DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/4/126%20-%20137Kalit so‘zlar:
Суҳроб Сипеҳрий шеър инсон рамз борлиқ табиат сюрреализм ирфон ишқ абадият адабиётAnnotasiya
Ушбу мақолада Эрон шеъриятининг ХХ аср бошларидаги “Шеър-и ноу”нинг шаклланиши ва тараққиётида анъанавий ирфоний тафаккурнинг янги мазмунда қайта поэтик идрок этишни бошлаб берган, шеъриятда инсон, эътиқод ва ирфон (дунёни ва ўзликни англаш) муносабатларини ўзгача талқинда ифода этган шоир ва рассом Суҳроб Сипеҳрий (1928-1980) ижоди тадқиқ этилган. Шоир ўз ифода услубини ярата олган бадиий тафаккур эгаси, замонавий фалсафий қарашларнинг орифона ғоялар билан узвий боғлиқлигини таъминлаган маърифатпарвар инсон, анъанавий ирфоний қарашлар тизимида “ваҳдат ал-вужуд”, “комил инсон” назарияларининг талқинига замонавий мазмун бахш эта олган файласуф-шоир, бадиий тафаккур тизимида янги поэтик тимсол ва рамзлар силсиласини яратган сўз санъаткори сифатида замонавий форс шеъриятидан мустаҳкам ўрин олган.
Мақолада “Шеър-и ноу” адабий оқими ривожига ҳисса қўшган шоир С. Сипеҳрийнинг адабий жараён такомилидаги ўрни ва ўзига хос томонларини, унинг асарларида илгари сурилган фалсафий-маърифий ақидалар ва ирфоний ғояларини тадқиқ қилиш ҳамда С.Сипеҳрий шеъриятига хос инсон ва борлиқ муносабатларининг мазмуни ва уларнинг форс шеърияти тараққиётида тутган ўрни кўрсатиш мазкур мақоланинг асосий мақсадини ташкил қилади. Натижада шоир бадиий тафаккурига хос бадиий тимсол ва рамзлар моҳияти аниқланди ва мазмуни таҳлил қилинди, шоирнинг инсон, табиат ва борлиқнинг ўзаро муносабати муаммоларига оид илғор қарашлари ҳамда уларнинг шоир бадиий тафаккуридаги мазмуни аниқланди. Хулосада Шоир шеърларида инсон ва табиат ўртасида уйғунликни вужудга келтириш тарафдори. С.Сипеҳрий, бир томонидан, инсон ва табиат ўртасидаги чегара ва маҳдудликларни аниқ кўрсатиб беришга, иккинчи томондан, ана шу чегараларни ўртадан кўтариш кераклигини уқтиришга ҳаракат қилади. С.Сипеҳрий борлиқ ва унга тегишли нарсалар ҳақида фикр юритганда сюрреализм услубига хос, яъни англаниши мураккаб тилда гапиради, аммо бундай баён услубидаги фалсафий маъно Шарқ тасаввуф таълимотидаги ирфоний қарашлардан сарчашма олади. Шоир бадиий тафаккури Шарқ ва Ғарб тасаввури ўзаро боғлайди ва уйғунлаштиради.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Ashuri Doriyush, Karim Imomiy, Huseyn Ma`sumiy. (1992) Payomi dar roh / Tahuriy, Tehron - 221b.
2. Ashuri Doriyush (1978) Payomi dar roh . Tahuriy, Tehron 172b.
3. Borev Y.B. (2003) Estetika. Teoriya literature. Ensiklopedicheskiy slovar terminov. Moskva, izd. Astrel AST. -575s.
4. Bertels E. E. (1965) sufizm b sufiyskaya literatira. Moskva, Nauka. – 523s.
5. Breton A. (1986) Manifest surrealizma.// Nazivat veshi svoimi imenami. Moskva.
6. Babinko L.G. (2004) Filologicheskiy analiz teksta. Osnovi teorii prinsipi i aspekti analiza. Uchebnik dlya vuzov. Moskva, Akadademicheskiy proekt, Ekaterinburg, Delovaya kniga, -464s.
7. Vvedeniye v literaturovedeniye. Pod redaksiey L.V. Chernes. (2006) Izdaniye vtoroye, pererabotannoye I dopolnennoye, Moskva, Visshaya shkola, -680s.
8. Goll I. (1986) Manifest syurrealizm // Nazivat veshi svoimi imenami. Moskva.
9. Guseynov B.M. (1969) Novoye i navotorskoye v sovremennoy persidskoy poezii.// Teoriticheskiye problem vostochnix literatur. Moskva, - 34-37s.
10. Langrudi Shams. (1992) Torixe tahlili she`ri nov / jelde 4 Markaz, Tehron -365b.
11. Islomov, Zohidjon (2019) “SOURCE STUDIES ANALYSIS OF MANUSCRIPTS OF “MUQADDIMATU-LADAB” IN FOREIGN ARCHIVAL FUNDS,” The Light of Islam: Vol. 2019 : Iss. 4 , Article 41. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2019/iss4/41
12. Ismailova, Yulduz (2020) “CROSS-LANGUAGE PHONETIC INTERFERENCE IN LEARNING THE ARABIC LANGUAGE,” The Light of Islam: Vol. 2020: Iss. 2 , Article 7. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/7
13. Ismailova, Y. A. (2019). The use of interactive methods in teaching students professional-oriented reading. ISJ Theoretical & Applied Science, 10 (78), 209-213.
14. Raziya B. Matibayeva, Zohidjon Islоmov (2020) «RELATIONSHIP OF RELIGION AND TRADITION IN CENTRAL ASIA». International Journal for Innovative Engineering and Management Research. A Peer Revieved Open Access International Journal, Vol 09 Issue 12, Dec 2020, ISSN 2456-5083, P.92-96.
15. Nasirova, Malika (2019) «INCOMPLETE CONJUNCTION OF WORDS IN THE ARABIC GRAMMAR,» The Light of Islam: Vol. 2019 : Iss. 4 , Article 15. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2019/iss4/15
16. Nizamova, Feruza (2019) “AMIR HUSRAF’S LITERARY HERITAGE IN APPLIED ART RITUALS,” The Light of Islam: Vol. 2019 : Iss. 4 , Article 16. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2019/iss4/16
17. Rustamiy, Salima (2019) “ON SIGNIFICANCE OF SCIENCE OF BALĀǦAT IN ACHIEVING LINGUISTICAESTHETIC PERFECTION,” The Light of Islam: Vol. 2019: Iss. 4, Article 14. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2019/iss4/14
18. Obidiniy Komyor. (2000) Suhrab Sipehri / Soles, - Tehron.- 579b.
19. Oydin Ogdoshlu. (1997) Gorezon az jedol bo jahone magshush. Dar boge tanhoye. / Ispondono, Isfahon. -271b.
20. O`zME. (2002) 3-jild. – 392b.
21. Sartr J.P. (1953) Ekzistensializm – eto gumanizm / per. s fran. M. Greskogo. Moskva, izd-vo inostr. lit. – 224s.
22. Umirzoqova N.T. (2005) Usmon Nosir she`riyatida ruhiyat tasviri // filolo.f.n.diss.avtoreferati. -Toshkent. -167b.
23. Suhrab Sepehri. (1996) Hasht Ketob / Tahuri. -Tehran, -657b.
24. Shamiso Sirus. (1995) Bayon va ma`ni / Firdavs, - Tehron. -320b.
25. Shoaliyeva N. (2002) Qizil gulning siri: Suhrob Sipehri hayoti va ijodiga chizgilar / Yozuvchi. – Тoshkent. – 94 b.
26. Shoaliyeva, Nargiza (2019) “SEVEN STAGES IN “MANTIC UT-TYRE” (“THE JOURNEY OF LOGIC”) BY ATTAR IN SUKHROB SIPEHRI’S POEM “ADRESS”,” The Light of Islam: Vol. 2019 : Iss. 4 , Article 19. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2019/iss4/19
27. Garb falsafasi. (2004) O`zbekiston Faylasuflar Milliy jamiyati nashri / Sharq NMK, -Тoshkent, -627b.
28. Hasali Kovus. (2004) Gonehaye novovari lar she`ri muosire Iran / Soles, - Tehron. -492b.
