Kalit so‘zlar:
korrupsiyaviylik mansab vakolati mansabdor shaxs davlat xizmatchisi axloq me’yorlari poraxo‘rlik imtiyoz manfaat sotib olishAnnotasiya
Annotatsiya. Hozirgi kunda korrupsiya global muammo sifatida nafaqat ayrim davlatlar, halki jahon hamjamiyatining barqaror rivojlanishiga tahdid solayotgan illatga aylanib ulgurdi. Korrupsiya jamiyat taraqqiyotining har bir bosqichida, turli ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tuzumlarda turlicha ko'rinishlarda namoyon bo‘lib kelgan. Afsuski, bu hodisa barcha davlatlarga xos bo ‘lib, bugungi kunda ham rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarda ham uchramoqda.
Darhaqiqat, korrupsiya barcha davlatlar uchun jiddiy muammo hisoblanadi, и iqtisodiy rivojlanishni susaytiradi, bozor iqtisodiyoti mexanizmlarini ishdan chiqaradi, ijtimoiy adolat tamoyillarini buzadi va demokratiya asoslarini yemiradi. Hech bir davlat ushbu illatdan butunlay xalos bo'lmagan, biroq ba'zi davlatlar korrupsiya darajasini sezilarli darajada pasaytirishga erishganlar. Bu jarayonda albatta, jamiyat siyosiy madaniyati muhim ahamiyat kash etadi.
Jamiyat siyosiy madaniyati - bu jamiyatning siyosiy tizimga bo ‘Igan munosabati, uning me yorlarini qabul qilishi, siyosiy faollikning turli shakllari, siyosiy faoliyatning ijobiy va salbiy ко ‘rinishlariga munosabatini о ‘z ichiga oladi. Shu jihatdan, siyosiy madaniyatningyuksak darajasi jamiyatning korrupsiyaga bo 'Igan salbiy munosabati, korrupsiyaga qarshi kurashdagi faol ishtiroki, shaffofiik va ochiqlikka bo'lgan intilishini ta ’minlaydi.
Bugungi kunda korrupsiyaga qarshi samarali kurashish faqat huquqiy mexanizmlarni takomillashtirishnigina emas, balki jamiyatning siyosiy ongi va madaniyatini yuksaltirishni ham talab etadi. Chunk! siyosiy ong va madaniyat yuksak bo ‘Igan jamiyatda har bir fuqaro о ‘zini davlat va jamiyat ishlarining faol ishtirokchisi deb his etadi, davlat organlari faoliyatining shaffofligini talab qiladi va korrupsiyaga mutlaqo yo 7 qo ‘ymaydi.
Siyosiy madaniyat tushunchasining mazmun-mohiyatini, uning jamiyat hayotidagi о ‘rni va ayniqsa, korrupsiyaga qarshi kurashishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Siyosiy madaniyat - bu nafaqat siyosiy bilim va qarashlaryig ‘indisi, balki fuqaroning siyosiy faoliyatga, davlat boshqaruviga bo ‘Igan munosabati, unga nisbatan mas 'uliyat hissi va ishonch darajasini ifodalaydi. Bugungi globallashuv va tezkor siyosiy jarayonlar sharoitida siyosiy madaniyat darajasining yuksak bo ‘lishi - davlat va jamiyat о ‘rtasida barqaror, sog 'lorn aloqalarni ta 'minlovchi muhim omillardan biridir.
Maqolada korrupsiyaning chuqur ildiz otgan jamiyatlarda siyosiy befarqlik, fuqarolarning huquqiy va siyosiy ongining pastligi ushbu illatning ildiz otishiga zamin yaratishini ta 'kidlayman. Shu bois, men siyosiy madaniyatni oshirish - fuqarolarda korrupsiyaga nisbatan murosasiz qarashni shakllantirish, adolatga intilish va davlat ishlarida faol ishtirok etish madaniyatini rivojlantirish orqali bu illatga qarshi kurashishda muhim ahamiyat kasb etishi asoslab berilgan.
Maqolada 0‘zbekiston tajribasi asosida olib borilayotgan siyosiy va huquqiy islohotlarning fuqarolik jamiyatini shakllantirishdagi, davlat organlari ochiqligi va hisobdorligini ta'minlashdagi о‘rni tahlil qilingan. Korrupsiyaga qarshi kurashda faqat jazoga asoslangan yondashuv emas, balki ijtimoiy ongni, xususan, siyosiy madaniyatni yuksaltirish orqali barqaror va samarali natijalarga erishish mumkinligi ilgari surilgan.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Almond G., Powell B. (1966) Comparative Politics: A Developmental Approach. - Boston: Little, Brown; 1966.
2. Almond G., Verba S. (1963) The Civic Culture: Political Attitudes and Democracy in Five Nations. - Princeton: Princeton University Press,1963.
3. Barnard F.M. (2003) Herder on Nationality, Humanity, and History. - McGill-Queen’s University Press, 2003.
4. Балета A. (2020) Вода - права населения Центральной Азии на стабильность и безопасность // Revista Moldoveneasca de Drept International §i Rela(ii Internationale, 2020. - Volume 15. - P. 83-92.
5. Бекмуродов Б. (2021) Роль общественности в борьбе с коррупцией. // Информационно-аналитический журнал «Антикоррупционный дайджест Узбекистана», 2021. - Том 1. - № I.
6. Биятов Е. (2020) “Коммунальная” коррупция в Казахстане: названы самые частые преступления в сфере ЖКХ. https://ru.sputnik, kz/20200206/ korruptsiya- kazakhstan-zhkh-uscherb-12754710.
7. Гаман-Голутвина О.В. (2013) Политическая культура как ресурс и барьер модернизации // Россия реформирующаяся, 2013.-№ 12.-С. 155-175.
8. Eisenstadt S.N. (1966) Modernization: Protest and Change. - Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1966.
9. Huntington S. (1968) Modernization and Corruption // Political Order in Changing Societies. - New Haven: Yale University Press, 1968. - P. 59-71.
10. Идинов A.К. (2011) Проблема борьбы трансформирующихся государств с международной коррупцией в условиях глобализации (на материалах Кыргызской Республики) к.п.н дис. автореф. -Бишкек: Академия МВД Кыргызской Республики, 2011.
11. Искакова Г.К. (2014) Региональная безопасность в Центральной Азии и стратегии России, США и Китая, 2014. - Volume 4. - Р. 8-51.
12. Исомиддинов Ю.Ю. (2021) “Коррупциянинг давлат ва жамият бошқаруви барқарорлигига таъсирини камайтириш механизмлари (ижтимоий-фалсафий таҳлил)” фалсафа фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси аннотация, 2021.
13. Klitgaard R. (1988) Controlling Corruption. Berkeley: University of California Press, 1988.
14. Комкова C. (2018) Политические элиты в государствах Центральной Азии: общие черты и коренные различия. // Электронный научный журнал “Архонт”, 2018. -№ 2 (5). -С. 95-96.
15. Коррупция в Кыргызской республике и ее предупреждение / сост. Сыдыкова Л .4., Сулайманова Н.Н.-Бишкек: КРСУ,2016.
16. Қирғизбоев М. (2018) Фуқаролик жамияти ва коррупция // Жамият ва бошқарув, 2018. - № 2. - Б. 28-32.
17. Омельченко Н.А. (2014) Этика государственной и муниципальной службы. - Москва: Юрайт, 2014.
18. Matibayev Т. (2023) Korrupsiya -jamiyat taraqqiyotida salbiy ta’sir etuvehi omil // XXI asrda sotsiologiya vaq ijtimoiy ishning dolzarb muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. -Toshkent, 2023. - B. 63-69.
19. Мазурин С.Ф. (2013) Влияние коррупции на национальную безопасность государства // Государственная власть и местное самоуправление, 2013.-№ 6.-С. 41.
20. Моисеев В.В. (2023) Роль гражданских институтов в формировании нетерпимости коррупции у граждан Узбекистана. // Educational Research in Universal Sciences (ERUS), 2023. - № 8. - Vol. 2. - C. 254.
21. Rose-Ackerman S. (2016) Corruption and Government: Causes, Consequences, and Reform. - Cambridge: Cambridge University Press, 2016.
22. Саидов A.X. (2015) Сиёсий маданият ва миллим ўзликни англаш. - Тошкент: Узбекистан, 2015.
23. Tursunov L. Korrupsiyaning davlat vajamiyat boshqaruvi barqarorligiga ta’sirini kamaytirish mexanizmlari (ijtimoiy-falsafiy tahlil). Falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya avtoreferati. - Samarqand, 2021.
24. Турсунов А. (2021) Участие институтов гражданского общества в борьбе с коррупцией. // Информационноаналитический журнал Антикоррупционный дайджест Узбекистана, 2021. - Том 1. - № 1.
25. Умаров Х.А. (2007) Противодействие коррупции в Республике Таджикистан: Уголовно-правовые и криминологичекие аспекты к.н.ф дис. автореф. -Москва: Академия управления МВД РФ, 2007.
26. Zhao X., Yumin N., Yangze L., Zhigang L., A Atoyev I. (2020) The Integrated Hydropower Sustainability Assessment in Tajikistan: A Case of Rogun Hydropower Plant//Advances in Civil Engineering, 2020. - P. 5.
27. Золотарева C.B. и Мамонова И.В. (2020) Коррупция в Республике Казахстан: Факторы и основные меры борьбы. Социальная интеграция и развитие этнокультур в евразийском пространстве. 1, 9 (май 2020), 132-137.
28. Хитаханов А. (2023) Риски коррупции: пример Центральной Азии.
29. Челпаченко О.А. (2020) Коррупционные проявления как угроза на1зюнальной безопасности: Новый индекс. - Москва, 2020.
1. Almond G., Powell B. (1966) Comparative Politics: A Developmental Approach. - Boston: Little, Brown; 1966.
2. Almond G., Verba S. (1963) The Civic Culture: Political Attitudes and Democracy in Five Nations. - Princeton: Princeton University Press, 1963.
3. Barnard F.M. (2003) Herder on Nationality, Humanity, and History. - McGill-Queen’s University Press, 2003.
4. Balega A. (2020) Voda - prava naseleniya Sentralnoy Azii na stabilnost i bezopasnost// Revista Moldoveneasca de Drept International §i Rela(ii Internationale, 2020. -Volume 15.-P. 83-92.
5. Bekmurodov B. (2021) Rol oburestvennosti v borbe s korrupsiey. // Informatsionno-analiticheskiy jurnal «Antikorrupsionniy daydjest Uzbekistana», 2021. - Tom l.-№ 1.
6. Biyatov E. (2020) “Kommunalnaya” korrupsiya v Kazaxstane: nazvani sarnie chastie prestuplcniya v sfere JKX. https://ru.sputnik, kz/20200206/korruptsiya-kazakhstan-zhkh-uschcrb-12754710.
7. Gaman-Golutvina O.V. (2013) Politicheskaya kultura как resurs i barer modernizatsii // Rossiya reformiruyushayasya, 2013.-№ 12.-S. 155-175.
8. Eisenstadt S.N. (1966) Modernization: Protest and Change. - Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1966.
9. Huntington S. (1968) Modernization and Corruption // Political Order in Changing Societies. - New Haven: Yale University Press, 1968. - P. 59-71.
10. Idinov A.K. (2011) Problema borbi transformiruyushixsya gosudarstv s mejdunarodnoy korrupsiey v usloviyax globalizatsii (na materialax Kirgizskoy Respubliki) k.p.n dis. avtoref. - Bishkek: Akademiya MVD Kirgizskoy Respubliki, 2011.
11. Iskakova G.K. (2014) Regionalnaya bezopasnost v Sentralnoy Azii i strategii Rossii, SShA i Kitaya, 2014.- Volume 4. - P. 8-51.
12. Isomiddinov Y.Y. (2021) “Korrupsiyaning davlat va jamiyat boshqaruvi barqarorligiga ta’sirini kamaytirish mexanizmlari (ijtimoiy-falsafiy tahlil)” falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi annotatsiya, 2021.
13. Klitgaard R. (1988) Controlling Corruption. Berkeley: University of California Press, 1988.
14. Komkova S. (2018) Politicheskie eliti v gosudarstvax Sentralnoy Azii: obshie cherti i korennie razlichiya. // Elektronniy nauchniy jumal “Arxont”, 2018. -№ 2 (5).- S. 95-96.
15. Korrupsiya v Kirgizskoy respublike i yee prcduprejdenie / sost. Sidikova L.Ch., Sulaymanova N.N. - Bishkek: KRSU, 2016.
16. Qirg‘izboyevM. (2018) Fuqarolikjamiyati va korrupsiya // Jamiyat va boshqaruv, 2018. - № 2. - B. 28-32.
17. Omelchenko N.A. (2014) Etika gosudarstvennoy i munitsipalnoy slujbi. - Moskva: Yurayt, 2014.
18. Matibayev T. (2023) Korrupsiya -jamiyat taraqqiyotida salbiy ta’sir etuvchi omil // XXI asrda sotsiologiya vaq ijtimoiy ishning dolzarb muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. -Toshkent, 2023. - B. 63-69.
19. Mazurin S.F. (2013) Vliyanie korrupsii na natsionalnuyu bezopasnost gosudarstva // Gosudarstvennaya vlast i mestnoe samoupravlenie, 2013. -№ 6. - S. 41.
20. Moiseev V.V. (2023) Rol grajdanskix institutov v fbrmirovanii neterpimosti korrupsii u grajdan Uzbekistana. // Educational Research in Universal Sciences (ERUS), 2023. - № 8. - Vol. 2. - S. 254.
21. Rose-Ackerman S. (2016) Corruption and Government: Causes, Consequences, and Reform. - Cambridge: Cambridge University Press, 2016.
22. Saidov A.X. (2015) Siyosiy madaniyat va milliy o‘zlikni anglash. - Toshkent: 0‘zbekiston, 2015.
23. Tursunov L. (2021) Korrupsiyaning davlat va jamiyat boshqaruvi barqarorligiga ta’sirini kamaytirish mcxanizmlari (ijtimoiy-falsafiy tahlil). Falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya avtoreferati. - Samarqand, 2021.
24. Tursunov A. Uchastie institutov grajdanskogo obshestva v borbe s korrupsiey. // Informatsionno-analiticheskiy jurnal Antikorrupsionniy daydjest Uzbekistana, 2021. -Tom 1. -№ 1.
25. Umarov X.A. (2007) Protivodeystvie korrupsii v Respublike Tadjikistan: Ugolovno-pravovie i kriminologichekie aspekti k.n.f dis. avtoref. - Moskva: Akademiya upravlcniya MVD RF, 2007.
26. Zhao X., Yumin N., Yangze L., Zhigang L., A Atoyev I. (2020) The Integrated Hydropower Sustainability Assessment in Tajikistan: A Case of Rogun Hydropower Plant // Advances in Civil Engineering, 2020. - P. 5.
27. Zolotareva S.V. i Mamonova I.V. (2020) Korrupsiya v Respublike Kazaxstan: Faktori i osnovnic mcri borbi. Sotsialnaya integratsiya i razvitie etnokultur v yevraziyskom prostranstve. 1, 9 (may 2020), 132-137.
28. Xitaxanov A. (2023) Riski korrupsii: primer Sentralnoy Azii. Chelpachenko O.A. Korrupsionnie proyavlcniya как ugroza natsionalnoy bczopasnosti: Noviy indeks. -Moskva, 2020.
29. Chelpachenko O.A. (2020) Korrupsionnbic proyavlcniya как ugroza natsionalnoy bczopasnosti: Noviy indeks. -Moskva, 2020.

