella, E.G. (2007). La migration des symboles. – California.: The University of California, – 343 p.
8. Юнг, К. Г. (2017). Человек и его символы. – Серебря-ные нити, – 352 с. – ISBN 978-5-902582-37-3.
9. Eliade, М. (2007). Naissances mystiques. – Paris.: Essai sur quelques types d’initiation.
10. Лосев, А. (1930). Очерки античного символизма и мифологии. Т.1 [2-й том не был создан]. 1-е изд.: М.: Изд-е автора.
11. Караматов, Ҳ.С. Ўзбекистонда мозий эътиқодлар тарихи. –Т.: Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети, –Б. 220-224.
12. Агзамходжаев, С.С., Раҳимжонов Д.О., Муҳамедов Н.А., Нажмиддинов Ж.Х. (2011). Дунё динлари тарихи. –Т.: Тошкент. – 210 б.
13. Гибсон, К. (2007) Символы, знаки, эмблемы, мифы в материальной и духовной культуре. –М.: Эксмо, –С. 30.
14. Сычева, С.Г. (2000). Проблема символа в философии. –Томского университета, – 260 с.
15. Королев, К.М. (2005). Эциклопедия символов, знаков, эмблем. –М.: Эксмо, – С. 148.
16. Салмина, Н.Г. (1998). Знаки и символов в обучении. – М.: Издательства МГУ. – 346 с.
17. Панов, Е.Н. (1983). Знаки, символы. Языки. – М.: Астрел, – 294 с.
18. Tillich, P. (1955). Theology and Symbolism. –New York.: Religious Symbolism, edited by F. Ernest Johnson, –P . 154.
19. Ветстейна, Г. (1705). Символы и эмблемата. – М.: АСТ, – 406 с.
20. د/ طارق بن سليمان البهلال. شعارات الأديان ورموزها ( دراسة .) . تحليلية تطبيقية ).م. : مركز النشر والترجمة – جامعة المجمعة, 1433هـ..( .–ص. 187
21. 22. Жан, Ж. (2003). Знаки и символы. Эциклопедия.–М.: Астрел, –С. 93.
23. Ульянов, А.В. (2010). Русская символика. – М.: АСТ-Астрель, – 510 с.
24. Бабушкина, Е., Верещагина, Л., Бирюкова, О. (2009). Эциклопедия знаков и символов, Body Art. – М.: Арт.– 396 с.
25. Похлебкин, В.В. (2001). Словарь международной символики и эмблематики. – М.: Международные отношения, – 559 с.
26. Cassirer, E. (1929). Philosophic der Symbolischen Formen, vol. 3. – Berlin.: Rite and Art, – 298 p.
27. Албакова, Ф.Ю. (2000). Роль символов в националь-но-этническом сознании: Диссертация на соискание ученой степени доктора философских наук. – Мо-сква.: Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова.
28. Токарев, С.А. (1964). “Религия в истории народов мира” - Москва: Политиздат, - с.559.
29. Андреева В., Куклев А., Ровнер – авт.-составители. (2004). Энциклопедия – символы, энаки, эмблемы.–М.: Астрел, –С. 257.
30. Грицанов А.А., Синило Г.В., сост. и общ. ред. (2007). Религия. Энциклопедия. – М.: Книжный дом, 2007.– 960 с.
31. Alimkulov, E. (2014). Diniy ramzlarning mazmun-mohiyati va talqini // ТIU, “Ilmiy-tahliliy axboroti”, 3, 21-25 b.
32. Alimkulov, E. (2019). Diniy ramzlarning kelib chiqishi va ularning rivojlanishi. Imom Buxoriy saboqlari ma‘naviy-ma‘rifiy, ilmiy-adabiy jurnali, 3. 100-101.
33. Alimkulov, E. (2014). Diniy timsollarning shakllanishiga oid qarashlar tahlili. // “Interconfessional dialogue and religious tolerance – guarantee of stability in society” International Scientific-Practical Conference. November 12. Тoshkent islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi, 190-193 b.

