Kalit so‘zlar:
Фатво, мия ўлими, инсон органларини трансплантацияси, аборт, пластик жарроҳлик, косметик жарроҳлик, сунъий уруғлантиришAnnotasiya
Тарих давомида ва шу кунгача, доимо глобаллашиб бораётган дунёда, ислом дини ва тиббиёт, айниқса ҳаёт ва ўлим масалалари, инсон аъзоларини трансплантация қилиш, аборт ва бошқа масалалар қизғин мунозараларга сабаб бўлган.
Барча ислом ҳуқуқ мактаблари аёлнинг ҳаётига таҳдидни аборт қилишнинг мақбул сабаби деб билишади ва баъзи мазхаблар аборт қилиш аёлнинг соғлиғини сақлашга имкон беради деган позицияни эгаллайди. Ислом абортни онанинг ҳаёти учун хавф туғилиши, туғма нуқсон, ҳомила деформацияси ёки ҳомиладорлик гуноҳнинг оқибати бўлган тақдирда қўллаб-қувватлайди.
Сунъий уруғлантириш масаласидаги фатволар таҳлили шуни кўрсатадики, бу жараён эр-хотинлар ўртасида жоиздир. Сунний мазҳабида аёлга эридан ташқари бўлган, бегона эркак уруғини ҳадя қилиш қатъиян ман этилади ва бу каби жараёнлар зинога тенглашади.
Орган трансплантацияси нисбатан янги ва алтернатив бўлмаган усул бўлганлиги сабабли, баъзи уламолар бунга салбий муносабатда бўлишади, аммо замонавий ислом ташкилотлари муайян шароитларда орган трансплантациясига рухсат беридилар.
Ҳаёт сифатини яхшилашга қаратилган ташқи нуқсонни ёки оғишни тузатиш бўйича жарроҳлик амалиёти дунёнинг бир қатор фатволарида қабул қилинган. Бу масалада уламолар фикрлари қарама-қаршилиги одамнинг жозибадорлигини ошириш учун амалга ошириладиган пластик ёки косметик жарроҳликда мавжуд.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. The General Presidency of Scholarly Research and Ifta, Riyadh, KSA, Fatwa no. 9453, P.292. http://alifta.com/Search/ResultDetails.aspx?lang=en&view=result&fatwaNum
2. D. Al Husseini, «The Implications of Religious Beliefs on Medical and Patient Care», 14.11.2011, University of Pennsylvania, p. 17
3. «Islamic teachings on abortion», 07.09.2009, BBC, https://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/islamethics/abortion_1.shtml
4. M.Albar, «Induced abortion from an Islamic perspective: is it criminal or just elective?», DM, FRCP (London), 2001 Sep-Dec; 8(3): 25–35.
5. Е.Преображенская: «Ислам и аборт» 12.01.2018 г. «Записки бунтаря Авторский блог Елены Преображенской», https://preobrazhenskaya.wordpress.com/2018/01/12/
6. N.Shameen «The future of abortion rights in Islam», 2.09.2013, OpenDemocracy, https://www.opendemocracy.net/en/5050/future-of-abortion-rights-in-islam/7. C.Glasse, H.Smith. New Encyclopedia of Islam: «A Revised Edition of the Concise Encyclopedia of Islam», AltaMira Press, 2001. P. 18-19
8. «Допускается ли в Исламе делать аборт?», 17.04.2017 г. https://islam.global/semya/deti/abort/
9. A.al-Bukhari, M.Ismail. “Sahih al Bukhari”, Dar Ibn Katheer, 1993. http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?idfrom=5457&idto=5457& bk_no=0&ID=3178
10. The General Presidency of Scholarly Research and Ifta, Riyadh, KSA. Fatwa 12086, http://alifta.com/Search/ResultDetails.aspx?lang=en&view=result&fatwaNum
11. M.Inhorn: «Islam, IVF and Everyday Life in the Middle East: The Making of Sunni versus Shi’ite Test-Tube Babies», 2006, https://www.researchgate.net/publication/233709323_Islam_IVF_and_Everyday_Life_in_the_Middle_East_The_Making_of_Sunni_versus_Shi’ite_Test-Tube_Babies
12. Y.Al-Qaradawi, «The lawful and prohibited in Islam», Al-Falah Foundation, For Translation, Publication & Distribution, https://thequranblog.files.wordpress.com/2010/06/the-lawful-and-the-prohibited-in-islam.pdf
13. «Ruling on in-vitro fertilization (IVF)», Publication : 05-06-2007, Islam Question & Answer, https://islamqa.info/en/answers/98604/ruling-on-in-vitro-fertilization-ivf
14. M.Jannati, «Select Fatwas of Ayatollah Jannati on Artificial Insemination». 29 May 30, 2017, IslamopediaOnline, http://www.islamopediaonline.org/fatwa/select-fatwas-ayatollahjannati-artificial-insemination
15. M.Mehmood: «Artificial insemination in Shari’ah: a case of test-tube baby in Shari’ah and its legal status in Pakistan», Pakistan Annual Research Journal, ISSN: 1990-6579 Vol. № 53, 2017 https://www.researchgate.net/publication/323258394_ARTIFICIAL_INSEMINATION_IN_SHARI’AH_A_CASE_OF_TEST-TUBE_BABY_IN_SHARI’AH_AND_ITS_LEGAL_STATUS_IN_PAKISTAN
16. «Genlere mudahale edilerek cinsiyet belirlenmesi caiz midir?», http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/.html
17. «Fatwas and surgery: how and why a fatwa may inform a Muslim patient’s surgical options», The Authors Journal compilation © 2009 Royal Australasian College of Surgeons, pp.867-871 https://www.academia.edu/14677281/Fatwas_and_surgery_how_and_why_a_fatwa_may_inform_a_Muslim_patients_surgical_options
18. A.Darwish: «Obituary: Sheikh Mohamed Mutwali Sharawi». The Independent, 19 June 1998 www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-sheikh-mohamed-mutwali-sharawi-1165880.html
19. Dar Allfta Almisryah, Al-Fatwa Allslamiyah, Cairo: The Supreme Islamic Council, Ministry of Endowment, Fatwa of Sheikh Hassan Maamoon (No. 1065, 9 June 1959), 1982;7:2552.
20. там же, 1982;6:2278-82
21. там же, 1982;7:2505-7
22. там же, 1983;10:3702-15
23. Abu Ziad B. Attashrith Al Gothmani Wanagel Watta’weed Allnsani. Journal, magazine: Majalat Majmah Al Fiqh Al-lslami, Jeddah: Organization of Islamic Conference; 1988; 1:145-6.
24. Saudi Grand Ulema. Fatwa No. 99 dated 6/11/1402H (25 August 1982). Journal, magazine: Majalat Al Majma Al Fiqhi: International Islamic Fiqh Academy.
25. Resolutions and Recommendations of the Council of the Islamic Fiqh Academy 1985-2000, Resolution № 26 (1/4) 1988. p. 51-54
26. M.Albar: «Organ transplantation: A Sunni Islamic perspective», Medical Ethics Center, International Medical Center, Jeddah, Saudi Arabia
27. «Fatwas and surgery: how and why a fatwa may inform a Muslim patient’s surgical options», The AuthorsJournal compilation © 2009 Royal Australasian College of Surgeons, pp.867-871 https://www.academia.edu/14677281/Fatwas_and_surgery_how_and_why_a_fatwa_may_inform_a_Muslim_patients_surgical_options
28. «Разрешена ли в Исламе пересадка и донорство органов?» 30 декабря 2014 г. Islam-Today. https://islam-today.ru/veroucenie/vopros-otvet/razresena-li-v-islame-peresadka-i-donorstvo-organov/
29. “Kadavradan rahim nakli yapilmasi caiz midir?”, http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/kadavradan-rahim-nakli-yapilmasi-caiz-midir.html
30. «Fatwas and surgery: how and why a fatwa may inform a Muslim patient’s surgical options», The AuthorsJournal compilation © 2009 Royal Australasian College of Surgeons, pp.867-871 https://www.academia.edu/14677281/Fatwas_and_surgery_how_and_why_a_fatwa_may_inform_a_Muslim_patients_surgical_options
31. “Bioenerji ile hastaliklarin tedavisi?”, http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/bioenerji-ile-hastaliklarin-tedavisi.Html

