Mualliflar

  • Tokhir KHATAMOV INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY OF UZBEKISTAN Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2022/2/49%20-%2058

Kalit so‘zlar:

Ислоҳотлар фармон қарор Ислом тасаввуф алломалар нақшбандийлик тариқат шайҳ сўфийлик илмий мактаб илмий тадқиқот.

Annotasiya

Мазкур мақолада Марказий Осиёдаги тасаввуф мактабларининг кўп асрлик илмий-маърифий меросини ўрганиш, тиклаш бўйича юртимиздаги олиб борилган ислоҳотлар жараёни тадқиқ этилган.

Мустақиллик йилларида олиб борилган ислоҳотларга ушбу мақолада урғу берилишининг асосий сабаби шундаки Ўзбекистон Республикаси XX аср сўнгги чорагида мустамлака занжирларидан холос бўлиб мустақилликка эришди. Тарихдан маълумки истиқлолга эришган давлатлар ўз тарихи, дини, тили, маданиятини қайта тиклашга асосий эътиборни қаратади. Миллий қадриятларимизнинг тизимли ва тадрижий тикланиши бўйича олиб борилаётган ислоҳотлар жараёнида миллий ҳуқуқий негиз муҳим омил ҳисобланади. Шу жиҳатдан истиқлолнинг илк йилларида Президент ва ҳукумат томонидан чиқарилган фармон, қарор, фармойишларнинг илмий-тарихий ва ижтимоий-маънавий аҳамияти таҳлил қилинди. Қабул қилинган фармон ва қарорларда белгиланган устувор вазифалар ҳамда режа ва дастурларда бажарилиши зарур бўлган ишларнинг долзарблиги очиб берилди.

Аммо аждодлар меросининг кўлами жуда катта бўлиб, уни қисқа вақтнинг мобайнида қайта тиклаш катта меҳнат ва масъулиятни талаб қилади. Шу билан биргаликда, диний соҳадаги ислоҳотларни амалга ошириш ҳам мураккаб жараён бўлиб, собиқ мустамлакачилик ва атеистик тузум давридаги катта террор ва мафкуравий ёлғонлар халқ руҳиятида эврилишларга сабаб бўлган эди, бу муаммо ўз навбатида мустақилликнинг дастлабки йилларида жамиятда баъзи ғоявий зиддиятларга ҳам сабаб бўлди, онг ва тафаккурдаги инқирозларни бартараф этиш бирмунча мураккаб ҳолат бўлганлиги сабабли, бу жараён ўзига хос “ўтиш даври”ни вужудга келтирди.

Аммо турли мураккабликларга қарамасдан ҳуқуқий ислоҳотлар амалга оширилди, алломалар меросини қайта тиклаш ишлари тизимли равишда йўлга қўйилди. Бугунги кунга келиб тасаввуф алломалари меросини ўрганиш янги босқичга кўтарилиб, кўплаб илмий-тадқиқот ишлари амалга оширилмоқда. Халқимиз ҳам алломалар илмий маърифий меросидан баҳраманд бўлиб, илмий тадқиқот ва таълим муассасаларида турли лойиҳалар, мақолалар, монографиялар нашр этилиб кенг жамоатчиликка тақдим этилмоқда. Шу сабабли мазкур мақолада мамлакатимизда олиб борилаётган ислоҳотларнинг янги босқичини алоҳида тадқиқ этишга ҳам эътибор қаратилди.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma'lumotlari hali mavjud emas.

Bibliografik manbalar

1. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (1992). “Баҳоуддин Нақшбандий таваллудининг 675 йиллигига тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш ҳақида”ги 497-сон қарор. Тошкент: https://lex.uz/docs/508432

2. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (1995). Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1995 йил 3 апрелдаги “Ал-Ҳаким Ат-Термизий хотирасига бағишланган миллий кураш бўйича II халқаро турнирни ташкил этиш тўғрисида”ги 112-сон қарор. Тошкент: https://lex.uz/docs/1659823

3. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (2001). Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 13 июлдаги “Ислом дунёсининг Ўзбекистондаги ўлмас тарихий обидалари” фотоальбомини нашр этиш тўғрисида”ги 300-сонли қарор. (ҳужжат 2021 йил 22 февралда ўз кучини йўқотган). Тошкент: https://lex.uz/docs/1676

4. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (2003). Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 22 августдаги “Дин соҳасидаги маънавий-маърифий таълим ишларини ва фаолиятини янада такомиллаштиришда ижтимоий кўмак ва имтиёзлар бериш тўғрисида” 364-сон қарорининг 3-иловаси. Тошкент: https://lex.uz/docs

5. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (2003). Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 4 декабрдаги “Абдухолиқ Ғиждувоний таваллудининг 900 йиллигини нишонлаш тўғрисида”ги 423-сон қарор (ҳужжат 2021 йил 22 февралда ўз кучини йўқотган). Тошкент: https://lex.uz/docs/1679238

6. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (2004). Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 25 мартдаги “Хожа Ахрор Валий таваллудининг 600 йиллигини нишонлаш тўғрисида”ги 143-сон қарор (ҳужжат 2021 йил 22 февралда ўз кучини йўқотган). Тошкент: https://lex.uz/docs/1688736

7. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (2004). Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 27 майдаги “Баҳоуддин Нақшбанд ёдгорлик мажмуаси марказини ташкил этиш тўғрисида”ги 244-сон қарор. Тошкент: https://www.lex.uz/ru/docs/302377

8. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (2019). “Ўзбекистон халқаро ислом академияси ҳузурида Малака ошириш маркази ва “Зиё” медиа марказини ташкил этиш ҳамда уларнинг фаолиятини қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида. 25-сонли қарор. Тошкент: https://lex.uz/uz/docs/4157634

9. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (2021). Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 22 февралдаги 87-сонли “Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз аҳамиятини йўқотган айрим қарорларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида. Тошкент: https://lex.uz/ru/docs/5300195

10. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. (2021). Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 24 февралдаги “Ички ва зиёрат туризмини ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” 100-сон қарори (ҳозирги вақтда мазкур ҳужжатга ўзгартириш киритилмоқда) (Қонун ҳужжатлари маълумотлар. Тошкент: (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 25.02.2021 й., 09/21/100/0169-сон) https://lex.uz/docs/5315060

11. Ўзбекистон Республикаси Президенти фармони. (1993). Ўзбекистон Республикаси Президентининг 1993 йил 27 сентябрдаги “Баҳоуддин Нақшбанд ёдгорлик мажмуасида қурилиш ва таъмирлаш ишларини олиб боришда алоҳида ўрнак кўрсатган бир гуруҳ меҳнаткашларни тақдирлаш тўғрисида”ги ПФ-667-сон фармон. Тошкент: https://www.lex.uz/uz/docs/2381742

12. Ўзбекистон Республикаси Президенти фармони. (2017). Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 11 июлдаги Ф–4998-сон “Абдухолиқ Ғиждувоний таваллудининг 915 йиллиги ва Баҳоуддин Нақшбанд таваллудининг 700 йиллигини нишонлашга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказиш тўғрисида”ги фармойиш. Тошкент: https://religions.uz/news/detail?id=517

13. Ўзбекистон Республикаси Президенти фармони. (2018). Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 16 апрелдаги “Диний-маърифий соҳа фаолиятини тубдан такомиллаштириш чора тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-5416-сон фармон. Тошкент: https://lex.uz/docs/3686277

14. Ўзбекистон Республикаси Президенти фармони. (2021). “Ал-Ҳаким Ат-Термизий хотирасига бағишланган миллий кураш бўйича II халқаро турнирни ташкил этиш тўғрисида”ги 112-сон қарори 2021 йил 22 февралда ўз кучини йўқотган. Тошкент: https://lex.uz/ru/docs/5300195

15. Ўзбекистон Республикаси Президенти фармони. (2021). Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 9 февралдаги “Ўзбекистон Республикасида ички ва зиёрат туризмини янада ривожлантириш чоратадбирлари тўғрисида”ги ПФ-6165-сон фармони. Тошкент: (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 10.02.2021 й., 06/21/616) https://lex.uz/docs/5283956

16. Ўзбекистон Республикаси Президенти фармони. (2022). “2022-2026 йилларга мўлжаланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида”ги ПФ-60-сон Фармони. Тошкент: https://lex.uz/docs/5841063

17. Комилов Н. (1995). Тасаввуф тараққиётидаги янги йўналиш // Шайх Нажмиддин Кубро / Масъул муҳаррир Э.Юсупов. -Тошкент: Ёзувчи. –Б.27

18. Мухамедов Н. А. (2019). The role of the memorial complex of Sheikh Hovand Tahur in Islamic culture of the region. -The Light of Islam: Vol. 2019: Iss. 1, Article 3. -P.29-33. Available at: https://uzjournals. edu.uz/cgi/viewcontent.cgi?article=1026&context=iiau.

19. Наврўзова Г., Зоиров Э (2022). Бухорои Шарифнинг Етти Пири // Монография / Масъул муҳаррир Ҳ.Йўлдошхўжаев. –Т.: “Lesson press” нашриёти. – Б.204.

20. Наврўзова Г (2009). Баҳоуддин Нақшбанд. Монография / Масъул муҳаррир: Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби, фалсафа фанлари доктори, профессор, М.Н.Болтаев. Бухоро фалсафа ва ҳуқуқ институти нашриёти, 2009. –Б.2-5.

21. Nematullo Mukhamedov, Lazizakhon Alidjanova (2020). Personality of Khoja Akhror and his factor in the social-spiritual Life // ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal_ https://www.indianjournals.com/ijor.aspx?target=ijor:aca&volume=10&issue=10&article=192. Pages: 1242-1246. DOI : 10.5958/2249-7137.2020.01263.X

22. Khatamov T (2022). A study of the scientific and educational legacy of sufism in the years of independence. ISJ Theoretical & Applied Science(6(110), http://www.t-science.org/arxivDOI/2022/06-110/06-110-2.html Pages: 8-11. DOI : https://dx.doi.org/10.15863/TAS.2022.06.110.2

23. Khatamov T (2022). Interpretation of perfect human in Nakshbandiya tariqah: approaches and analysis. ISJ Theoretical & Applied Science (6 (110), http://www.t-science.org/arxivDOI/2022/06-110/06-110-3.html Pages: 12-17. DOI: https://dx.doi.org/10.15863/TAS.2022.06.110.3

24. Раззоқов Ғ, Раҳимов К (2020). Хожагон-Нақшбандия тариқати ва етти пир. Тошкент.: O‘zbekiston, 2020. Б.147.

25. Раҳматов И (2019). “Халқ сўзи”. Т.: 2019. –Б. 1-2. “2019 йил 5-6 октябрь кунлари Термиз шаҳрида кураш бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти соврини учун ал-Ҳаким ат-Термизий хотирасига бағишланган XIV халқаро турнир” https://xs.uz/uzkr/post/termizda-otkazilgan-khalqaro-kurash-musobaqasi goliblari-zhami-100-ming-dollar-pul-mukofoti-bilan taqdirlanishdi

26. Uvatov U (2005). Ikki buyuk donishmand. Монография. «Sharq» NMAK, Toshkent, 2005. - Б 5.

27. Қаранг: “Абдухолиқ Ғиждувоний ва Тасаввуф” (2003). Халқаро илмий-амалий анжуман маърузалари тезислари. ЎзР ФА Ишлар бошқармасининг кичик босмахонаси: Тошкент 2003, Б. 3-48.

28. Қаранг: “Хожа Аҳрор таваллудининг 600 йиллиги” (2022). “Mustaqillik.uz” - Мустақил Ўзбекистон солномаси портали, Тошкент: 2022, http://mustaqillik.uz/uz/events/view/150

29. Қаранг: “Хожа Аҳрор Валийнинг Марказий Осиё тарихи ва маънавиятида тутган ўрни” (2004). Республика илмий-амалий анжуман маърузалари тезислари, Тошкент: 2004. https://qomus. info/encyclopedia/cat-ya/yaqub-charxiy-uz/

30. Ўзбекистон халқаро ислом академияси расмий сайти (2021). “Ўзбекистон халқаро ислом академияси ҳузурида Малака ошириш маркази” - www.iiau.uz 2021 йил 28 январ. https://www.iiau.uz/oz/news/98

31. Ўзбекистон мусулмонлари идораси расмий сайти (2017). - www.muslim.uz – “Тасаввуф мактаби иш бошлади”. 2017 йил 13 ноябр. http://www.muslim.uz/index.php/yangiliklar-2016/uzbekistan/i tem/3979

Tegishli maqolalar

Nilufar Makhsutjanovna TUYCHIEVA, ХУРОСОН ТАСАВВУФ МАКТАБИ РИВОЖИДА ҲУЖВИРИЙНИНГ ТУТГАН ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 3 (2026)

Tokhir KHATAMOV, ТАСАВВУФШУНОС ОЛИМ, ПРОФЕССОР НАЖМИДДИН КОМИЛОВНИНГ ИЛМИЙ-МАЪРИФИЙ ФАОЛИЯТИ (БИБЛИОГРАФИК ТАҲЛИЛ) , Islom ziyosi: Jild 5 № 4 (2022)

Feruz KHOLMUMINOV, ИБРОҲИМ САМАРҚАНДИЙ ШАХСИЯТИНИНГ ГЕРМЕНЕВТИК ТАҲЛИЛИ , Islom ziyosi: Jild 5 № 2 (2022)

Ramzjon Raximdjanovich ISAKDJANOV, ИСЛОМ ФАЛСАФАСИ СОҲАСИДА ИБН СИНОНИНГ ГНОСЕОЛОГИК ТАМОЙИЛЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 6 № 1 (2023)

Тохир Абдумуталович ХАТАМОВ, ШАЙХ ҲИММАТИЙ – ЗАНГИ ОТА МЕРОСИНИНГ ЎРГАНИЛИШИ , Islom ziyosi: Jild 7 № 1 (2024)

Yusupdzhan SADIKOV, XVII  АСР  МИНТАҚАДАГИ  ДИНИЙ-ФАЛСАФИЙ  ФИКРГА  ТАЪСИР  ЭТГАН ҒОЯВИЙ  ОМИЛЛАР  ХУСУСИДА , Islom ziyosi: Jild 8 № 2 (2025)

Muzaffar KAMILOV, МОВАРОУННАҲР  АЛЛОМАЛАРИНИНГ ФИҚҲ  ИЛМИ  РИВОЖИДАГИ  ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 1 (2026)

Nilufar TUYCHIEVA, ҒАРБДА ТАСАВВУФНИНГ ЎРГАНИЛИШИ ВА ТАСАВВУФШУНОСЛИК МАКТАБЛАРИ , Islom ziyosi: Jild 2 № 4 (2019)

Zamirakhon ISAKOVA, ТАСАВВУФ ТАЪЛИМОТИДА ИРФОН ТУШУНЧАСИ ВА УНИНГ МАЗМУН-МОҲИЯТИ , Islom ziyosi: Jild 4 № 4 (2021)

Utkirbek HASANBOYEV, ДИН ВА ДИНИЙ ТАШКИЛОТЛАРНИНГ ИЖТИМОИЙ-МАЪНАВИЙ МУҲИТНИ СОҒЛОМЛАШТИРИШДАГИ ЎРНИ , Islom ziyosi: Jild 9 № 3 (2026)

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.