DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2021/3/51-58Kalit so‘zlar:
виртуал таҳдид интеграллашув глобаллашув диний этник ташқи сиёсат хавфсизликни таъминлаш ижтимоий тармоқлар мафкуравий иммунитет технологик навациялар терроризм экстремизмAnnotasiya
Мазкур мақолада ахборот тушунчаси ва унинг бугунги кундаги аҳамияти, Ўзбекистон ва жаҳон шароитида ахборотдан фойдаланиш, ахборот хавфсизлигини таьминлаш борасида амалга оширилаётган чора-тадбирлар ҳақида сўз юритилади. Бугунги кун виртуал олами глобаллашув жараёни сабаб бутун инсоният учун маълум маънода таҳдид кучига айланиб қолаётгани фактлар билан асослаб берилган. Бу борада виртуал ахборотларнинг жамият ижтимоий-сиёсий жараёнларига бевосита таҳдид солаётгани ҳам атрофлича ёритилган. Дунёнинг ривожланган давлатларида виртуал таҳдидларнинг олдини олиш борасида юритилаётган сиёсатга ҳам тўхтаб ўтилган. Виртуал таҳдидларнинг айнан нималарда акс этаётгани, уларни бартараф этиш йўллари очиқланган. Мақолада виртуал олам ва виртуал мулоқот индивид баробарида жамият учун ҳам нақадар таьсирли ҳолга келиб қолгани тадқиқотлар мисолида таҳлил қилинган. Кенг оммалашиб улгурган “виртуал” сўзи билан боғлиқ бир қатор атамалар (виртуал ҳаёт, виртуал оила, виртуал севги) пайдо бўлганига урғу берилган. Маълумки, ҳозирги даврда Интернет тармоқларида тарқатилаётган ахборотлар ўзининг позитив аҳамияти билан бир қаторда салбий ҳолатларни ҳам ўзида акс эттиради. Айниқса, YouTube, facebook, Telegram, WhatsApp каби ижтимоий тармоқларда тарқатилаётган негатив ахборотлар кўламининг тобора ортиб бораётганлиги айни шу йўналишдаги муаммоларни ҳал этиш заруратини пайдо қилмоқда. Интернет орқали ёшлар ўртасида жамиятда бўлаётган ижобий ўзгаришлар ҳақидаги ахборотларни бузиб талқин қилиш, айниқса, диний ақидапарастликни уларнинг дунёқарашига аноним тарзда чуқур сингдириш ҳолатлари тобора авж олаётганлиги бу муаммони ўрганиш ва унинг олдини олиш қай даражада муҳим эканлигини кўрсатиб турибди. Шу маънода мақоланинг асосий қисми виртуал олам имкониятларидан диний-экстремистик ғояларни тарқатишда фойдаланиш мавзусига бағишланган. Бу борада замонавий дунёда ижтимоий тармоқлар ва интернет сайтлари улкан таьсир кучига айлангани террорчи ва экстремистик гуруҳларни ҳам бефарқ қолдирмагани, уларнинг ушбу воситалардан фойдаланишда фаоллик кўрсатаётгани ИШИД мисолида кўрсатиб берилган. Мақоланинг хулоса қисмида келажак авлодни виртуал олам таҳдидларидан ҳимоя қилиш зарурати борасидаги таклиф ва тавсиялар берилган.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Muhammadsidiqov, M. (2016). The Evolution of Islamic Politicization Process. International Journal of Multidisciplinary and Current Research.Available at:pdfs.semanticscholar.org/c85f/0282346d200850b1d9ceb8bf95b2bfdde7de.pdf.
2. O’zR Prezidenti Farmoni (2017). O’zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo’yicha Harakatlar strategiyasi to’g’risida /Rasmiy nashr/ O’zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. – 27 b.
3. Rasturguyev S.P. (1999). Informatsionnaya voyna. М: Radio i svyaz. - 416 s.
4. G. Pomerants. (1998). Strastnaya odnostoronnost I besstrastie duha. – SPb.: Universitetskaya kniga. – 617 b.
5. N. Abduazizova. (2010/1). Axborot maydoni himoyasi // O’zbekiston matbuoti, - B. 27.
6. M. Muhammadsidiqov. (2018). The influence “Religious factor” on ethno-political confessional conflicts in muslim countries. The light of islam: Vol. 2018: Iss. 1, Article 18. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2018/iss1/18.
7. В.Sweetman . (2003). High Tech and Low Cunning. // Jane’s International Defense Review, – Р. 79-83.
8. S. Otamurodov. (2008). Globallashuv va millat. Yangi asr avlodiЯнги аср авлоди, , – Б. 170.
9. A. Xofmann. (b.d.). The Islamic State’s Use of Social Media. Terrorism’s Siren Song in the Digital Age // URL: https://docplayer.net/58644484-The-islamic-state-s-use-of-social-media-terrorism-s-siren-song-in-the-igitalage.html.
10. A. Ochildiyev. (2007). Bag’rikenglik – barqarorlik va taraqqiyot omili. –Т.: Toshkent islom universiteti.
11. Statement by the Delegation of the United States of America, to the Other Disarmament Issues and International Security Segment of Thematic Debate, in the First Committee of the Sixty-seven Session of the United Nations General Assembly. New York, November 1, 2012. Точка доступа: http://geneva.usmission.gov/2012/11/23/us-first-committee/ (дата обращения: 17.12.2013).
12. The Cyber Threat. On the Front Lines with Shawn Henry. Federal Bureau of Investigation, March 27, 2012. Режим доступа: http://www.fbi.gov/news/stories/2012/march/shawn-henry_032712 (дата обращения: 16.12.2013).
13. The Strategic National Risk Assessment in Support of PPD 8: A Comprehensive Risk-Based Approach toward a Secure and Resilient Nation. Department of Homeland Security, December 2011. Режим доступа: http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/rma-strategic-national-risk-assessment-ppd8.pdf (дата обращения: 16.12.2013).
14. Qambarov, A. (2020). Kishilar ong ostiga ta’sir o’tkazish orqali ekstremistik oqimga jalb etish usullari va ularni reabilitasiya qilish yo’llari. Islom - tinchlik va bag’rikenglik dini” mavzuidagi Respublika ilmiy-amaliy onlayn konferensiyasi materiallari to’plami (04.06.2020), (pp. 349-355). Toshkent.
15. Kalandarova, D. U. (2020). Religion and social identity analysis in virtual space. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(10), 1164-1168.
16. Dono, K. (2020). Features of information exchange aspects in the information society. Ижтимоий фанлар, 2(3).
17. Kalandarova, D. (2020). Features of aspects of information exchange. The Light of Islam, 2020(1), 210-214.
18. Ugli, A. Z. Z. (2020). THE PLACE OF ALIKHANTORA SOGUNIY IN THE HISTORY OF EAST TURKESTAN. In Colloquium-journal (No. 24 (76)). Golopristanskiy miskrayonniy sentr zanyatosti.
19. Arslonov, Z., & Ergashev, H. (2020). ALIKHANTORA SOGUNIY’S VIEWS ON POLITICAL GOVERNANCE IN EAST TURKESTAN. Студенческий вестник, (32-2), 84-85.
20. Raximdjanov, D. (2019/1). Glabollashuv jarayonida ekstremizm g’oyalari ta’siriga tushgan kishilarni ijtimoiy reabilitasiya qilishning ahamiyati. Islom Ziyosi, 71-74.
21. Xudoyberganova, G. (2019/1). Globallashuv sharoitida islom ma’rifatini shakllantirish masalasi//Globallashuv sharoitida vatanparvarlik tarbiyasining ma’naviy-ma’rifiy texnologiyalari (pp. 69-72). Tashkent: O’zbekiston xalqaro islom akademiyasi.
22. Saidjalolov, S. (2019). Yoshlar tarbiyasida mafkuraviy immunitetni kuchaytirishning zamonaviy vositalari haqida. https://docs.google.com/document/d/1IPZjJoCW-LxDoEN1nut4V6e-z-Upy2kVpTWQwsMJj6Y/edit?usp=sharing, (pp. 215-217). Toshkent.
