Mualliflar

  • Zilola KHALILOVA Tashkent Institute of Irrigation and Agricultural Mechanization Engineers Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/1/105%20-%20109

Kalit so‘zlar:

ислом дини таълим анъанавий модел радикал замонавий таълим мадраса Марказий Осиё ислом педагогикаси

Annotasiya

Ушбу мақолада ислом таълими тарихи педагогикасида таълим назариясига доир ишлаб чиқилган турли концепцияларни Марказий Осиё ҳудудида ташкил этилган ислом таълим муассасалари ҳолати мисолидаги ғоявий йўналишлари тадқиқ этилади. Жумладан, ислом таълимининг ташкил этилишига кўра қуйидаги 3 та таълим моделининг муҳим жиҳатлари кўрсатиб берилган. Анъанавий диний таълим – бу йўналиш вакиллари ислом таълимининг асосий хусусиятлари бўлган араб тили, дастлабки ислом манбалари, Қуръон, шариатни ўрганиш лозимлигини муҳим ҳисоблайди. Ислом таълими педагогикасида кенг қўлланилаётган таълим усулининг иккинчи модели – модернизм ёки замонавий ислом таълими деб аталади. Бу йўналиш вакиллари дастлабки мусулмон диний таълимотини талқин қилишда замонавий жамиятдаги ривожланишни, инсоният цивилизацияси ва мусулмонларнинг жаҳон тамаддунига қўшган ҳиссаларини, исломнинг анъанавий тартибларига содиқ қолиб, мусулмон маорифининг ривожида дунёвий таълим элементларининг зарурлигини қўллаб-қувватлайдилар. Анъанавий ва модернизм таълим усулидан фарқ қилган, учинчи таълим модели фундаментал ислом таълими деб номланади. Бундай ислом таълими тарафдорлари ислом диний таълимотини радикал талқин қилишни ижобий баҳолайдилар. Бироқ, улар мусулмон ва бошқа халқларнинг маданий ютуқлари, анъанавий урф-одатларига салбий муносабатда бўладилар.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Fitrat Abdurauf. (2002) Najot yuli. (Rahbari najot). − Toshkent: Sharq. 87-115.

2. Nurullina R. (2011) Konfessionalnaya sistema v Tatarstane // Rossiya I musulmanskiy mir. – М., №3 (225). 45-52.

3. Demidov G. (2016) Svetskost I religiya: transformasiya ponyatiya “religioznoye obrazovaniye” v sovremennom mire // Vestnik RGGU №4 (6). – М., 43-61.

4. Daudov R. (2014) Mesto i rol traditsionalizma i modernizma v islamskoy ontologii // Fundamentalniye issledovaniye. №11-3. 684-689.

5. Abazov R., Abazova A. (1996) Islamskiye universiteti I reformirovaniye sistemi visshego obrazovaniya v musulmanskom mire // Sotsiologicheskiye issledovaniye. №5. 133-139.; Zelenov E. (2015) Fenomen islamskogo obrazovaniya // Aziya I Afrika segodnya. №10. 25-31.

6. Bobrovnikov N. (1913) Russko-tuzemniye uchilisha, mektebi I medrese Sredney Azii. – Sankt-Peterburg, 185 s.; Encyclopedia Britannica. Ahmad Shalaby, History of Muslim Education (1954, reissued 1979) http://m. eb.com/topic/179408#47444.toc

7. Ahmad Shalaby. (1954) History of Muslim Education. – Beirut, pp. 266; George Makdisi. (1984) Rise of Colleges: Institutions of learning in Islam and the West Published January–Edinburgh University Press (first published August 1981). – 378 p.; Mets Adam. (1973). Musulmanskiy Renessans. Per s nem. – М.: Nauka. – 473 s.; Uilyam Montgomeri Uott. (1976) Vliyaniye islama na srednevekovuyu Evropu. Per. s angliyskogo. – М.: Nauka, − 128 s.

8. Chistopher I.Beckwith. (2009) Empires of the Silk Road. A history of Central Eurasia from the bronze age to the Present. – by Princeton University Press, – P.154.

9. Xabibullina G. (2006) Modernizatsiya obrazovaniya na musulmanskom Vostoke // Islam v sovremennom mire: vnutrigosudarstvenniy I mejdunarodno-politicheskiy aspekti. – N.Novgorod, №4. 41-50.

10. Mustafa Tuna. (2011) Madrasa Reform as a Secularizing Process: A View from the late Russian Empire // Comparative Studies in Society and History. 53(3). 540- 570; Dolimov U. (2006) Turkistonda jadid maktablari. – Тoshkent: Universitet. – 82 b.

11. Ishakov S. (2004) Rossiyskiye musulmani i revolyusiya (vesna 1917 g. – leto 1918 g.) – М.: Sotsialnopoliticheskaya Misl, 7-8.

12. O‘zbekiston Respublikasi Milliy arxivi (keying urinlarda − UzMA), f. Р-2456, op.1, d.616, l.17; UzMA, f.Р-2456, op.1, d.590, l.101.

13. O‘zMA, f.Р-2456, op.1, d.310, l.16.

14. Moheer M.Otaibi and Hakim M.Rashid. (1997) The role of schools in Islamic society: Historical and Contemporary Perspectives // The American Journal of Islamic Social Sciences. (Special Education). – Washington, Vol.14, No.4. – P. 3-4.

15. Mansoor M., Kamran T. (2000) Contemporary Debates in Islam: Modernism versus Fundamentalism // Modernist and Fundamentalist Debates in Islam. A Reader. Ed. M. Mansoor. – Palgrave Macmillan US. – P.1-21; Olimov M., Olimova S. (2001) Politicheskiy islam v sovremennom Tadjikistane // Islam na postsovetskom prostranstve: vzglyad iznutri. – М.: Art - Biznes – Tsentr, 185-204.

Tegishli maqolalar

Bahromkhuzha MAHAMADHODZHAEV, ЎРТА ШАРҚ ВА ЎРТА ОСИЁДА ПЕДАГОГИК ФИКР ВА ТАЪЛИМ (IХ-ХII АСРЛАР) , Islom ziyosi: Jild 3 № 2 (2020)

Raziya MATIBAYEVA, МОВАРОУННАҲРДА ҲАНАФИЙЛИК МАЗҲАБИ РИВОЖИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 3 (2019)

Ilhomjon BEKMIRZAEV, Irodaхon GAFUROVA, МАРКАЗИЙ ОСИЁДА ИСЛОМ ДИНИНИНГ ИЖТИМОИЙ-СИЁСИЙ ВА МАЪНАВИЙ ҲАЁТГА ТАЪСИРИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 1 (2021)

Irodaхon Muxtarovna GAFUROVA, Aziza Nigmatovna GULYAMOVA, ТУРКИСТОН ЎЛКАСИДА ИСЛОМ ОБИДАЛАРИНИНГ ҲОЛАТИ ВА ТАДҚИҚИ , Islom ziyosi: Jild 6 № 1 (2023)

Odiljon ERNAZAROV, МИН ДАВРИ ХИТОЙИДА ИСЛОМИЙ ТАЪЛИМ ХУСУСИЯТЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 6 № 2 (2023)

Feruz KHOLMUMINOV, ИБРОҲИМ САМАРҚАНДИЙ ШАХСИЯТИНИНГ ГЕРМЕНЕВТИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 2 (2022)

Ramzjon Raximdjanovich ISAKDJANOV, ИСЛОМ ФАЛСАФАСИ СОҲАСИДА ИБН СИНОНИНГ ГНОСЕОЛОГИК ТАМОЙИЛЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 6 № 1 (2023)

Utkir T. SOBIROV, ИШИД (“ИРОҚ ВА ШОМ ИСЛОМ ДАВЛАТИ”) ТАЪСИРИГА ТУШГАН АЁЛЛАР ВА БОЛАЛАРНИ РЕАБИЛИТАЦИЯ ВА ДЕРАДИКАЛИЗАЦИЯ ҚИЛИШ ВАЗИФАЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 4 (2022)

Ramzjon Raximdjanovich ISAKDJANOV, МЕТАФИЗИКА ВА ОЛАМНИ ТАЛҚИН ҚИЛИШДА ИБН СИНО ЭКЗОТЕРИКАСИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 2 (2026)

Ramziddin R. ISAKDJANOV, ИБН СИНО ВА ҒАЗЗОЛИЙНИНГ ИЛОҲИЁТГА ОИД ҚАРАШЛАРИНИНГ ИСЛОМ ФАЛСАФИЙ ФИКР  ТАРАҚҚИЁТИГА ТАЪСИРИ , Islom ziyosi: Jild 7 № 2 (2024)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.