Mualliflar

  • Zohidjon ISLОMOV INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY OF UZBEKISTAN Muallif

Kalit so‘zlar:

Маҳмуд Замахшарий, “Муқадда-мату-л-адаб”, луғатшунослик, тилшунослик, исмлар, феъллар, ёрдамчи сўзлар, кўптилли луғат, қўлёзма, фонд

Annotasiya

Маҳмуд Замахшарийнинг тилшунослик, луғатшунослик, адабиётшуносликка оид илмий мероси 70 га яқин асарлардан иборат. Мақолада олим илмий меросида “Муқаддаматул-адаб” асарининг алоҳида ўрни тадқиқ қилинган.

Дастлабки кўптилли луғат сифатида эьтироф этилган ушбу асарнинг арабча-форсча-туркий уч тилли, арабча-форсча-туркий-мўғулча тўрт тилли қўлёзмалари мавжуд. Асар беш қисмдан иборат бўлиб, унинг биринчи қисмига исм сўз туркумига оид сўзлар, иккинчи қисмига феъл ва ундан ясалган сўзларга бағишланган. Унинг учинчи қисми ёрдамчи сўзларга, тўртинчи қисми исмларнинг турланишига ва бешинчи қисми феълларнинг тусланишига оид грамматик қоидалардан иборат.

Дунё фондларида асарнинг беш қисми жамланган нусхалари, шунингдек, грамматик қисмлари алоҳида кўчи-рилган қўлёзмалари мавжуд. Асарнинг луғат қисмлари ҳажман катта ва муҳим илмий аҳамият касб этади. Айниқ-са, асарнинг туркий сўзлик киритилган қўлёзмаларидаги туркий сўзлик жаҳон тилшунослигида ўрганилмаган ва долзарб мавзулар сирасига киради. “Муқаддамату-л-адаб” луғатининг 10 та нодир қўлёзмаси Тошкент фондла-рида, ҳозирча аниқланган 62 та нусхаси дунё мамлакатлари фондларида сақланмоқда. Уларнинг асосий қисми XIII-XIV асрларда кўчирилган ва мазкур давр туркий тил сўзлигининг бойлиги ва маъно хусусиятларини тадқиқ этишда муҳим манба вазифасини ўтайди.

Асарнинг энг қадимий қўлёзмаси 1257 йили Хоразмда кўчирилган арабча-форсча-туркий сўзлик киритилган ва ҳозирда Туркиянинг Сулаймония фондида сақланаётган нусха ҳисобланади. Асарнинг дунёдаги ягона арабча-форсча-туркий-мўғулча тўрт тилли 1492 йили Бухорода кўчирилган қўлёзмаси Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Давлат адабиёт музейи фондида сақланади. Мақолада ушбу асарнинг дунё фондларидаги қўлёзмала-рининг кодикологик таҳлили баён этилган.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Tegishli maqolalar

Zohidjon ISLOMOV, ХОРИЖИЙ ФОНДЛАРДАГИ «МУҚАДДАМАТУ-Л-АДАБ» ҚЎЛЁЗМАЛАРИНИНГ МАНБАШУНОСЛИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Malika NASIROVA, ARAB TILIDAGI FE’L MAYLLARI TASNIFI , Islom ziyosi: Jild 6 № 4 (2023)

Malika NASIROVA, ARAB TILIDA TUB KO’MAKCHILARNING MA’NOLARI  (AL-MUFASSAL ASARI MISOLIDA ) , Islom ziyosi: Jild 7 № 2 (2024)

Shukhrat MIRZIYATOV, ЗАМАХШАРИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИНИНГ ТАРИХНАВИСЛИГИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 2 (2019)

Malika NASIROVA, AРАБ ТИЛИДАГИ ТУРЛАНМАЙДИГАН СЎЗЛАРНИНГ БЕЛГИ- ХУСУСИЯТЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Akmalkhan AKMALKHANOV, АБУ ЯЪҚУБ САККОКИЙНИНГ ФЕЪЛЛАРДАН ЯСАЛГАН СЎЗЛАР ҲАҚИДАГИ ҚАРАШЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 3 (2019)

Nargiza RASHIDOVA, ТАЪЛИМГА ОИД АРАБИЗМЛАРНИНГ ЛИНГВОСТАТИСТИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 3 № 4 (2020)

Ugiljon S. ABDUVALIYEVA, PASHTU TILIDA KOPULYATIV QO‘SHMA SO‘ZLARNING STRUKTUR-SEMANTIK TAHLILI , Islom ziyosi: Jild 4 № 3 (2021)

Gulkhayo ABDUGAFFAROVA, BADIIY DIALOGNING KOGNITIV VA MADANIY TAHLILI , Islom ziyosi: Jild 3 № 3 (2020)

Doston MUSTAFAYEV, САЙЙИД ШАРИФ ЖУРЖОНИЙНИНГ ҚУРЪОН ИЛМЛАРИГА ОИД АСАРЛАРИНИНГ МАНБАШУНОСЛИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 3 (2022)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.