Mualliflar

  • Mahmuda G‘OYIBNAZAROVA Institute of History of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan Muallif

Kalit so‘zlar:

Milliy matbuot milliy teatr qo‘g‘irchoq teatri “Padarkush yoxud O‘qimagan bolaning holi” bid’ati hasana “Turon” truppasi “Jamiyati imdodiya”

Annotasiya

Ushbu maqola Turkiston jadidchilik milliy harakatining otasi Mahmudxoja Behbudiyning 1913-1915-yillarda Samarqandda nashr etilgan “Oyina” jurnali sahifalaridagi milliy teatrga oid maqolalar tahliliga bag ‘ishlangan bo ‘lib, unda jadid milliy teatrining paydo bo ‘lishi haqida so ‘z yuritilgan.
Turkistonda zamonaviy ko'rinishdagi milliy teatr qadimdan shakllanib kelayotgan xalq og'zaki dramalari, maydon tomoshalari, qo ‘g ‘irchoq teatri an analariga tayangan holda, jadidlarning madrasa ta ’Umi bilan birga xorijda oshirgan malakalarining mevasi о 'laroq Mahmudxo ja Behbudiyning “Padarkushyoxud О ‘qimagan bolaning holi ” asari sahna yuzini ко ‘rdi. Maqolada ayni shu jarayonlar matbuotdagi chiqishlar, xabarlarga tayanilgan shaklda yoritilib, jadidlarning teatrdan ко 'zlagan asl maqsadlari, milliy teatrning shakllanish va rivojlanish bosqichlari, sahna asarlarida ко 'tarilgan asosiy masalalar, tomoshani tashkil etishdagi muammolar, shuningdek, Turkistonda tatar va ozarbayjon teatr guruhlariningfaoliyati tadqiq qilingan.
Havaskor teatr guruhlarining tuzilishi hamda ularning faoliyati, xususan, ibratnomaning ilk marta sahnada havaskor yoshlar tarafidan ijro etilishi Toshkentda emas, balki Samarqandda, so'ngra Qo‘qonda, undan keyingi jarayonlarda esa Toshkentda Kolizey binosida bo ‘Iganligi, teatrning qanday kechganligi milliy matbuot ma ’lumotlariga tayanilgan holda ochib berilgan. Mahmudxo ‘ja Behbudiy sahna asarini yozish bilan bir qatorda sahna madaniyati, muqallidlarga aloqador ko'rsatmalar, tomoshabinlarga tegishli bo jgan yo ‘riqnomalar haqida ham tushuntirish, ta’lim berish ishlari о lib borish kerakligi haqidagi fikrlari maqola sahifalaridan о 'rin olgan.
Sahna asarlarining yozilishi va ijro etilishiga birinchi navbatda mustamlaka hukumatining qarshiliklari, keyingi bosqichda esa, mavjud diniy jaholat va mutaassiblikning ta 'siri natijasida yuzaga kelgan bahs-munozaralar bayon qilinadi. Xususan, sahna asari ijro etilishidan awal rus tilida hukumatga taqdim qilinishi belgilangan, hukumat roziligidan keyingina teatr tashkil etilgan. Ayni o'sha vaqtlarda tomoshabinlar qatoridan xufiyalar ham joy olgan. Ba ’zi vaqtlarda tashkilotchilar javobgarlikka tortilgan, ba'zan esa tomosha oxiriga yetmasdan to ‘xtatib ham qo ‘yilgan. Sahna asari ijro qilinih bo ‘linganidan keyin esa aholi yetmish firqaga bo ‘linib, turlifikrlarda bo ‘Iganligi ham matbuotdagi chiqishlarda о ‘z aksini topgan. Bunga misol qilib, “bizga odam о 'ldursanglar, bundoq qilib о 'ldurasizlar”, deb odam o'ldirishni o'rgatyapsizlarmi”, yoki “teatr shariatga zid” ma 'nosidagi qarashlarni ко ‘rsatish mumkin. Ushbu yuzaga kelgan vaziyatda millat ziyolilari jamiyatga kerakli javobni berganliklari maqolada bayon etilgan.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Muallif biografiyasi

  • Mahmuda G‘OYIBNAZAROVA, Institute of History of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan

    PhD student 

Bibliografik manbalar

1. Avloniy, А. (1914. 2). Teatr xususida munozara. Sadoi Turkiston.

2. Behbudiy, M. (1914. 29). Teatr nadur? Oyina, 550 - 553.

3. Behbudiy, M. (1914. 30). Samarqandda milliy teatr. Oyina, 595.

4. Behbudiy, M. (1914. 6). Teatr. Oyina, 135 - 136.

5. Idora. (1914. 5). Teatru, musiqiy, she’r. Oyina, 111-1114.

6. Karimov, N. (2016). Jadid teatrining milliy manbalariga doir. “Jadid ma’rifatparvarlik harakatining g’oyaviy asoslari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari, (pp. 128 - 136). Toshkent.

7. Mansuriy, A. (1914. 21). Hisob. Oyina, 300 -301.

8. Milliy. (1914. 31). Teatru. Oyina, 618.

9. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1913. 10). Samarqandda teatr. Oyina, 234.

10. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1913. 8). O’rupada teatrular. Oyina, 194.

11. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 12). Samarqandda teatr. Oyina, 285.

12. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 14). Turkistonda birinchi milliy teatr. Oyina, 227 -231.

13. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 15). Samarqandda teatr. Oyina, 262 - 263.

14. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 35). Samarqand xabarlari. Oyina, 840.

15. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 36). Tatarcha teatrular hisobiysi. Oyina, 862 - 863.

16. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 37). Andijonda teatru. Oyina, 888 - 889.

17. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 38). Samarqandda musulmoncha teatru. Oyina, 913.

18. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 40). Milliy teatru. Oyina, 962 - 963.

19. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1914. 41). Teatr e’loni. Oyina, 992.

20. Muallif nomi ko’rsatilmagan. (1915. 8). Xo’jandda teatru. Oyina, 206.

21. Muxbir. (1914. 23). Kattaqo’rg’onda teatr. Oyina, 349.

22. Sangirov, B. Y. (2019). O’zbek teatrida etnomadaniy an’analar talqini. “Teatr san’ati” ixtisosligi bo’yicha falsafa doktori ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya. Toshkent.

23. Tamosho qilg’uvchi. (1914. 21). Xo’qand teatrinda. Oyina, 299.

24. Tavallo. (1914. 27). Nodon kishilarimizning teatrdan olgan taassuroti. Turkiston viloyatining gazeti.

25. Tomoshabin. (1914. 22). Buxoroda milliy teatr. Oyina, 326.

26. Toshkentda o’lka tilidagi birinchi spektakl. (1914. 18). Turkiston viloyatining gazeti.

27. Tuzaljonboyf. (1914. 22). Toshkandda milliy teatr. Oyina, 324 - 325.

28. Каримов, H. (2016). Жадид театри. -Тошкент.

29. Ризаев, Ш. (1997). Жадид драмаси. -Тошкент: «Шарк» нашриёти.

1. Avloniy, A. (1914. 2). Teatr xususida munozara. Sadoi Turkiston.

2. Bchbudiy, M. (1914. 29). Teatr nadur? Oyina, 550 - 553.

3. Behbudiy, M. (1914. 30). Samarqandda milliy teatr. Oyina, 595.

4. Behbudiy, M. (1914. 6). Teatr. Oyina, 135 - 136.

5. Idora. (1914. 5). Tcatru, musiqiy, she’r. Oyina, 111-1114.

6. Karimov, N. (2016). Jadid teatrining milliy manbalariga doir. "Jadid ma’rifatparvarlik harakatining g‘oyaviy asoslari" Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari, (pp. 128 - 136). Toshkcnt.

7. Mansuriy, A. (1914. 21). Hisob. Oyina, 300 - 301.

8. Milliy. (1914. 31). Tcatru. Oyina, 618.

9. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1913. 10). Samarqandda teatr. Oyina, 234.

10. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1913. 8). O‘rupada tcatrular. Oyina, 194.

11. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1914. 12). Samarqandda teatr. Oyina, 285.

12. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1914. 14). Turkistonda birinchi milliy teatr. Oyina, 227 -231.

13. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1914. 15). Samarqandda teatr. Oyina, 262 - 263.

14. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1914. 35). Samarqand xabarlari. Oyina, 840.

15. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1914. 36). Tatarcha tcatrular hisobiysi. Oyina, 862 - 863.

16. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1914. 37). Andijonda teatru. Oyina, 888 - 889.

17. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1914. 38). Samarqandda musulmoncha teatru. Oyina, 913.

18. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1914. 40). Milliy teatru. Oyina, 962 - 963.

19. Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 41). Teatr e’loni. Oyina, 992.

20. Muallif nomi ko‘rsatilmagan. (1915. 8). Xo‘jandda teatru. Oyina, 206.

21. Muxbir. (1914. 23). Kattaqo‘rg‘onda teatr. Oyina, 349.

22. Sangirov, B. Y. (2019). O‘zbek teatrida etnomadaniy an’analar talqini. "Teatr san’ati" ixtisosligi bo‘yicha falsafa doktori ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya. Toshkent.

23. Tamosho qilg‘uvchi. (1914. 21). Xo‘qand teatrinda. Oyina, 299.

24. Tavallo. (1914. 27). Nodon kishilarimizning teatrdan olgan taassuroti. Turkiston viloyatining gazeti.

25. Tomoshabin. (1914. 22). Buxoroda milliy teatr. Oyina, 326.

26. Toshkentda o‘lka tilidagi birinchi spektakl. (1914. 18). Turkiston viloyatining gazeti.

27. Tuzaljonboyf. (1914.22). Toshkandda milliy teatr. Oyina, 324-325.

28. Karimov, N. (2016). Jadid teatri. -Toshkent.

29. Rizayev, Sh. (1997). Jadid dramasi. -Toshkent: Sharq.

Tegishli maqolalar

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.