DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2024/1/22-30Kalit so‘zlar:
Мустақиллик Яссавийлик Ҳаким ота Занги ота Амир Темур зиёрат туризми илмий тадқиқотлар монография манбалар қўлёзмалар Анбар она Ҳимматий ҳикмат А.Фитрат А.Саидов Занги ота мажмуаси тасаввуф тариқат шайх авлиё исломшунослик тарихшунослик.Annotasiya
Мақолада Ҳазрат Занги ота маънавий-маърифий, ижтимоий-ахлоқий фаолиятига оид мустақиллик йилларида амалга оширилган тадқиқотлар исломшунослик, тарихшунослик фанлари нуқтаи-назардан таҳлил этилди ва тарихий тадқиқот усулларидан фойдаланилган ҳолда хулосалар берилган.
Тасаввуф таълимотининг йирик вакили ҳисобланган ҳазрат Занги ота фаолияти ҳақида мустақиллик йилларида олиб борилган бир қатор тадқиқотлар, асарлар, монографиялар, рисолалар, мақолалар, газета ва журналларда илмий-оммабоп материаллар ўрганилган. Ўрганиш жараёнида аниқланган маълумотлар асосида Занги отанинг тасаввуф таълимоти бўйича олиб борган маънавий-маърифий фаолиятига доир таҳлилий хулосалар берилган.
Ҳазрат Занги отанинг ҳаёт йўли мухтасар ҳолда ёритилиб, сўнгги йилларда амалга оширилган, энг янги тадқиқотлардан ҳам кўплаб маълумотлар келтириб ўтилган. Шуни алоҳида таъкидлашимиз зарурки, Хожа Аҳмад Яссавийнинг издоши, улуғ авлиё, Яссавийлик тариқатининг тарғиботчиси, туркий халқлар шайҳи, Ҳимматий тахаллуси билан ижод қилган хикматнафис шоир сифатида машҳур бўлган Занги ота маънавий-маърифий фаолиятининг бугунги кундаги долзарб аҳамияти ҳам кўрсатиб имкон даражасида кўрсатилган.
Истиқлол йилларида нашр этилган катологларда ҳам Хожа Аҳмад Яссавий меросига доир маълумотлар берилган, жумладан, ўзбек ва немис олимлари ҳамкорлигида тайёрланган катологлар, Занги ота шажараси бўйича тадқиқотчилар, олимлар томонидан аниқланган янги илмий натижалар ҳам мазкур мақолада мухтасар баён этилган.
Хожа Аҳмад Яссавий томонидан асос солинган Яссавийлик тариқати ва тариқат издошлари, устоз - шогирдлик анъанаси, ҳикматнафислик каби масалаларга маълум даражада тўхталиб ўтилган.
Занги ота фаолияти бўйича академик А.Саидовнинг илмий тадқиқот ишлари, жумладан, “Ҳазрат Занги ота” китобидаги қимматли маълумотлар ҳақида ҳам бир қатор ижобий хулосалар берилган.
Ҳазрат Занги отанинг ўз умри давомида дин ҳимояси, миллат тарбияси, тасаввуф тарғиботи бўйича олиб борган маънавий фаолияти, бугунги авлод учун ижобий аҳамиятга эга маърифий мерос ҳисобланиниши эътиборга олинди ва имкон даражасида Ҳазрат Занги ота маънавий фаолияти мазкур мақолада ёритилган.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Abdurauf Fitrat. Yassaviy maktabi shoirlari to‘g‘risida tekshirishlar // Abdurauf Fitrat. Selected Works, Volume II. Scientific works / Preparation and comments author. H.Boltaboyev. – T.: “Ma’naviyat”, 2000. –P. 31-36.
2. Alimov U. So‘z boshi / Hoji Sa’dulloh Hoji Kamoliddin o‘g‘li. Hazrat Zangi ota va Anbarbibining tarixi. –T.: “Yurist-media markazi”, 2010. – P. 3.
3. Asror Samad. Zangi ota marqadi: afsona va haqiqat // Asror Samad. Vafo vojiblari. The first volume.– T.: “Fan”, 2007. – P. 52.
4. Ashrafxo‘jayev F., Jo‘rayev Z. “Hazrat Zangiota va Sohibqiron Amir Temur” (Hikoyatlar, hikmatlar, rivoyatlar, mulohazalar). Monograph. –T.: “Navro‘z”, 2017. – P. 272.
5. Berdiyev X. Zangi ota toponimining ildizi diniy bag‘rikenglik timsoli // Konfessiyalararo muloqot va diniy bag‘rikenglik – jamiyat barqarorligi garovi. Collection of materials of the international conference. November 12, 2014. – T.: “Toshkent islom universiteti”, 2014. – P. 198.
6. Juzjoniy A.Sh. Tasavvuf va inson / Responsible editors A.X.Saidov. – T.: “Adolat”, 2001. – P. 46.
7. Ziyayev A. Zangiata. V proshlom i nastoyashem: istoriko-arxitekturniy ocherk. –T.: “San’at”, 2008. – P. 60. Zangi ota: tarixlari, rivoyatlar, karomatlar / preparer for the publication, author of the foreword and editor-in-chief Sayfiddin Sayfullah. – T.: “Movarounahr”, 2001. – P. 64. Asror Samad. Zangi ota marqadi: afsona va haqiqat / Responsible editors Alibek Rustamiy. – T.: “Minhoj”, 2004. – P. 64. Xadji Sa’dulla Xadji Kamaliddin. Xazrat Zangi Ata (jizneopisaniye, palomnichestvo, vozneseniye molitv) / Responsible editors Sheyx Abdulaziz Mansur. – T.: “Toshkent islom universiteti”, 2010. – P. 76. Raxshona Mirzo. Tarix sadolari / Toshkentlik aziz siymolar. – T.: “Navro‘z” 2018. – P. 172.
8. The team of authors: Zangi ota: tarixiy haqiqat va rivoyat / Shayx Abdulaziz Mansur, Ne’matullo Muhammedov Responsible editors: – T.: “Noshir”, 2016. – P 176.
9. Mukhamedov, N. (2020). Role of Zangi Ata in the Islamic culture of the region. ISJ Theoretical & Applied Science, 12 (92), 439-443. Soi: http://s-o-i.org/1.1/TAS-12-92-84 Doi: https://dx.doi.org/10.15863/TAS.2020.12.92.84
10.Yo‘ldoshev M. So‘z va o‘z birligi // “Guliston” magazine, 2013, №2. –P. 11.
11. Rafiddinov S. Buyuklar xalqasi: oltin silsila valiylari / Responsible editors A.Nazar. –T.: “Noshirlik yog‘dusi”, 2011. – P. 78.
12. Rafiddinov S. Shayx Zinda Alining “Samarat ul-mashoyix” asarida Yassaviy va Yassaviya shayxlari haqida // Xalqaro Xoja Ahmad Yassaviy simpoziumi materiallari. – Istanbul: “Bag‘chilar”, 2012. – P. 80-84.
13. Saidov A. Hazrat Zangi ota – T.: “Sharq”, 2015. – P. 520.
14. Saidov A. Hazrat Zangi ota – T.: “Zamon-Press-Info uyi”, 2023. – P. 57-58. P. 44-48.
15. Saidov A. Hezreti Zengi ata – Nokis: “Qaraqalpaqstan”, 2017. – P. 504.
16. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013 yil 20 sentyabrda qabul qilingan “2013-2015 yillar davrida Toshkent viloyatida turizm sohasini rivojlantirish dasturi to‘g‘risida”gi Decision No. 259 // Collection of legal documents of the Republic of Uzbekistan, 2013, No. 39, Article 510.
17. O‘zbekiston Respublikasida ichki va ziyorat turizmini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. Decree of the President of the Republic of Uzbekistan dated February 9, 2021 No. PF-6165. https://lex.uz/ru/docs/52839 56
18. Fayziyev T., Usmonov O. Zangi ota (for those who study the history of the country) I qism. –T.: 1993. – P.3; Hoji Sa’dulloh Hoji Kamoliddin o‘g‘li. Hazrat Zangi ota va Anbarbibining tarixi. –T.: “Yurist-media markazi”, 2010. – P.5.
19. Faxruddin Ali Safiy. Roshahotu aynil-hayot (Obi hayot tomchilari) / Publishers M.Hasaniy, B.Umrzoq. – T.: “Abu Ali ibn Sino”, 2004. – P. 25.
20. Xasanxoja Nisoriy. Muzakkir ul-ahbob (Do‘stlar yodnomasi): tazkira / Translator and author of the introduction and comments I.Bekjon. – T.: A.Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 1993. – P. 269.
21. Hasanov N. “Nasoyim ul-muhabbat”da Yassaviy va uning izdoshlari haqida // O‘zbek tili va adabiyoti, 2010, №5. – P 4.
22. Choriyev A. Hazrat Sulton Mir Haydar ota tarixi. –T.: “Yangi asr avlodi”, 2013. – P. 33-34.
23. Shomurodov J. Hakim ota – Xoja Sulaymon Boqirg‘oniy. – Nukus.: “Qoraqalpog‘iston”, 2002. – P.11., 304.
24. Eraliyev B., Ostanaqulov I., Abdulahatov N. “O‘zbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari: Toshkent viloyati va Toshkent shahri”. – T.: “Turon Zamin Ziyo”, 2015, – P. 356.
25. Ergashev B. Zangi otaning qizi (For those who study the history of the country). – T., 1994. – P. 16.

