Kalit so‘zlar:
хат моддий ёдгорлик ёзув мих хат оромий логография силлабография фонография сўғд ёзуви уйғур ёзуви араб графикаси иероглиф графема аллограф тамил ёзуви.Annotasiya
Мақолада инсоният тарихининг ижтимоий фаолияти билан боғлиқ бўлган моддий ёдгорликларидан бири ёзув турлари ҳақида сўз боради. Унда ҳозирда амалда бўлган ҳамда ўзи ифодалаган тил билан биргаликда ўлик ёзувга айланган ёзувларни қўшиб ҳисоблаганда инсоният учта ёзув типидан фойдаланаётгани, улар: логография, силлабография ва фонографиялар атрофлича ёритилган. Шунингдек, Ўзбекистон халқаро ислом академияси Манбалар хазинаси фондида сақланаётган №50 рақамли китобдаги қадимги хат турлари ҳақида сўз боради. XX аср бошларида кўчирилган мазкур асар Маҳмуд Ғаззоний томонидан тарқим қилинган, яъни тузиб чиқилган. Асардан қадимги ёзув турларидан тортиб, ўрта аср ёзувлари, ҳатто уларнинг тараққий этган шакллари кўрсатилган 60 дан ортиқ хат турлари алифбоси ўрин олган. Жумладан, Одам (а.с.) давридаги «Сарбони» ёзуви (Эрамиздан авв. 3760 йил), Шис (а.с.) давридаги «Сулёний», «Салбобий» (эрамиздан авв. 3670 йил) каби кўплаб пайғамбарлар алифболари, геокосмографик асарларда учрайдиган турли хил ёзув турлари, аниқ фанлардан кимё фанида қўлланиладиган махсус ёзув турларидан – «Баклатил», «Симёи сағир», «Симё ва кимё» каби хат турлари бор. Ушбу хат турларида учрайдиган ҳарфлар бошқа кўплаб қадимги ёзув турлари билан қиёсланган ҳамда дунёнинг турли ерларидан топилган қадимги битиклар билан солиштирилган.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Abulqosimiy Muhsin. Tarixi zaboni forsiy. 1373. – B. 154.
2. A.Murodov. O‘rta Osiyo xattotlik san’ati tarixidan. – T.: Fan, 1971.
3. A.A.Molchanov, V.P.Neroznak, S.YA.Sharipkin. Pamyatniki drevneyshey grecheskoy pis`mennosti (vvedenie v mikenologiyu). – M.: 1988.
4. De Francis, John The Chinese Language: Fact and Fantasy. – University of Hawaii Press, 1984. – ISBN 0-8248-1068-6.; Hannas, William C. Asia’s Orthographic Dilemma. – University of Hawaii Press, 1997. – ISBN 0-8248-1892-X; Hoffman, Joel M. In the Beginning: A Short History of the Hebrew Language. – NYU Press, 2004. – ISBN 0-8147-3690- 4- Chapter 3.
5. Is’hoqxon to‘ra Ibrat. Jome’ul-xutut. O‘zRFA SHI, Asosiy fond. Toshbosma. №№ 621, 622, 14341, 15233.
6. I.Fridrix. Istoriya pis`ma. – M.: Nauka, 1979.
7. Mas’udali Hakimjon. Xatti mu’allimiy. – T.: Mehnat, 1991.
8. M.Dunand. Byblia Grammata. Beyrouth, 1945. – B. 71-185.
9. N.V. Gurov. Soobshenie ob issledovanii protoindiyskix tekstov. I. – M.: 1972.
10. Pocket Oxford Dictionary. Walton Street, Oxford, OX2 6DP: Oxford University Press, March 1994.
11. YU.V.Knorozov. Pis`mennost` indeytsev mayya. – M.: 1963.
12. www.zhelezyaka.com.

