الكلمات المفتاحية:
Jaloliddin Muhammad Qoiniy “Nasoyih-i Shohruxiy” Hirot Shohrux Mirzo tarixiy asarlar kodikologiya adolat muhtasibالملخص
Temuriylar davriga oid manbalar Markaziy Osiyo tarixshunosligida alohida о Tin tutadi. Ushbu yozma yodgorliklar Temuriylar davrini о 'rganishda muhim daliliy asos bo Tib, temuriylarning davlat boshqaruvi tamoyillari, harbiy harakatlari hamda davrning ijtimoiy-siyosiy muhitini tasvirlashda beqiyos ahamiyat kasb etadi.
Ushbu maqolada Shohrux Mirzo davrida muhtasib lavozimida faoliyat olib borgan Jaloliddin Muhammad Qoiniyning “Nasoyih-i Shohruxiy" asari tadqiq qilingan. Bu asarda asosan hukmdorga diniy yo 7-yo 'riq ко ‘rsatish, siyosiy maslahatlar berish, adolat tamoyillarini tushuntirish va jamiyatda tartib va barqarorlikni ta ’miniash haqidagi qarashlar yoritilgan. Mazkur asar Temuriy Shohrux Mirzo davri ijtimoiy hayotini yoritishda Juda ahamiyatlidir
E’tiborli jihati shundaki, bu asar temuriylar davri uchun hali tadqiq qilinmagan va muomalaga kiritilmagan manbalardan biridir. Ushbu tadqiqotda muallijning hayoti, asarning yozilish tarixi, sabablari, qo Tyozma nusxasi, uning kodikologiyasi, tarixiy qimmati va tarixshunoslikdagi o'rni tahlil qilingan. Asar kodikologiyasini о Tganish bilan qo Tyozma Hirot xattotlik maktabi an ’anal ar i, Temuriylar davriga xos bezak uslublari haqida ham qimmatli ma Tumotlar tahlil qilingan.
Tadqiqot ushbu asarning manbashunoslik nuqtai nazaridan ahamiyatini ochib, uning hozirgi davrdagi ijtimoiy-ma ’naviy jarayonlar uchun ham dolzarbligini ilmiy tahlil asosida asoslaydi.
التنزيلات
المراجع
1. Абдураззоқ Самаркандий. (2008). Матлаъи саъдайн ва мачмаъи бахрайн / Форс тилидан таржима қилувчи, сўзбоши ва изоҳлар муаллифи - А. Ўринбоев; Узбекистан Рсспубликаси Фанлар Акадсмияси, Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик института. - Тошкент: Узбекистан. - Ж. II. - 832 б.
2. Aka, Ismail. (2022). Mirza $ahrukh: Timur’un Hiikiimdar Oglu, Ulug Bey’in Babasi (1405-1447). Istanbul: Kronik. - 416 s.
3. Бўрибой Ахмедов. (2001). Узбекистан Тарихи манбалари. - Тошкент: Ўқитувчи. - 352 б.
4. Фасих Ахмад ибн Жалолиддин Мухаммад ал-Хавофий. (2018). Мучмалй Фасихий / Форс тилидан таржима қилувчи, сўзбоши ва изохдар муаллифи -Д. Юсупова; УзР ФА. - Тошкент: Фан. - 544 б.
5. Ф. Ҳасанов. (2011). Маънавият юлдузлари. - Тошкент: Ўзбскистон миллим энциклопсдияси. - 368 б.
6. Ибн Арабшох. (2019). Ажоиб ал-макдур фи тарихи Таймур. - Тошкент: Фан. - 513 б.
7. سيون تسد .یلم هناخباتک ،نيو – .یخرهاش حياصن ینيق دمحم نبا للاج .
Cod. A.F. 112 – 3۴2 ص.
8. قيقحت و حيحصت /یخرهاش حياصن . 2۰2۵ ینيق دمحم نبا للاج
ص ۴13. – ،بوتکم ثاريم :نارهت. یناخريما اضرملاغ .
9. Maria Eva Subtelny. (2007). Timurids in Transition: Turko-Persian Politics and Acculturation in Medieval Iran. - Leyden-Boston: Brill. - 439 b.
10. Musa Shamil Yiiksel. (2007). Timuriylarda Din-Devlet ili§kisi, Doktora Tezi, Ege Universitesi sosyal bilimler
enstitiisii tanh anabihm dali, Izmir, 2007; Prof. Dr. Ismail Aka, Izmir. 269 s.
11. Муиниддин Натанзий. (2011). Мунтахаб ут-тавориҳ Муиний. Таржима, кириш, изоҳлар ва кўрсаткичлар: Ғ. Каримов. - Тошкент: Узбекистан. - 264 б.
12. Насруллаев Н. (2020). Манбашунослик асослари. -Тошкент: Наврўз. - 448 б.
13. Низомулмулк. (2023). Сиёсатнома. Таржима, кириш, изохлар ва кўрсаткичлар: Ш. Воҳид, А. Эркинов. -Тошкент: Ёшлар матбуоти. - 304 б.
14. Омонулла Бўриев. (2017). Темурийлар даври ёзма манбаларида Марказий Осиё тарихий географияси. - Тошкент: Мумтаз сўз. - 351 б.
15. Қуръони карим: маъноларинингтаржима ватафсири (2009) / Таржима ва тафсир муаллифи шайх Абдулазиз Мансур. - Тошкент: Тошкент ислом университета. -624 6.
16. Subtelny. (2007). Timurids in Transition: Turko-Persian Politics and Acculturation in Medieval Iran. - Leyden-Boston: Brill. -414 b.
17. Subtelny M., Khalidov A. (1995). The Curriculum of Islamic Higher Learning in Timurid Iran in the Light of the Sunni Revival under Shah Rukh // Journal of the American Oriental Society. № 2. - P. 210-236. - 115 p.
18. Тўрғун Файзиев. (1995). Темурийлар шажараси. -Тошкент: Ёзувчи. - 351 б.
19. Хондамир. (2013). Ҳабиб ус-сияр фи ахбори афроди башар / Форс тилидан таржима қилувчи, сўзбоши ва изоҳлар муаллифлари - И. Бекжонов, В. Раҳмонов; Бобур Халқаро Жамоат Фонди. - Тошкент: ■Узбекистан. - 1272 б.
1. Abdurazzoq Samarqandiy. (2008). Matlai sa’dayn va majmai bahrayn / Fors tilidan tarjima qiluvchi, so‘zboshi va izohlar muallifi - A. O‘rinboyev; O‘zbekiston Rcspublikasi Fanlar Akadcmiyasi, Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti. - Toshkent: 0‘zbekiston. - J. II. - 832 b.
2. Aka, Ismail. (2022). Mirza §ahrukh: Timur’un HiikQmdar Oglu, Ulug Bey’in Babasi (1405-1447). Istanbul: Kronik. -416 s.
3. Bo‘riboy Ahmedov. (2001). O‘zbekiston Tarixi manbalari. - Toshkent: O‘qituvchi. - 352 b.
4. Fasih Ahmad ibn Jaloliddin Muhammad al-Xavofiy. (2018). Mujmali Fasihiy / Fors tilidan tarjima qiluvchi, so‘zboshi va izohlar muallifi - D. Yusupova; O‘zR FA. -Toshkent: Fan. - 544 b.
5. F. Hasanov. (2011). Ma’naviyat yulduzlari. -Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. - 368 b.
6. Ibn Arabshoh. (2019). Ajoib al-maqdur fi tarixi Taymur. Toshkent: Fan. -513b.
7. Jalol ibn Muhammad Qoiniy. Nasoyih-i Shohruxiy. -Vienna, Nationalbibliotek. - Qo‘lyozma. Cod. A.F. 112 - 342 b.
8. Jalol ibn Muhammad Qoiniy. (2025). Nasoyih-i Shohruxiy / Tahqiq muallifi: G‘ulomriza Amirhoniy. -Tehran: Meros-e maktub. -413 b.
9. Maria Eva Subtelny. (2007). Timurids in Transition: Turko-Persian Politics and Acculturation in Medieval Iran. - Leyden-Boston: Brill. - 439 b.
10. Musa Shamil Yiiksel. (2007). Timuriylarda Din-Devlet ili$kisi, Doktora Tezi, Ege Universitesi sosyal bilimler enstitiisii tarih anabilim dali, Izmir, 2007; Prof. Dr. Ismail Aka, Izmir. 269 s.
11. Muiniddin Natanziy. (2011). Muntahab ut-tavorixi Muiniy. Tarjima, kirish, izohlar va ko'rsatkichlar: G‘. Karimov. - Toshkent: 0‘zbekiston. - 264 b.
12. Nasrullayev N. (2020). Manbashunoslik asoslari. -Toshkent: Navro‘z. - 448 b.
13. Nizomulmulk. (2013). Siyosatnoma. Tarjima, kirish, izohlar va ko'rsatkichlar: Sh. Vbhid, A. Erkinov. -Toshkent: Yoshlar matbuoti. - 304 b.
14. Omonulla Bo‘riyev. (2017). Temuriylar davri yozma manbalarida Markaziy Osiyo tarixiy geografiyasi. -Toshkent: Mumtoz so‘z. - 351 b.
15. Qur’oni karim: ma’nolarining tarjima va tafsiri. (2009) / Tarjima va tafsir muallifi shayx Abdulaziz Mansur. -Toshkent-Toshkent islom universiteti. - 624 b.
16. Subtelny. (2007). Timurids in Transition: Turko-Persian Politics and Acculturation in Medieval Iran. - Leyden-Boston: Brill. -414 b.
17. Subtelny, M., Khalidov A. (1995). The Curriculum of Islamic Higher Learning in Timurid Iran in the Light of the Sunni Revival under Shah Rukh // Journal of the American Oriental Society. - № 2. - P. 210-236. - 115 P-
18. Turg‘un Fayziyev. (1995). Temuriylar shajarasi. . -Toshkent: Yozuvchi. - 351 b.
19. Xondamir.(2013). Habib us-siyarfi axbori afrodi bashar / Fors tilidan tarjima qiluvchi, so‘zboshi va izohlar mualliflari -1. Bekjonov, V. Rahmonov; Bobur Xalqaro Jamoat Fondi. - Toshkent: O‘zbckiston. - 1272 b.
