المؤلفون

  • Хikmatilla NIGMATOV INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY OF UZBEKISTAN Muallif
  • Alisher MUHAMMADIYEV INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY OF UZBEKISTAN Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/4/167%20-%20174

الكلمات المفتاحية:

telekommunikatsion tizim havfsizlikni ta’minlash himoya vositalari axborot turlari o’quv muassasalari kompyuter tarmoqlari

الملخص

Ushbu maqola bugungi kunda eng dolzarb, ahamiyatli va zarur hisoblangan mavzulardan hisoblangan axborotlar havfsizligini ta’minlashga bag’shlangan. Bunga sabablardan biri pandemiya sababli butun dunyo aholisi kompyuter tarmoqlari orqali raqamli boshqaruv tizimiga o’tkanligi hisoblanadi. Jumladan, Oliy o’quv uyrtlarimiz, xalq ta’lim muassasalari ham masofaviy tizimida videodarslar olib bormoqdalar.

Shuning uchun ushbu maqolada oliy o’quv muassasalarining kompyuter tizim va tarmoqlarida ma’lumotlarni xavfsizligini ta’minlash uchun qanday himoyalash me’zonidan va vositalaridan foydalanish kerak degan savollarga bajarilayotgan ilmiy tadqiqotlar asosida javob berishga рarakat qilingan.

Hozirgi kunda barcha o’quv uyrtlari o’zining kompyuter tizimi va tarmoqlariga ega bo’lib, barcha qag’ozli, xisob­kitob va tashkiliy ishlarini, hamda dars berish jarayonini kompyuterlarda bajarmoqdalar. Ana shu kompyuterlarda saqlanayotgan, ma’lumotlarni kommutatsion tarmoqlari orqali uzatish yoki qabul qilish jarayonlarida ularning havfsizligini ta’minlash masalalariga qaratilgan. Maqolada axborot xavfsizligi nuqtai nazaridan axborotni turkumlanishi, axborotni himoyalash tizimimi va ma’lumotlarni optimal boshqarishga suyanib, axborot tizimlarining lokal tarmoqlarida axborot himoyasining masalalari tahlil qilingan.

Kompyuter tarmoqlarining aloqa kanallari orqali uzatilayotgan ma’lumotlar xato bo’lib va kechikib borishligi tahlil qilinib asosiy me’zon (kriteriya) sifatida qanday parameter va xarakteristikalardan foydalanish kerakligi  yoritilib berilgan. Har bir o’quv muassasasining axborat almashinish strukturasiga nimalar kirishligi ham belgilab berilgan. Oliy o’quv yurtlarida va ilmiy tadqiqot institutlarida ishlatilayotgan kompyuter tizimlari va tarmoqlarida axborotlarni himoyalashga katta e’tibor berish kerakligi, havf­xatarlarni va xujumlarni bartaraf etish uchun tashkiliy texnikaviy, tashkiliy huquqiy, kriptografik vositalardan keng foydalanish lozim ekanligi isbotlab berilgan. Axborotlarni himoyalashda texnik va iqtisodiy parametrlarini hisobga oladigan asosiy me’zon sifatida har bir axborotning maxfiyligi, zarurligi, uning qiymati hisobga olish kerakligi taklif etilgan.

Ushbu maqola kompyuter tizimi va tarmoqlarida axborotlarni havfsizligini boshqarish yonalishi bo’yicha ilmiy tadqiqotlar olib borayotganlar uchun mo’ljallangan.

التنزيلات

تحميل البيانات غير متوفرة حتى الآن.

المراجع

1. Nigmatov H, Tursunov N. . (2018). Axborot xavfsizligi. Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyot­matbaa birlashmasi.

2. Nigmatov X, Umarov A. (2020). Monografiya. . Zamonaviy axborot­kommunikatsiya texnologiyalarining aloqa kanallarida axborotlarni himoyalash. Toshkent: inovatsiyon rivojlanish nashriyo­matbaa uyi.

3. Nigmatov, H. (1993). Opredelenie osnovnih kachestvennih pokazateley kompyuternih setey s raznotipnimi kanalami svyazi i izmenyaushiysya strukturoy. Toshkent.

4. Nigmatov, H. (1996). Modeli i algoritmi upravleniya setyu peredachi dannix s raznotipnimi kanalami svyazi i izmenyaushiysya strukturoy. Toshkent.

5. Nigmatov, H. (2004). Yangi axborot tehnologiyalari fanidan ta’lim berishni takomillashtirish to’g’risida. Toshkent.

6. Брагг, Р. (2001). Система безопасности Windows 2000. Москва: Вильямс.

7. Гайкович В., Лершин А. (1993). Безопасность электронных банковских систем. Москва.

8. Герасименко В.А., Малюк А.А. (1997). Основы защиты информации. Москва.

9. Герасименко, В. (1994). Защита информации в автоматизированных системах обработки данных. Москва.

10. Гриняев, С. (1999). Интеллектуальное противодействие информационному оружию. Серия Информатизация России на пороге XXI века. Москва: СИНТЕГ.

11. Долотов, В. Д. Время технологий xDSL / В .Д. Долотов // Технологии и средства связи. – 2003. – № 1. – С. 36–38. . (200).

12. Завгородний, В. (2001). Комплексная защита информации в компьютерных системах: Учебное пособие для вузов. М. Логос.

13. Зегжда Д.П., Ивашко A.M. . (б.д.). Как построить защищенную информационную систему . Мир и семья.

14. Зима В.М., Молдовян А.А., Молдовян Н.А. (2001). Безопасность глобальных сетевых технологий. Петербург.

15. Каплан А., Нильсен М.Ш. (2000). Windows 2000 изнутри. Москва.

16. Кулаков, B. (2005). Информационная безопасность телекоммуникационных систем. Москва.

17. Леонова, А. (2000). Компьютерная преступность и информационная безопасность. АРИЛ.

18. Невдяев, Л. (2000). Мобилная связь 3-го поколения. Серия изданий Связь и бизнес. Москва.

19. Нигматов, Х. (2003). Введение в информационную безопасность. Ташкент: ТАДИ.

20. Нигматов, Х. (2013 ). Информационная безопасность. Защита информации в сетях телекоммуникации. Чимкент.

21. Нигматов, Х. (2013 ). Компьютерные сети и системы в IP телефонии. Чимкент : ЖЕБЕ.

22. Нигматов, Х. (2013 ). Системы и устройства спутниковой и мобилной радиосвязи. Чимкент : ЖЕБЕ.

23. Петренко С.А., Петренко А.А. . (2002). Аудит безопасности Intranet. Москва.

24. Ратынский, М. (2000). Основы сотовой связи. /Под редакцией Зимина Д.Б., - 2-е издание., перераб. и дополнен. Радио и связь. Москва.

25. Соколов А. В., Шенгин В.Ф. . (2002). Защита информации в распределённых корпоративных сетях и системах. Москва : ДМК – ПРЕСС.

26. Таненбаум, Э. (2003). Компьютерные сети . Питер.

27. Усмонов А, Одилова З, Ниғматов Ҳ. (1984). Upravleniye informasionnimi potokami ASU v setyax peredachi dannix. Toshkent: FAN nashr.

28. Щербаков, А. (2001). Введение в теорию и практику компьютерной безопасности. Москва: Мол-гачева.

المؤلفات المشابهة

Yunusjon Sh. AKHMEDOV, OMMAVIY AXBOROT VOSITALARINING SIYOSIY KOMMUNIKATSIYA SUBYEKTI  SIFATIDA ETNO-MILLIY KONFLIKTLARGA TA’SIRI , ضياء الإسلام: مجلد 7 عدد 3 (2024)

Shahzoda ABDURAIMOVA, THEMATIC ANALYSIS OF RELIGIOUS MEDIA CONTENT OF GERMAN WEBSITES IN AUDIO AND VIDEO FORMAT , ضياء الإسلام: مجلد 7 عدد 3 (2024)

MAVLUDA Xodjayeva, NILUFAR Turopova, “ADIBLAR XIYOBONI - MA’NAVIYAT MASKANI” VEB-SAYTI LOYIHASINING AHAMIYATI , ضياء الإسلام: مجلد 5 عدد 2 (2022)

Nilufar RASULOVA, Dildorakhon ULMASOVA, PSIXOLOGIK XIZMAT KO’RSATISHDA PSIXOLOG KASBIY-ETIKAVIY TAMOYILLARGA AMAL QILISHINING AHAMIYATI , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 3 (2020)

Victoriya MAMADJANOVA, ТЕРМИНОЛОГИЯ КАК ОСОБЫЙ ЯЗЫКОВОЙ ПЛАСТ В СОВРЕМЕННОМ ЛИТЕРАТУРНОМ АРАБСКОМ ЯЗЫКЕ , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 4 (2020)

Mashkhura Mirzaakbarovna KADYROVA, МЕТОДЫ ПРЕПОДАВАНИЯ АРАБСКОГО ЯЗЫКА КАК ИНОСТРАННОГО , ضياء الإسلام: مجلد 6 عدد 2 (2023)

Timur SATTAROV, СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ТЕОРЕТИЧЕСКИХ ОСНОВ ПОНЯТИЙ, СОДЕРЖАНИЯ И ФУНКЦИЙ ПОЛИТИЧЕСКИХ ЗНАНИЙ У МОЛОДОГО ПОКОЛЕНИЯ , ضياء الإسلام: مجلد 8 عدد 1 (2025)

Nigora MULLASODIQOVA, HAQIQAT VA  MAJOZ –  BAYON ILMINING ASOSI , ضياء الإسلام: مجلد 8 عدد 2 (2025)

Timur Sobirovich SATTAROV, ПСИХОЛОГИЧЕСКИЙ ФЕНОМЕН НЕГАТИВНОГО ВОЗДЕЙСТВИЯ СОЦИАЛЬНЫХ СЕТЕЙ НА ПОЛИТИЧЕСКОЕ ВОСПИТАНИЕ СТУДЕНТОВ , ضياء الإسلام: مجلد 9 عدد 2 (2026)

Mahammadsidiq USMANOV, HADISLARDA EHSON TUSHUNCHASINING YORITILISHI , ضياء الإسلام: مجلد 8 عدد 1 (2025)

يمكنك أيضاً إبدأ بحثاً متقدماً عن المشابهات لهذا المؤلَّف.