DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/1/110%20-%20115الكلمات المفتاحية:
ахлоқ одоб ахлоқий онг ахлоқий маданият ахлоқий мезон ахлоқий меъёр ахлоқий муносабатлар ахлоқий мақсад ахлоқий қонун ахлоқий қоидаالملخص
Мазкур мақолада ахлоқ, ахлоқий мезон ва ахлоқий меъёр тушунчалари фалсафий нуқтаи-назардан қиёсий таҳлил қилинган. Шунингдек, Шарқ ва Ғарб файласуф олимларининг ахлоқий қарашлари, ахлоқ муайян жамиятда кишиларнинг ўзаро муносабатларини тартибга солиб турувчи ва ўша жамиятдаги бирлик, барқарорликни таъминлашга хизмат қилувчи меъёрлар эканлиги, уларнинг шахс ва, асосан, жамият манфаати ва эҳтиёжига хизмат қилиши, амалда иш бериши уларнинг мавжудлигини оқловчи бирламчи мезон сифатида мақола мавзуи доирасида батафсил очиб берилган.
Ахлоқ кўпроқ инсоннинг эзгуликка йўғрилган фазилатларини ўзида акс эттириши. Инсоннинг ички дунёсига қанчалик чуқур кириб борсангиз ёки ҳар бир миллат дунёқарашини ўзига хос жиҳатларини қиёсий таҳлил қилинганда ахлоқий мезон ва ахлоқий меъёр масаласида шунчалик турли-туманлик мавжудлигини келтириб ўтилган.
Ахлоқий мезон ва ахлоқий меъёрни белгилашда адолат тушунчаси ҳам ўзига хос аҳамият касб этиши. Зеро, адолат ўзига хос ахлоқий категория бўлиб, ижтимоий ҳаётда, давлат ва жамият бошқарувида муҳим ўрин эгаллаганлиги. Адолатнинг ахлоқшуносликда категория сифатида қарор топиши, шаклланиш эволюцияси жуда узоқ тарихга бориб тақалиши, хусусан, адолатга интилиш ибтидоий жамоа тузуми даврида уруғ ичида ўзига хос анъана ва урфларни шакллантирилганлиги изоҳланган.
التنزيلات
المراجع
1. Imom Buxoriy. Sahihi Buxoriy. “O‘zbekistan milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti. Toshkent –2008, “Odob kitobi” 27-bob, 6011-hadis.
2. Qur’oni Karim, (1992) (O‘zbekcha izohli tarjima), tar. A. Mansur. Toshkent, 1992. 425-b.
3. Abdulla, Sher (2000) Axloqshunoslik. –Toshkent, 2000, 15-bet.
6. Xayrullaev, M (1961) Abu Nasr Forbiy. -T.: 1961. – 39-40 b
7. Fish, Radiy (1986) Jaloliddin Rumiy: Tarixiy biografik roman. T.: Adabiyot va san’at nashriyoti, 1986. 34 bet.
8. Abu Homid G‘azzoliy, (2006) “Riyozatun-nafs”, Movarounnahr, Toshkent, 2006. 21-b.
9. Abu Homid G‘azzoliy, (2002) Mukoshafat ul-qulub. T., Adolat, 2002, 336-b.
10. Abu Homid G‘azzoliy, (2006) “Riyozatun-nafs”, Movarounnahr, Toshkent: 2006. 30-b.
11. Abu Homid G‘azzoliy, (2002) “Riyozatun-nafs”, Movarounnahr, Toshkent, 2006. 175-b
12. Husayn Voiz Koshifiy, (2011) – T: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2011. – 161 b.
14. Spinoza B, (2019) Etika. Seriya Etika M RIPOL Klassik 2019. – 368 s.
15. Gelvesiy K, (2006) Ob ume. (Velikie mыsliteli). Per. s frans. M. Mir knigi - Literatura. 2006. – 560s.
16. Aristotel, (2018) Etika, politika, ritorika, aforizmы Seriya: Biblioteka izbrannыx sochineniy Moskva Eksmo 2018. - 544 s.
17. Radlov E L, (2002) Etika. Seriya: Eticheskaya mыsl. SPb.: Nauka, 2002. - 320s.
18. Vezen F, (2010) Fede F. Filosofiya fransuzskaya i filosofiya nemeskaya / F. Vezen. Voobrajaemoe. Vlast / F. Fede. Per. s fr. Izd.2 M. Yeditorial URSS 2010. - 152s.
19. Rerix Ye, (2000) U poroga Novogo Mira. — M., 2000. 251 b.

