DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2025/1/4-10Kalit so‘zlar:
Бухоро мадрасалари илмий мерос Бухоро Бухоро олимлари Бухоро тарихий шахслар. илм-фан илмий таъсир калом маданият Мовароуннаҳр муаррих тарих тасаввуф устоз фикҳ Хожа Ҳасан Булғорий шогирдAnnotasiya
Аннотация. Мазкур мақола Бухоро шаҳрининг тарихий, маданий ва илмий аҳамиятига, шунингдек, унинг ўтмишдаги буюк диний ва илмий шахсларидан бири Хожа Ҳасан Булгорий ҳаёти ва фаолиятига багишланган. Бухоро шаҳри, юртимизнинг қадимий ва машҳур илмий марказларидан бири сифатида, ўзининг бой тарихий мероси, диний, илмий ва маданий анъаналари билан Шарқда ало.ҳида у ринга зга. ХожаҲасан Булгорий, Бухоро шаҳрида ўзининг илмий фаолияти ва диний таълимоти билан танилган, шунингдек, у тасаввуф илмига оид ўгитлар ва амалиётлари билан ҳам машҳурдир.
Ушбу мақолада Хожа Ҳасан Булгорий ҳаёти, унинг илмий ишлари, диний таълимотлари ва шогирдлари ҳақида батафсил маълумотлар келтирилган. Мақолада Булгорийнинг Бухородаги илмий ва диний фаолиятининг аҳамияти, шунингдек, унинг тасаввуфдаги ўрни ва халқ орасидаги таъсири тўгрисида суз боради. Булгорий нафақат ўз даврининг машҳур олими, балки унинг нафақат Бухорода, балки бу тун ўша даврдаги мусулмон дунёсида таъсир ўтказганлиги ҳам таъкидланади. Хожа Ҳасан Булгорийнинг шогирдлари орасида, масалан, Садруш-шариъа нами билан танилган Убайдуллоҳ ибн Масъуд каби йирик мутафаккирлар мавжуд эди, улар Булгорийдан олинган илмий ва диний ўгитларга асосланиб, уз фаолиятларини давом эттирганлар. Шунингдек, мақолада Булгорийнинг илмий услубининг хусусиятлари, унинг ҳаётига оид маълумотлар, шунингдек, унинг номи билан аталган Бухородаги «Хожа Булгорий» гузари ва масжидининг аҳамияти ҳақида ҳам батафсил маълумотлар келтирилган. Булгорийнинг тарихий мероси ва унинг илмий ютуқлари, бугунги кунда ҳам Бухоро шаҳрининг диний ва илмий ҳаётидаўзининг катта аҳамиятини сақлаб келмоқда.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Bukhari.uz. Retrieved from https ://www.bukhari, uz/?p=15180
2. Балжувоний, M.A. (2001). Тарихинофеъи. Академия нашриёти.
3. Баргольд, В.В. (1963). Сочинения т. II ч. 1. Восточная литература.
4. Бухорий, А.М. (2009). Тарихи Муллазода (Бухоро мозорлари зикри). Янги аср авлоди.
5. Бухорий, С.С. (2015). Бухоронинг табаррук зиёратгоҳлари. Ҳазрат Хожа Булгорий. Наврўз нашриёти.
6. Давлетшин, Г.М. (1990). Волжская Булгария: духовная культура (Х-нач. XIII вв). Казань.
7. Жуманазар, А. (2017). Бухоро таълим тизими тарихи. Академнашр.
8. И ванов, П. П. (1954). Хозяйство джуйбарских шейхов. Академии наук СССР.
9. Имом Бухорий сабоқлари (2022, №4). Retrieved from www.bukhari.uz
10. Иулдошев, Н., Қурбанов, X. (2001). Бухоро шаҳри ва унинг атрофига зиёратгоҳлар тарихи. Бухоро нашриёти.
11. Mukhamedov N., Turambetov N. THE ROLE OF THE BAGHISTANY FAMILY IN THE ISLAMIC CULTURE OF THE REGION. Asian Journal of Multidimensional Research (AJMR) (2020), Vol 9, Issue II, 211-218 httDs://www.indianjoumals.com/iior.asDx?target=iior:a imr&volume=9&issue=l l&article=O34
12. Мухамедов H.A. (2014) Идеи толерантности и гуманизма в деятельности учёных суфиев оазиса Ташкент. The culture of tolerance in the context of globalization: methodology of research, reality and prospect http://sociosphera.com/ files/ conference/2014/k-05_13_14.pdf#page=54-57 (in Russ).
13. Насабномаи Садр аш-шариъа. УзР ФА ШИ.
14. Насруллаев, Н. (2021). Убайдуллоҳ ибн Масъуднинг ҳаёти ва илмий маънавиймероси. Узбекистан халкаро ислом академияси нашриёт- матбаа бирлашмаси.
15. Насруллаев, Н.Ҳ. (2024). Убайдуллоҳ ибн Масъуд Садруш-шариъа Бухорий ёзма меросининг ислом фиқҳида тутган ўрни [Матн]. Нурафшон нашриёти.
16. Озел, А. (2006). Ҳанафий Фиқх Олимлари (2-нашр). Туркия Диянет Вакфи Иайинлари.
17. Сухарева, О. А. (1958). К истории городов Бухарского ханства.
18. Сухарева, О.А. (1966). Бухара XIX - начало XX вв.
19. Сухарева, О.А. (1976). Квартальная община позднефеодального города Бухары. Наука.
20. Убайдуллох ибн Масъуд ал-Махбубий Садр аш-шариъа. (2021). Ат-Тавзи.ҳ фи Ҳалли гавомиз ат-Танқиҳ. Саъдуддин Масъуд ибн Умар Тафтазоний. Ват-Талвиҳ ила кашфи ҳақийиқ ат-Танқиҳ. Маъа ҳоишя ат- Тавших. Лил Аллама Амир Али ибн Маъзум. Жамиятул Бушрий ал-Хайрия.
21. Ханыков, Н. (1843). Описание Бухарского ханства.
22. Ҳанафий, Н. Туҳфат аз-зоирин (форс тилида). УзР ФА ШИ.
23. Ҳасаний, М., Қиличева, К. (2004). Шайх Хованди Таҳур.
24. Ҳасаний, М., Умурзок, Б. (2004). Рашаҳоту айнил-ҳаёт («Оби ҳаёт томчилари»): тарихий-маърифий асар. УзР ФА Абу Райхон Беруний номидаги Шарқшунослик институти, Абу Али ибн Сино номидаги тиббиёт нашриёти.
25. Ҳусайний, М. (1397). Мақомоти Шайх Ҳасан Булгорий (форс тилида). Интишороти доктор Махмуд Афпюр.
26. Чехович, О. А. (1965). Бухарские документы XIV в. Наука.
27. Шишкин, В.А. (1963). Архитектурные памятники Бухары. Издание комитета наук Узбекской ССР.
1. Baljovoniy, M.A. (2001). Tarikhi nofe’i. Akadcmiya nashriyoti.
2. Bartold, V.V. (1963). Sochineniya t. II ch. I. Vostochnaya literature.
3. Bukhari.uz. Retrieved from https://www.bukhari, uz/?p=15180
4. Bukhariy, A.M. (2009). Tarikhi MuIIazoda (Bukhoro mozorlari zikri). Yangi asr avlodi.
5. Bukhariy, S.S. (2015). Bukhoronig tabarruk ziyaratgohlari. IIazrat Khoja Bulghariy. Navro‘z nashriyoti.
6. Chckhovich, O.A. (1965). Bukharskie dokumenty XIV v. Nauka.
7. Davletshin, G.M. (1990). Volzhskaya Bulgaria: duxovnaya kul’tura (X-nach. XIII v>.). Kazan.
8. Iniom Bukhori saboqlari (2022, №4). Retrieved from www.bukhari.uz
9. Ivanov, RR (1954). Khozyaystvo dzhuybarskikh sheikhov. Akadcmii nauk SSSR.
10. Jumonazar, A. (2017). Bukhoro ta’lim tizimi tarixi. Akademnashr.
11. Mukhamcdov N., Turambctov N. THE ROLE OF THE BAGHISTANY FAMILY IN THE ISLAMIC CULTURE OF THE REGION. Asian Journal of Multidimensional Research (AJMR) (2020), Vol 9, Issue 11, 211-218 https://www.indianjournals.com/ijor.aspx?target=ijor:a jmr&volumc=9&issuc= 11 &articlc=034
12. Мухамедов H.A. (2014) Идеи толерантности и гуманизма в деятельности ученых суфиев оазиса Ташкент. The culture of tolerance in the context of globalization: methodology of research, reality and prospect http://sociosphera.com/ files/ confcrcncc/2014/k-05_13_14.pdf7rpagc=54-57 (in Russ).
13. Nasabnomai Sadr ash-shari ’a. UzR FA SH1.
14. Nasrullaev, N. (2021). Ubaydulloh ibn Mas’udning hayoti va ilmiy ma’naviy merosi. O‘zbckiston xalqaro islom akademiyasi nashriyot birlashmasi.
15. Nasrullaev, N.H. (2024). Ubaydulloh ibn Mas’ud Sadrush-shari ’a Bukhariy yozma merosining islom fiqhida tutgan o'rni [Matn]. Nurafshon nashriyoti.
16. Ozel, A. (2006). Hanefi Fikh Alimleri. Turkiye Diyanet Vakfi Yayinlari.
17. Yuldoshev, N., Kurbanov, Kh. (2001). Bukhoro shahri va uning atrofiga ziyaratgohlar tarixi. Bukhara nashriyoti.
18. Sukhareva, O.A. (1958). Кistorii gorodovBukharskogo khanstva.
19. Sukhareva, O.A. (1966). Bukhara XIX- nachalo XXvv.
20. Sukhareva, O.A. (1976). Kvartal’naya obshchina pozdnefeodal 'nogo goroda Bukhary. Nauka.
21. Ubaydulloh ibn Mas’ud al-Mahbubiy Sadr ash-shari’a. (2021). At-TawzihfiHaltg'avomizat-Tanqih. Sa 'duddin Mas 'ud ibn Umar Taftazaniy. Vat-Talvih Ha kashfi haqiiq at-Tanqih. Ma'a hoshiyah at-Tawshih. Lil Alloma Amir AH ibn Ma 'zum. Jamiyatul Bushriy al-Khayriyah.
22. Hanafiy, N. Tuhfat az-zoyirin (fars tilida). UzR FA SHI.
23. Hasaniy, M., Qilicheva, K. (2004). Shaykh Khavandi Tahur.
24. Hasaniy, M., Umurzoq, B. (2004). Rashahotu aynil-hayot (“Obi hayot tomchilari”): tarixiy-ma’rifiy asar. UzR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti, Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti.
25. Khanikov, N. (1843). Opisanie Bukharskogo khanstva.
26. Husayniy, M. (1397). Maqomoti Shaykh Hasan Bulghariy (fars tilida). Intishoroti doktor Mahmud Afshor.
27. Shishkin, V.A. (1963). Arkhitekturnye pamyatniki Bukhary. Izdanie komiteta nauk Uzbekskoy SSR.
